Tayammumu · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 344

An rawaito daga Imran ibn Husayn. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Tayammumu
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

Daga al‑Bukhari har zuwa ga Annabi ﷺ

Sahih (ingantacce)
  1. 1Musaddadya ruwaito wa al‑Bukhariمُسَدَّدٌ
  2. 2Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
  3. 3Awfعَوْفٌ
  4. 4Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
  5. 5Imranعِمْرَانَ
  6. 6Manzon Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin. Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ كُنَّا فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّا أَسْرَيْنَا، حَتَّى كُنَّا فِي آخِرِ اللَّيْلِ، وَقَعْنَا وَقْعَةً وَلاَ وَقْعَةَ أَحْلَى عِنْدَ الْمُسَافِرِ مِنْهَا، فَمَا أَيْقَظَنَا إِلاَّ حَرُّ الشَّمْسِ، وَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ فُلاَنٌ ثُمَّ فُلاَنٌ ثُمَّ فُلاَنٌ ـ يُسَمِّيهِمْ أَبُو رَجَاءٍ فَنَسِيَ عَوْفٌ ـ ثُمَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الرَّابِعُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَامَ لَمْ يُوقَظْ حَتَّى يَكُونَ هُوَ يَسْتَيْقِظُ، لأَنَّا لاَ نَدْرِي مَا يَحْدُثُ لَهُ فِي نَوْمِهِ، فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ عُمَرُ، وَرَأَى مَا أَصَابَ النَّاسَ، وَكَانَ رَجُلاً جَلِيدًا، فَكَبَّرَ وَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ، فَمَا زَالَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ لِصَوْتِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ شَكَوْا إِلَيْهِ الَّذِي أَصَابَهُمْ قَالَ ‏"‏ لاَ ضَيْرَ ـ أَوْ لاَ يَضِيرُ ـ ارْتَحِلُوا ‏"‏‏.‏ فَارْتَحَلَ فَسَارَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ نَزَلَ، فَدَعَا بِالْوَضُوءِ، فَتَوَضَّأَ وَنُودِيَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَلَمَّا انْفَتَلَ مِنْ صَلاَتِهِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ مُعْتَزِلٍ لَمْ يُصَلِّ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ ‏"‏ مَا مَنَعَكَ يَا فُلاَنُ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلاَ مَاءَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ، فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ سَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَكَى إِلَيْهِ النَّاسُ مِنَ الْعَطَشِ فَنَزَلَ، فَدَعَا فُلاَنًا ـ كَانَ يُسَمِّيهِ أَبُو رَجَاءٍ نَسِيَهُ عَوْفٌ ـ وَدَعَا عَلِيًّا فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبَا فَابْتَغِيَا الْمَاءَ ‏"‏‏.‏ فَانْطَلَقَا فَتَلَقَّيَا امْرَأَةً بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ ـ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ ـ مِنْ مَاءٍ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا، فَقَالاَ لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ عَهْدِي بِالْمَاءِ أَمْسِ هَذِهِ السَّاعَةَ، وَنَفَرُنَا خُلُوفًا‏.‏ قَالاَ لَهَا انْطَلِقِي إِذًا‏.‏ قَالَتْ إِلَى أَيْنَ قَالاَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتِ الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ قَالاَ هُوَ الَّذِي تَعْنِينَ فَانْطَلِقِي‏.‏ فَجَاءَا بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدَّثَاهُ الْحَدِيثَ قَالَ فَاسْتَنْزَلُوهَا عَنْ بَعِيرِهَا وَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِإِنَاءٍ، فَفَرَّغَ فِيهِ مِنْ أَفْوَاهِ الْمَزَادَتَيْنِ ـ أَوِ السَّطِيحَتَيْنِ ـ وَأَوْكَأَ أَفْوَاهَهُمَا، وَأَطْلَقَ الْعَزَالِيَ، وَنُودِيَ فِي النَّاسِ اسْقُوا وَاسْتَقُوا‏.‏ فَسَقَى مَنْ شَاءَ، وَاسْتَقَى مَنْ شَاءَ، وَكَانَ آخِرَ ذَاكَ أَنْ أَعْطَى الَّذِي أَصَابَتْهُ الْجَنَابَةُ إِنَاءً مِنْ مَاءٍ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ، فَأَفْرِغْهُ عَلَيْكَ ‏"‏‏.‏ وَهْىَ قَائِمَةٌ تَنْظُرُ إِلَى مَا يُفْعَلُ بِمَائِهَا، وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ أُقْلِعَ عَنْهَا، وَإِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْنَا أَنَّهَا أَشَدُّ مِلأَةً مِنْهَا حِينَ ابْتَدَأَ فِيهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اجْمَعُوا لَهَا ‏"‏‏.‏ فَجَمَعُوا لَهَا مِنْ بَيْنِ عَجْوَةٍ وَدَقِيقَةٍ وَسَوِيقَةٍ، حَتَّى جَمَعُوا لَهَا طَعَامًا، فَجَعَلُوهَا فِي ثَوْبٍ، وَحَمَلُوهَا عَلَى بَعِيرِهَا، وَوَضَعُوا الثَّوْبَ بَيْنَ يَدَيْهَا قَالَ لَهَا ‏"‏ تَعْلَمِينَ مَا رَزِئْنَا مِنْ مَائِكِ شَيْئًا، وَلَكِنَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَسْقَانَا ‏"‏‏.‏ فَأَتَتْ أَهْلَهَا، وَقَدِ احْتَبَسَتْ عَنْهُمْ قَالُوا مَا حَبَسَكِ يَا فُلاَنَةُ قَالَتِ الْعَجَبُ، لَقِيَنِي رَجُلاَنِ فَذَهَبَا بِي إِلَى هَذَا الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ، فَفَعَلَ كَذَا وَكَذَا، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ لأَسْحَرُ النَّاسِ مِنْ بَيْنِ هَذِهِ وَهَذِهِ‏.‏ وَقَالَتْ بِإِصْبَعَيْهَا الْوُسْطَى وَالسَّبَّابَةِ، فَرَفَعَتْهُمَا إِلَى السَّمَاءِ ـ تَعْنِي السَّمَاءَ وَالأَرْضَ ـ أَوْ إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَ ذَلِكَ يُغِيرُونَ عَلَى مَنْ حَوْلَهَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَلاَ يُصِيبُونَ الصِّرْمَ الَّذِي هِيَ مِنْهُ، فَقَالَتْ يَوْمًا لِقَوْمِهَا مَا أُرَى أَنَّ هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ يَدَعُونَكُمْ عَمْدًا، فَهَلْ لَكُمْ فِي الإِسْلاَمِ فَأَطَاعُوهَا فَدَخَلُوا فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

