Pêşgotin · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hedîsa 7017

Ka'b ibn Malik rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Pêşgotin
صحيح مسلم
Kê ew vegot?

Ji Ka'b ibn Malik hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih Muslim bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلاَّ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهُمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الإِسْلاَمِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلاَ أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلاَ لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمُ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَثِيرٌ وَلاَ يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ - يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ - قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْىٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتِ الثِّمَارُ وَالظِّلاَلُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَىْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا ‏.‏ وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحْزُنُنِي أَنِّي لاَ أَرَى لِي أُسْوَةً إِلاَّ رَجُلاً مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلاً مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنَ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَلَغَ تَبُوكًا فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ ‏"‏ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا ‏.‏ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلاً مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَإِذَا هُو أَبُو خَيْثَمَةَ الأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ ‏.‏ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلاً مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْىٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَىْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلاً فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلاَنِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ تَعَالَ ‏"‏ ‏.‏ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا خَلَّفَكَ ‏"‏ ‏.‏ أَلَمْ تَكُنْ قَدِ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلاً وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَىَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَىَّ فِيهِ إِنِّي لأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلاَ أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لاَ تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَكَ ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُكَذِّبَ نَفْسِي - قَالَ - ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلاَنِ قَالاَ مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ رَبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ - قَالَ - فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شِهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ - قَالَ - فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي ‏.‏ قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلاَمِنَا أَيُّهَا الثَّلاَثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ - قَالَ - فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ - وَقَالَ - تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَاىَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلاَةَ وَأَطُوفُ فِي الأَسْوَاقِ وَلاَ يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلاَةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلاَمِ أَمْ لاَ ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلاَتِي نَظَرَ إِلَىَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَىَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَىَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَىَّ السَّلاَمَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ فَفَاضَتْ عَيْنَاىَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - قَالَ - فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَىَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَىَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلاَ مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضًا مِنَ الْبَلاَءِ ‏.‏ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهَا بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ مِنَ الْخَمْسِينَ وَاسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لاَ بَلِ اعْتَزِلْهَا فَلاَ تَقْرَبَنَّهَا - قَالَ - فَأَرْسَلَ إِلَى صَاحِبَىَّ بِمِثْلِ ذَلِكَ - قَالَ - فَقُلْتُ لاِمْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِي هَذَا الأَمْرِ - قَالَ - فَجَاءَتِ امْرَأَةُ هِلاَلِ بْنِ أُمَيَّةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَائِعٌ لَيْسَ لَهُ خَادِمٌ فَهَلْ تَكْرَهُ أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكِنْ لاَ يَقْرَبَنَّكِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ إِلَى شَىْءٍ وَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَبْكِي مُنْذُ كَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ إِلَى يَوْمِهِ هَذَا ‏.