Gabatarwa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 7437

An rawaito daga Abu Huraira. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Gabatarwa
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

Daga al‑Bukhari har zuwa ga Annabi ﷺ

Sahih (ingantacce)
  1. 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahya ruwaito wa al‑Bukhariعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  2. 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  5. 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6Manzon Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin. Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Fassara

An ruwaito daga 'Ata' bin Yazid Al-Laithi: Daga Abu Huraira: Mutane sun ce,

"Ya Manzon Allah (ﷺ)! Shin za mu ga Ubangijinmu a Ranar Kiyama?" Manzon (ﷺ) ya ce, "Shin kuna wahalar ganin wata a dare mai cikakken wata?" Sun ce, "A'a, Ya Manzon Allah (ﷺ)." Ya ce, "Shin kuna wahalar ganin rana idan babu gajimare?" Sun ce, "A'a, Ya Manzon Allah (ﷺ)." Ya ce, "To haka za ku gan Shi. Allah zai tara mutane a Ranar Kiyama ya ce, 'Duk wanda ya rika bauta wa wani abu sai ya bi shi.' Don haka, duk wanda ya rika bauta wa rana zai bi rana, duk wanda ya rika bauta wa wata zai bi wata, kuma duk wanda ya rika bauta wa tagwaye zai bi tagwayen. Sai ya rage wannan al'umma tare da masu kyautanta (ko munafukanta; mai ruwaitowa Ibrahim yana da shakka). Allah zai zo gare su ya ce, 'Ni ne Ubangijinku.' Za su ce, 'Za mu tsaya a nan har Ubangijinmu ya zo, domin idan Ubangijinmu ya zo za mu san shi.' Sai Allah ya zo gare su a siffar da suka sani ya ce, 'Ni ne Ubangijinku.' Za su ce, 'Kai ne Ubangijinmu,' sai su bi shi. Sannan a jefa gada a kan Jahannama. Ni da al'ummata za mu zama farkon wadanda za su ketare ta, kuma babu wanda zai yi magana a wannan ranar face Manzanni. Kuma addu'ar Manzanni a wannan ranar ita ce, 'Ya Allah, ceto! Ceto!' A cikin Jahannama akwai kugiye masu kama da kayan Sa'dan. Kun taba ganin Sa'dan?" Sun ce, "Ee, Ya Manzon Allah (ﷺ)!" Ya ce, "To wadancan kugiye suna kama da kayan Sa'dan, amma babu wanda ya san girman su face Allah. Wadancan kugiye za su dauki mutane bisa ayyukansu. Wasu mutane za su halaka a Jahannama saboda mummunan ayyukansu, wasu kuma za a yanke ko tsaga (su fadi Jahannama), wasu kuma za a azabtar da su sannan a ceto su. Idan Allah ya gama hukuncinsa a tsakanin bayinsa, zai fitar da wanda ya so daga Jahannama ta hanyar rahamarsa. Sannan zai umarci mala'iku su fitar daga Wuta duk wanda bai rika hada komai da Allah ba, daga cikin wadanda Allah ya so ya yi musu rahama da wadanda suka shaida cewa babu abin bautawa da gaskiya face Allah. Mala'iku za su san su a cikin Wuta ta alamomin sujjada (a goshinsu), domin Wuta za ta cinye jikin dan Adam gaba daya face alamar sujjada, Allah ya haramta wa Wuta ta cinye alamar sujjada. Za su fito daga Wuta sun kone kurmus, sannan a zuba musu ruwan rai su tsiro a karkashinsa kamar yadda iri ke tsiro a cikin laka ta ambaliya. Sannan Allah zai gama hukunci a tsakanin bayinsa, sai ya rage wani mutum mai fuskantar Wuta, shi ne na karshe daga mutanen Jahannama da zai shiga Aljanna. Zai ce, 'Ya Ubangijina! Karkatar da fuskata daga Wuta, domin kamshinta ya dame ni kuma zafinta ya kone ni.' Zai kira Allah da yadda Allah ya so, sannan Allah ya ce masa, 'Idan na ba ka hakan, shin za ka sake neman wani abu daban?' Zai ce, 'A'a, da Izzarka, ba zan sake neman wani

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Rahamar Allah tana kuɓutar da muminai kuma tana ba su ni’imomi masu yawa.

Bayani kan kalmomi masu wuya
as-Siraat

Gadar da ke bisa Wutar Jahannama wadda, bisa ga hadisin, za a haye a Ranar Alƙiyama.

alamomin sujada

Alamomin da ake iya ganewa a jiki waɗanda suke da alaƙa da sujada a cikin salla.

ruwan rai

Ruwan da, kamar yadda hadisin ya bayyana, yake sa waɗanda aka fitar daga Wuta su sake rayuwa kuma su yi girma.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman gargajiya sun fahimci daga wannan hadisi cewa muminai za su ga Allah a Lahira, ba tare da ɗaukar kwatancin rana ko wata a matsayin kwatanta Allah da halittunsa ba: kwatancin yana magana ne game da bayyana da tabbacin ganinsa. Suna jaddada tabbatar da siffofin Allah ba tare da fayyace yadda suke ba, kuma ba tare da kwatanta su da halittu ba. Hadisin kuma yana koyar da cewa hisabi da haye gadar abubuwa ne masu tsanani, kuma Allah na iya kuɓutar da muminai waɗanda suka bauta masa Shi kaɗai saboda rahamarsa. Maimaita addu’ar mutumin ƙarshe da yawan ladan da ya samu suna nuna girman rahamar Allah.

Darussa na yau
  1. Ka dage wajen bauta wa Allah Shi kaɗai, kada ka bar wani abu ya maye gurbinsa a zuciyarka ko ayyukanka.
  2. Ka ɗauki sallarka da muhimmanci, kuma ka yi sujada da ikhlasi; hadisin ya danganta alamominta da kuɓuta.
  3. Ka haɗa tsoron hisabi da fatan samun rahamar Allah, kuma ka roƙe Shi ya tabbatar da kai kuma ya kuɓutar da kai.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.