Fassara

Imran ya ruwaito cewa: Mun kasance muna tafiya tare da Annabi ﷺ, muka ci gaba da tafiya har zuwa ƙarshen dare, sai muka tsaya wuri muka yi barci mai zurfi. Babu abin da ya fi barci daɗi ga matafiyi a ƙarshen dare. Sai zafin rana ne kawai ya farka mu; wanda ya fara farkawa shine filan, sannan filan, sannan filan (mai ruwaya Auf ya ce Abu Raja' ya faɗa masa sunayensu amma ya manta), kuma na huɗun da ya farka shine Umar bin Al-Khattab. Kuma duk lokacin da Annabi ﷺ yake barci, ba a taɓa farfada shi ba har sai ya farka da kansa, saboda ba mu san abin da ke faruwa (wato wahayi) gare shi a cikin barcinsa ba. Sai Umar ya tashi, ya ga yanayin mutane, kuma shi mutum ne mai tsauri, sai ya ce

"Allahu Akbar" ya ɗaga muryarsa da Takbir, yana ci gaba da ɗaga murya har Annabi ﷺ ya farka saboda hakan. Lokacin da ya farka, mutane suka gaya masa abin da ya same su. Ya ce: "Babu laifi — ko ba zai cutar ba — ku tashi." Sai suka tashi daga wurin, bayan sun yi tafiya kaɗan Annabi ﷺ ya tsaya, ya nemi ruwan alwala, ya yi alwala, aka yi kira zuwa sallah, sai ya jagoranci mutane a sallah. Bayan ya gama sallah, sai ya ga wani mutum ya keɓe bai yi sallah tare da jama'a ba. Ya ce: "Me ya hana ka yin sallah tare da jama'a?" Ya amsa: "Na samu janaba kuma babu ruwa." Annabi ﷺ ya ce: "Yi tayammum da ƙasa mai tsabta, domin hakan zai ishe ka." Sannan Annabi ﷺ ya ci gaba da tafiya, mutane suka koka gare shi game da ƙishirwa. Sai ya sauka, ya kira wani mutum (mai ruwaya Auf ya ƙara cewa Abu Raja' ya ambaci sunansa amma ya manta) da kuma Ali, ya ce musu: "Ku je ku nemo ruwa." Sai suka tafi suka haɗu da wata mata a kan rakuminta tsakanin jakunan ruwa biyu. Suka tambaye ta: "Ina za a samu ruwa?" Ta amsa: "Na bar wurin ruwan jiya daidai wannan lokacin, kuma mutanenmu suna bayana." Suka roƙe ta ta tafi tare da su. Ta tambaya: "A ina?" Suka ce: "Zuwa ga Manzon Allah ﷺ." Ta ce: "Wancan mutumin da ake kira Sabi'i (mai sabon addini)?" Suka amsa: "Ee, shi ne wanda kike nufi, don haka ki zo." Suka kawo ta wurin Annabi ﷺ suka ba shi labarin gaba ɗaya. Ya ce: "Ku taimaka mata ta sauka." Annabi ﷺ ya nemi kwano, ya buɗe bakin jakunan ya zuba ruwa a cikin kwanon. Sannan ya rufe manyan bakunan jakunan ya buɗe ƙananan, aka yi wa mutane kira: "Ku sha ruwa ku kuma ɗauki ruwa." Sai kowa ya sha, kowa ya ɗauki ruwa, har aka bai wa wanda ya samu janaba kwanon ruwa, Annabi ﷺ ya ce masa: "Je ka zuba shi a kanka." Matan tana tsaye tana kallon abin da ake yi da ruwanta. Wallahi, lokacin da aka mayar da