‏ قَالَ فَقَالَ لِي بَعْضُ أَهْلِي لَوِ اسْتَأْذَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي امْرَأَتِكَ فَقَدْ أَذِنَ لاِمْرَأَةِ هِلاَلِ بْنِ أُمَيَّةَ أَنْ تَخْدُمَهُ - قَالَ - فَقُلْتُ لاَ أَسْتَأْذِنُ فِيهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا يُدْرِينِي مَاذَا يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اسْتَأْذَنْتُهُ فِيهَا وَأَنَا رَجُلٌ شَابٌّ - قَالَ - فَلَبِثْتُ بِذَلِكَ عَشْرَ لَيَالٍ فَكَمُلَ لَنَا خَمْسُونَ لَيْلَةً مِنْ حِينَ نُهِيَ عَنْ كَلاَمِنَا - قَالَ - ثُمَّ صَلَّيْتُ صَلاَةَ الْفَجْرِ صَبَاحَ خَمْسِينَ لَيْلَةً عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِنَا فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ عَلَى الْحَالِ الَّتِي ذَكَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنَّا قَدْ ضَاقَتْ عَلَىَّ نَفْسِي وَضَاقَتْ عَلَىَّ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ سَمِعْتُ صَوْتَ صَارِخٍ أَوْفَى عَلَى سَلْعٍ يَقُولُ بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ أَبْشِرْ - قَالَ - فَخَرَرْتُ سَاجِدًا وَعَرَفْتُ أَنْ قَدْ جَاءَ فَرَجٌ ‏.‏ - قَالَ - فَآذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ بِتَوْبَةِ اللَّهِ عَلَيْنَا حِينَ صَلَّى صَلاَةَ الْفَجْرِ فَذَهَبَ النَّاسُ يُبَشِّرُونَنَا فَذَهَبَ قِبَلَ صَاحِبَىَّ مُبَشِّرُونَ وَرَكَضَ رَجُلٌ إِلَىَّ فَرَسًا وَسَعَى سَاعٍ مِنْ أَسْلَمَ قِبَلِي وَأَوْفَى الْجَبَلَ فَكَانَ الصَّوْتُ أَسْرَعَ مِنَ الْفَرَسِ فَلَمَّا جَاءَنِي الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ يُبَشِّرُنِي فَنَزَعْتُ لَهُ ثَوْبَىَّ فَكَسَوْتُهُمَا إِيَّاهُ بِبِشَارَتِهِ وَاللَّهِ مَا أَمْلِكُ غَيْرَهُمَا يَوْمَئِذٍ وَاسْتَعَرْتُ ثَوْبَيْنِ ‏.‏ فَلَبِسْتُهُمَا فَانْطَلَقْتُ أَتَأَمَّمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَلَقَّانِي النَّاسُ فَوْجًا فَوْجًا يُهَنِّئُونِي بِالتَّوْبَةِ وَيَقُولُونَ لِتَهْنِئْكَ تَوْبَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ ‏.‏ حَتَّى دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَحَوْلَهُ النَّاسُ فَقَامَ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ يُهَرْوِلُ حَتَّى صَافَحَنِي وَهَنَّأَنِي وَاللَّهِ مَا قَامَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ غَيْرُهُ ‏.‏ قَالَ فَكَانَ كَعْبٌ لاَ يَنْسَاهَا لِطَلْحَةَ ‏.‏ قَالَ كَعْبٌ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ يَبْرُقُ وَجْهُهُ مِنَ السُّرُورِ وَيَقُولُ ‏"‏ أَبْشِرْ بِخَيْرِ يَوْمٍ مَرَّ عَلَيْكَ مُنْذُ وَلَدَتْكَ أُمُّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ أَمِنْ عِنْدِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ بَلْ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سُرَّ اسْتَنَارَ وَجْهُهُ كَأَنَّ وَجْهَهُ قِطْعَةُ قَمَرٍ - قَالَ - وَكُنَّا نَعْرِفُ ذَلِكَ - قَالَ - فَلَمَّا جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمْسِكْ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِيَ الَّذِي بِخَيْبَرَ - قَالَ - وَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ إِنَّمَا أَنْجَانِي بِالصِّدْقِ وَإِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ لاَ أُحَدِّثَ إِلاَّ صِدْقًا مَا بَقِيتُ - قَالَ - فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ أَنَّ أَحَدًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ أَبْلاَهُ اللَّهُ فِي صِدْقِ الْحَدِيثِ مُنْذُ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى يَوْمِي هَذَا أَحْسَنَ مِمَّا أَبْلاَنِي اللَّهُ بِهِ وَاللَّهِ مَا تَعَمَّدْتُ كَذْبَةً مُنْذُ قُلْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى يَوْمِي هَذَا وَإِنِّي لأَرْجُو أَنْ يَحْفَظَنِيَ اللَّهُ فِيمَا بَقِيَ ‏.‏ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَءُوفٌ رَحِيمٌ * وَعَلَى الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ‏}‏ قَالَ كَعْبٌ وَاللَّهِ مَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنْ نِعْمَةٍ قَطُّ بَعْدَ إِذْ هَدَانِي اللَّهُ لِلإِسْلاَمِ أَعْظَمَ فِي نَفْسِي مِنْ صِدْقِي رَسُولَ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ أَكُونَ كَذَبْتُهُ فَأَهْلِكَ كَمَا هَلَكَ الَّذِينَ كَذَبُوا إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِلَّذِينَ كَذَبُوا حِينَ أَنْزَلَ الْوَحْىَ شَرَّ مَا قَالَ لأَحَدٍ وَقَالَ اللَّهُ ‏{‏ سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ * يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَرْضَى عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ‏}‏ قَالَ كَعْبٌ كُنَّا خُلِّفْنَا أَيُّهَا الثَّلاَثَةُ عَنْ أَمْرِ أُولَئِكَ الَّذِينَ قَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ حَلَفُوا لَهُ فَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَأَرْجَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمْرَنَا حَتَّى قَضَى اللَّهُ فِيهِ فَبِذَلِكَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَعَلَى الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا‏}‏ وَلَيْسَ الَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ مِمَّا خُلِّفْنَا تَخَلُّفَنَا عَنِ الْغَزْوِ وَإِنَّمَا هُوَ تَخْلِيفُهُ إِيَّانَا وَإِرْجَاؤُهُ أَمْرَنَا عَمَّنْ حَلَفَ لَهُ وَاعْتَذَرَ إِلَيْهِ فَقَبِلَ مِنْهُ ‏.‏ وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِإِسْنَادِ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَوَاءً ‏.‏

