Sahih al-Bukhari, xadiiska 4383
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ قَدْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا ثَلاَثًا ". فَلَمْ يَقْدَمْ مَالُ الْبَحْرَيْنِ حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ أَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي. قَالَ جَابِرٌ فَجِئْتُ أَبَا بَكْرٍ، فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا ثَلاَثًا ". قَالَ فَأَعْطَانِي. قَالَ جَابِرٌ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ بَعْدَ ذَلِكَ فَسَأَلْتُهُ، فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَلَمْ يُعْطِنِي، فَقُلْتُ لَهُ قَدْ أَتَيْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، فَإِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي، وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي. فَقَالَ أَقُلْتَ تَبْخَلُ عَنِّي وَأَىُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنَ الْبُخْلِ ـ قَالَهَا ثَلاَثًا ـ مَا مَنَعْتُكَ مِنْ مَرَّةٍ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُعْطِيَكَ. وَعَنْ عَمْرٍو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ جِئْتُهُ، فَقَالَ لِي أَبُو بَكْرٍ عُدَّهَا. فَعَدَدْتُهَا فَوَجَدْتُهَا خَمْسَمِائَةٍ، فَقَالَ خُذْ مِثْلَهَا مَرَّتَيْنِ.
Waxaa nooga warramay Qutaybah bin Saciid, waxaa nooga warramay Sufyaan, wuxuu maqlay Ibnu Al-Munkadir oo ka maqlay Jaabir bin Cabdillaahi - Alle ha ka raalli ahaado labadoodaba - wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu igu yiri, 'Haddii maal-kii Baxreyn uu yimaado, waxaan ku siin lahaa intaan iyo intaan,' saddex jeer buuna ku celiyey. Laakiin maal-kii Baxreyn ma uusan imaan ilaa Rasuulka Alle ﷺ uu geeriyooday. Markii uu yimid xilligii Abuu Bakar, wuxuu amray nin dhawaaqa inuu ku dhawaaqo: 'Qof kasta oo Nabiga ﷺ ku lahaa deyn ama ballan, ha ii yimaado.' Jaabir wuxuu yiri: Waxaan u imid Abuu Bakar, waxaana u sheegay in Nabigu ﷺ yiri, 'Haddii maal-kii Baxreyn uu yimaado, waxaan ku siin lahaa intaan iyo intaan,' saddex jeer buuna ku celiyey. Markaasuu i siiyey. Jaabir wuxuu yiri: Intaas ka dib waan la kulmay Abuu Bakar waanan weydiistay, laakiin ma uusan i siin. Mar kale ayaan u imid, mana uusan i siin. Markii saddexaad ayaan u imid, mana uusan i siin. Markaasaan ku iri, 'Waan kuu imid oo ima aadan siin, mar kale waan kuu imid oo ima aadan siin, markii saddexaadna waan kuu imid oo ima aadan siin; ama i sii ama iga bakhayl.' Wuxuu yiri, 'Ma waxaad tiri waan kaa bakhaylayaa? Cudur ka xun bakhaylnimo ma jiro!' Saddex jeer buuna sidaas yiri, wuxuuna raaciyey, 'Mar kasta oo aan ku diiday, waxaan damacsanaa inaan ku siiyo.' Oo Camar wuxuu ka weriyey Maxamed bin Cali: Waxaan maqlay Jaabir bin Cabdillaahi oo leh: Waan u imid, Abuu Bakar baa igu yiri, 'Tiri.' Waan tiriyey, waxaana ka helay shan boqol. Wuxuu yiri, 'Qaado laba jeer oo kale intaas le'eg.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abuu Bakar wuxuu fuliyey ballanqaadkii maaliyadeed ee Nabiga ﷺ u sameeyey Jaabir.
Dakhliga ka soo xaroon jiray Baxrayn ee bulshada loo qaybin jiray.
Waajib maaliyadeed ama ballanqaad uu Nabiga ﷺ sameeyey oo aan weli la fulin.
Eedda ah in qofku hunguri darteed u diido inuu bixiyo lacag ama hanti.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in ballanqaad xaq ah la oofiyo, hoggaamiyahana ay waajib ku tahay inuu si taxaddar leh u dhammeystiro waajibaadka kii ka horreeyey. Abuu Bakar wuxuu ku dhawaaqay in dadka ay soo sheegi karaan daymaha ama ballanqaadyada weli taagan, ugu dambayna si deeqsinimo leh ayuu Jaabir u siiyey wixii loo ballanqaaday. Riwaayaddu waxay ammaanaysaa deeqsinimada, waxayna ka digaysaa bakhaylnimada; hase yeeshee waxay sidoo kale muujinaysaa in dib-u-dhacu keligiis aanu caddayn u ahayn bakhaylnimo: Abuu Bakar wuxuu sheegay inuu mar kasta damacsanaa inuu Jaabir wax badan siiyo.
- Ballanqaadyada maaliyadeed si cad u diiwaangeli, kuna oofi marka hantidu kuu suurageliso.
- Haddii aad la wareegto waajib uu qof kaa horreeyey lahaa, baar xuquuqda weli taagan, dadkana si caddaalad ah ula dhaqan.
- Si cad u dalbo waxa aad xaqa u leedahay, balse dib-u-dhac ha ku eedayn bakhaylnimo caddayn la’aan.
Riwaayaddan saxiixa ahi waxay xustaa qofka lagu kalsoon yahay ee bulsho kasta, waxayna la jaanqaadaysaa in waajibaadka si taxaddar leh loo guto.
Sahih al-Bukhari · #4384 (Sahih)Riwaayaddu waxay sheegaysaa sida Nabigu ﷺ si diirran u qaabilay martidii Yaman uga timid, si deeqsinimo lehna ula dhaqmay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.