Sunan Abi Dawud, xadiiska 4435
Waxaa weriyey Al-Lajlaj al-Amiri. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Lajlaj al-Amiri
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ صُبَيْحٍ، قَالَ عَبْدَةُ أَخْبَرَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُلاَثَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَنَّ خَالِدَ بْنَ اللَّجْلاَجِ، حَدَّثَهُ أَنَّ اللَّجْلاَجَ أَبَاهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، كَانَ قَاعِدًا يَعْتَمِلُ فِي السُّوقِ فَمَرَّتِ امْرَأَةٌ تَحْمِلُ صَبِيًّا فَثَارَ النَّاسُ مَعَهَا وَثُرْتُ فِيمَنْ ثَارَ فَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ " مَنْ أَبُو هَذَا مَعَكِ " . فَسَكَتَتْ فَقَالَ شَابٌّ حَذْوَهَا أَنَا أَبُوهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَأَقْبَلَ عَلَيْهَا فَقَالَ " مَنْ أَبُو هَذَا مَعَكِ " . قَالَ الْفَتَى أَنَا أَبُوهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى بَعْضِ مَنْ حَوْلَهُ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ فَقَالُوا مَا عَلِمْنَا إِلاَّ خَيْرًا . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَحْصَنْتَ " . قَالَ نَعَمْ . فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ . قَالَ فَخَرَجْنَا بِهِ فَحَفَرْنَا لَهُ حَتَّى أَمْكَنَّا ثُمَّ رَمَيْنَاهُ بِالْحِجَارَةِ حَتَّى هَدَأَ فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْأَلُ عَنِ الْمَرْجُومِ فَانْطَلَقْنَا بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا هَذَا جَاءَ يَسْأَلُ عَنِ الْخَبِيثِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَهُوَ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ " . فَإِذَا هُوَ أَبُوهُ فَأَعَنَّاهُ عَلَى غُسْلِهِ وَتَكْفِينِهِ وَدَفْنِهِ وَمَا أَدْرِي قَالَ وَالصَّلاَةِ عَلَيْهِ أَمْ لاَ . وَهَذَا حَدِيثُ عَبْدَةَ وَهُوَ أَتَمُّ .
Al-Lajlaj al-Amiri wuxuu yiri: Waxaan ka shaqeynayay suuqa. Waxaa soo martay haweeney xambaarsan ilmo. Dadkii ayaa u orday xaggeeda, aniguna waan la orday dadkii kale. Kadib waxaan u imid Nebiga (ﷺ) isagoo leh:
"Yaa aabbaha ilmahan kula jooga?" Way aamustay. Dhallinyaro dhinaceeda taagnaa ayaa yiri: "Anigaa aabbihii ah, Rasuulkii Allow!" Kadib Nebigu (ﷺ) wuxuu u jeestay iyada oo wuxuu yiri: "Yaa aabbaha ilmahan kula jooga?" Dhallinyaradii wuxuu yiri: "Anigaa aabbihii ah, Rasuulkii Allow!" Rasuulkii Allah (ﷺ) wuxuu eegay qaar ka mid ah dadkii agtiisa joogay wuxuuna weydiiyay isaga. Waxay yiraahdeen: "Waxaan ka ognahay wanaag mooyaane." Nebigu (ﷺ) wuxuu ku yiri: "Ma guursatay?" Wuxuu yiri: "Haa." Markaasuu amray in la rajmiyo (dhagax lagu dilo). Wuxuu yiri: Waan bixinay, god baan u qodnay, waana gelinnay. Kadib dhagax baan ku tuurnay ilaa uu ka degay (ka dhintay). Markaas waxaa yimid nin weydiinaya ninkii la rajmiyay. Waxaan u geynnay Nebiga (ﷺ) waxaanna niri: "Ninkan wuxuu u yimid inuu wax ka weydiiyo ninkii xumaa." Rasuulkii Allah (ﷺ) wuxuu yiri: "Isagu wuxuu Alle agtiisa ka udgoon yahay carafka Miskiga." Ninkaasi wuxuu ahaa aabbihii dhalay. Waan ka caawinnay maydkiisa dhaqistiisa, kafantiisa iyo aaskiisa. (Wariyuhu wuxuu yiri:) Ma garanayo ma wuxuu sheegay salaadda janaso ama maya. Tani waa xadiiska Cabdah, waana midka ugu dhammaystiran.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ninka toobad keena wuxuu ilaashadaa karaamadiisa, waxaana loo aasaa si sharaf leh.
Su’aasha ah in ninku hore u soo maray guur sax ah; arrintaasi waxay muhiim u ahayd qiimaynta xukunka sharciga.
Ciqaab uu qaado garsoore awood u leh oo lagu xusay dhacdadan taariikhiga ah; tani ma aha awood ay shakhsiyaadku leeyihiin.
Ciqaabo sharci oo go’an, kuwaas oo fiqiga Islaamka lagu maareeyo shuruudo adag, kana tirsan awoodda maamul sharci ah.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in dacwad sharci aan lagu dhisi karin warar la isla dhexmarayo: Nebigu ﷺ ninka ayuu wax ka weydiiyey, wuxuuna dadka kale ka dalbaday inay ka marag furaan sumcaddiisa. Werintu sidoo kale waxay xusaysaa in dembiga iyo mas’uuliyadda sharciyeed aysan tirtirin karaamada bini’aadamka: aabbaha waxaa laga caawiyey maydhashada wiilkiisa, ku duubista kafanka iyo aasiddiisa. Fuqahadu waxay ka hadlaan shuruudaha caddaynta iyo habraaca hudud-ka ee ku jira awoodda garsooraha; qoraalkani ma siinayo qof gaar ah ama koox dad ah oggolaansho ay xoog ku adeegsadaan.
- Ha faafin eedeymo: arrimaha culus ha baaraan hay’ado awood u leh oo aqoon u leh.
- Dadka ula dhaqan si karaamo leh, xitaa haddii ay galeen dembi weyn ama ciqaab mareen.
- U muuji ehelka dhintay naxariis, kana taageer ficil ahaan marka ay la kulmaan murugo iyo geeri.
Werintan saxiixa ahi waxay bixisaa xog dheeraad ah oo ku saabsan sida kiisaska noocan ah loo maareeyo, waana in lala akhriyaa shuruudaha adag ee sharciga.
Sunan Abi Dawud · #4436 (Hasan Isnaad)Werintan hasan ahi waxay la xidhiidhaa mawduuca toobadda, waxayna muujinaysaa in ciqaabtu aysan meesha ka saarin karaamada bini’aadamka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.