Werger

Ibn Shihab ragihand ku kiraya Messengerê Allah (ﷺ) bi ser Tabukê û ew (Prophet) di dilê xwe de (bû ku) xweşbînî li ser Îslamê û li ser xweşbîniya xwe ya ku ew (kristiyanên Arabî) di Sûriyê û wan yên Rûmê de têne şer kirin. Ibn Shihab (dîsa) ragihand ku 'Abd al-Rahman b. 'Abdullah b. Ka'b wateya ku Abdullah b. Ka'b ku wekî rêberê Ka'b b. 'Malik kar dike dema ku ew bêdîtî bû, ew got ku Ka'b b. Malik got ku: Ez ji her şerê ku kir, ne ji şerê Tabuk û şerê Badrê, derve neketim. Ji bo şerê Badrê, kesek nehatîye xweşbînî kirin ku ew li ser şerê Qureyşê neketin, lê ew (kirin) ku kirin ku Messengerê Allah (ﷺ) û Mûsliman ne ji bo şerê têketin, lê ji bo ku karavîna Qureyşê bi şer neketin, lê ew (Allah) ew bi dijminên xwe re têne berhevkirin bê ku ew niyetê wan bû. Ez şerefê ku bi Messengerê Allah (ﷺ) li şevê 'Aqaba de bûm dema ku em peymanek li ser Îslam kirin û ew ji min re ji şerê Badrê zêdetir hêzdar bû, herçî ku şerê Badrê ji aliyê gelê re zêdetir populer bû, lê ev (Tabuk) ji aliyê min re zêdetir hêzdar bû. û ev çîrokê min e ku ez ji Messengerê Allah (ﷺ) li ser şerê Tabukê derve bûm. Tu carî nehatim ku hêzên min bi qasî ku ew ji bo vê şerê hatibû, zêdetir bû, û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket, rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye. û Mûsliman ku bi Messengerê Allah (ﷺ) di vê demê de bi wan re bûn, hejmarê wan mezin bû, lê qeydeya rast a wan tune bû. Ka'b (dîsa) got: Kêsên kêm bûn ku dixwestin xwe ji şerê derkevin, û di fikrê wan de bû ku ew dikarin bi asanî xwe veşêrin (û bi vî awayî nehatin dîtin) heta ku vebijarkirinên Xwedê, Yê Mezin û Şerefê, di derbarê wan de ketin. û Messengerê Allah (ﷺ) di demeke ku fêkîyan têne berhevkirin û şîvên wan dirêj bû, bi wan re ket. Ez jî hêzdar bûm ku bi wan re çûm û amade bûm, lê ez vegerîbûm û ne kirim, û got: Ez hêzên xwe yên ku dikarim amade bikim, hîn jî hene. û bi rêzê Xwedê, ez nehatim ku di vê şerê de bi du rêwîtiyên xwe re bi hev re bûm. Messengerê Allah (ﷺ) di demeke germ de bi rêya vê şerê ket; rêwîtiya dirêj bû û erdê bê av bû, û ew pêdivî bû ku bi gelê xwe re agahdar bike ku ew çi rewşê li ser wan têne berhevkirin, da ku wan bi awayê xwe amade bikin, û ew jî diyar kir ku ku derdestê wan çi ye.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Kaʿb di encama bi tobekirina rast û dilsozî hat efûkirin.

Paşxane û sedem

Kaʿb ibn Malik bê hincetek derbasdar ji sefera Tebûkê paşve ma. Piştî vegera xwe, wî rastiyê hilbijart; dûv re ew û du zilamên din pêncî şev li benda biryara Xwedê man û tobekirina wan hat qebûlkirin.

Wateya peyvên dijwar
Tebûk

Seferiyek ku Pêxember ﷺ di demekê de pêk anî ku germayî pir zêde û rêwîtiya dirêj û dijwar bû.

tobekirin

Poşmanbûneke rast ji bo gunehekê, bi vegera ba Allah û biryara ku xerabiyê dubare neke.

rastbûn

Gotina rastiyê û pabendbûna bi tiştê ku bi rastî qewimî, tevî ku encamên wê hebin.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk, di nav wan de en-Newewî, tekez dikin ku rastbûna dilsoz rê li ber rizgariyê vedike, her çend rastî di destpêkê de encamên êşdar bîne. Beşê her wiha nîşan dide ku tobekirin nayê wê wateyê ku mirov bê hiş hemû milkê xwe belav bike: Pêxember ﷺ şîreta Kaʿb kir ku beşekê biparêze. Zanyaran ji qutkirina demkî ya têkiliyê bi sê zilaman re derdixin ku cudakirina civakî dikare dema sedemeke rewa hebe wekî tedbîreke sererastkirinê bikar bê; ev destûr nake ku mirov bê sedem kesan derxe an dijminahiya mayînde bike.

Dersên ji bo îro
  1. Erkeke girîng paş nexe bi wê fikirê ku paşê dê ji bo wê demê bibînî.
  2. Derbarê xeletiyên xwe de bi rastî biaxive û ji bo xwe ji rexneyeke demkî xelas bikî hincetên derewîn çêneke.
  3. Bi poşmanbûneke dilsoz û biryareke diyar a ku xerabiyê dubare nekî, tobe bike.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.