jakunan ruwanta, kamar sun fi cikar ruwa fiye da yadda suke a baya (Mu'ujizar Manzon Allah ﷺ). Sannan Annabi ﷺ ya umarci mu tara mata wani abu; sai aka tara mata dabino, gari, da sawiq har ya zama abinci mai kyau, aka sanya a cikin zane. An taimaka mata ta hau rakuminta, aka sanya zanen mai abinci a gabanta, sannan Annabi ﷺ ya ce mata: "Ka sani cewa ba mu rage komai daga ruwanki ba, sai dai Allah ne ya ba mu ruwa." Ta koma gidanta ta makara. Iyalinta suka tambaye ta: "Ya filana, me ya riƙe ki?" Ta ce: "Abin mamaki! Wasu maza biyu sun haɗu da ni suka kai ni wurin wancan mutumin da ake kira Sabi'i, ya yi irin wannan da irin wannan. Wallahi, ko shi ne babban masahiri tsakanin sama da ƙasa, ko kuma tabbas shi Manzon Allah ne na gaskiya." Ta nuna da yatsunta na tsakiya da na manuni, ta ɗaga su zuwa sama — tana nufin sama da ƙasa. Bayan haka, Musulmi sun kasance suna kai hari kan mushrikai da ke kewaye da ita, amma ba sa taɓa ƙauyenta. Wata rana ta ce wa mutanenta: "Ina ganin waɗannan mutane suna barinku da gangan. Shin kuna da sha'awar shiga Musulunci?" Suka yi mata biyayya suka shiga Musulunci.

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Tayammum yana wadatar idan babu ruwa, yayin da Allah ke ba da taimako da arziki.

Bayani kan kalmomi masu wuya
Tayammum

Tsarkakewar ibada da ƙasa mai tsarki idan babu ruwa ko ba za a iya amfani da shi ba.

Janaba

Halin babban ƙazantar ibada, wanda yawanci yake buƙatar cikakken wanka.

Sawiƙ

Abinci mai sauƙi da ake yi daga hatsi da aka gasa, kamar sha'ir ko alkama.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko sun fahimci daga wannan cewa tayammum ya wadatar ga wanda yake cikin janaba idan babu ruwa. Mazhabobin Ahlus-Sunna guda huɗu sun amince da tayammum a matsayin madadin wankan ibada idan akwai ingantaccen dalili, ko da yake sun bambanta kan ƙarin sharuɗɗa da yadda ake yin sa. Wannan riwaya kuma tana nuna cewa barci ya sa aka rasa lokacin sallah ba sakaci ne da gangan ba, kuma Annabi ﷺ ya saka wa matar da ta taimaka masa. Yawaitar ruwan kuwa mu'ujiza ce da Allah ya bai wa Annabinsa ﷺ.

Darussa na yau
  1. Idan babu ruwa, ka koyi ƙa'idojin tayammum kuma kada ka bar sallah ba tare da ingantaccen dalili ba.
  2. Ka yi wa mai taimaka maka adalci kuma ka nuna godiya; Annabi ﷺ ya saka wa matar da abinci.
  3. Idan wata matsala ta taso, ka natsu kuma ka ɗauki matakai masu amfani, kamar taimaka wa ƙungiyar ta ci gaba da tafiya lafiya bayan ta huta.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.