Noocyada Diyada · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, xadiiska 4542

Waxaa weriyey Abdullah ibn Amr ibn al-As. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Hasan (wanaagsan)Buugga: Noocyada Diyada
سنن أبي داود
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Amr ibn al-As

Hasan (wanaagsan)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَتْ قِيمَةُ الدِّيَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ ثَمَانِيَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَدِيَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ يَوْمَئِذٍ النِّصْفُ مِنْ دِيَةِ الْمُسْلِمِينَ قَالَ فَكَانَ ذَلِكَ كَذَلِكَ حَتَّى اسْتُخْلِفَ عُمَرُ رَحِمَهُ اللَّهُ فَقَامَ خَطِيبًا فَقَالَ أَلاَ إِنَّ الإِبِلَ قَدْ غَلَتْ ‏.‏ قَالَ فَفَرَضَهَا عُمَرُ عَلَى أَهْلِ الذَّهَبِ أَلْفَ دِينَارٍ وَعَلَى أَهْلِ الْوَرِقِ اثْنَىْ عَشَرَ أَلْفًا وَعَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَعَلَى أَهْلِ الشَّاءِ أَلْفَىْ شَاةٍ وَعَلَى أَهْلِ الْحُلَلِ مِائَتَىْ حُلَّةٍ ‏.‏ قَالَ وَتَرَكَ دِيَةَ أَهْلِ الذِّمَّةِ لَمْ يَرْفَعْهَا فِيمَا رَفَعَ مِنَ الدِّيَةِ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Yaxye bin Xakiim, waxaa nooga warramay Cabdiraxmaan bin Cusmaan, waxaa nooga warramay Xuseen Al-Mucallim, oo ka weriyey Camr bin Shucayb, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey awowgiis, wuxuu yiri: Qiimaha magta xilligii Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ahaa siddeed boqol oo diinaar ama siddeed kun oo dirham, magta Ahlu Kitaabkana maalintaas waxay ahayd nuska magta Muslimiinta. Wuxuu yiri: Arrintu sidaas bay ahayd ilaa Cumar, naxariista Eebbe korkiisa ha ahaatee, la doortay. Markaas buu istaagay isagoo khudbeynaya wuxuuna yiri: 'Ogaada! Geelu wuu qaaliyoobay.' Markaas Cumar wuxuu ku waajibiyey dadka dahabka leh kun diinaar, dadka lacagta cad lehna laba iyo toban kun, dadka lo'da lehna laba boqol oo lo' ah, dadka idaha lehna laba kun oo ido ah, dadka dharka lehna laba boqol oo dhar ah. Wuxuu yiri: Magta Ahlu Dimmana wuu u daayey sidii hore, kor uma uusan qaadin markii uu kordhiyey magta kale.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cumar wuxuu wax ka beddelay qiimaha lacagta ee diyada markii qiimaha geelu kordhay.

Erayada adag oo la sharxay
diyah

Magdhow go’an oo waajib noqda xaalado gaar ah oo dil ama dhaawac jireed ah.

dhimmi

Qof aan Muslim ahayn oo ku noolaa maamul Islaami ah, kana haystay ilaalin iyo maqaam sharci.

dirham iyo diinaar

Lacago taariikhi ah oo kala ah qalin iyo dahab.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay werintan uga hadlaan daliil ahaan in qiimayaasha u dhigma ee diyada la waafajin karay isbeddelka ku yimaadda qiimaha lacagaha wax lagu bixiyo iyo badeecadaha. Cumar wuxuu dejiyey dhowr qaab oo wax lagu bixin karo markii qiimaha geelu kordhay. Werintu waxay sidoo kale sheegaysaa inuusan diyada dadka Kitaabka si la mid ah u kordhin. Lacagaha saxda ah iyo xiriirka ka dhexeeya diyadaha waa arrimo fiqhi ah; madhhabyaduna waxay ku baaraan iyagoo tixgelinaya dhammaan daliillada. Qoraalkan keligiis kuma filna in lagu go’aamiyo dhammaan faahfaahinta xukunnada.

Casharrada maanta
  1. Waajibaadka maaliyadeed waa in lagu tixgeliyaa isbeddelka qiimaha badeecadaha iyo lacagaha wax lagu bixiyo.
  2. Ha ku dhaqmin xeerarka diyada adigoo iskaa u go’aansanaya; culimo sharci oo aqoon u leh iyo hay’adaha garsoorka ha qiimeeyaan daliillada iyo duruufaha.
  3. Werinnada gaarka ah ee sheegaya lacago waa in lala akhriyaa doodda fiqhiga ee ballaaran ka hor inta aan laga soo saarin xeer guud.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.