Kitaabka Xajka · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi, xadiiska 809

Waxaa weriyey Abu Shuraih Al-Adawi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Xajka
جامع الترمذي
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Shuraih Al-Adawi

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّ، أَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلاً قَامَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَاىَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ أَنَّهُ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ وَلاَ يَحِلُّ لاِمْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ فِيهَا دَمًا أَوْ يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ بِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهَا فَقُولُوا لَهُ إِنَّ اللَّهَ أَذِنَ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَأْذَنْ لَكَ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهِ سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ وَقَدْ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالأَمْسِ وَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ لَكَ عَمْرُو بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ بِذَلِكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ إِنَّ الْحَرَمَ لاَ يُعِيذُ عَاصِيًا وَلاَ فَارًّا بِدَمٍ وَلاَ فَارًّا بِخَرْبَةٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى وَلاَ فَارًّا بِخِزْيَةٍ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي شُرَيْحٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيُّ اسْمُهُ خُوَيْلِدُ بْنُ عَمْرٍو وَهُوَ الْعَدَوِيُّ وَهُوَ الْكَعْبِيُّ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ وَلاَ فَارًّا بِخَرْبَةٍ ‏"‏ يَعْنِي الْجِنَايَةَ يَقُولُ مَنْ جَنَى جِنَايَةً أَوْ أَصَابَ دَمًا ثُمَّ لَجَأَ إِلَى الْحَرَمِ فَإِنَّهُ يُقَامُ عَلَيْهِ الْحَدُّ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Qutaybah, waxaa nooga warramay Al-Layth bin Sacad, oo ka weriyey Saciid bin Abii Saciid Al-Maqburii, oo ka weriyey Abuu Shurayx Al-Cadawii, inuu ku yidhi Camar bin Saciid markii uu ciidamo u dirayey Makka: 'Ii ogolow Amiirkaayow inaan kuu sheego hadal uu Rasuulku ﷺ jeediyey maalintii xigtay Furashada Makka. Dhegahayga ayaa maqlay, qalbigayguna wuu xifdiyey, indhahayguna way arkeen isagoo hadlaya. Wuxuu ammaanay Allaah wuxuuna ku sifeeyey wanaag, dabadeedna wuxuu yidhi:

"Allaah ayaa Makka ka dhigay Xaram, dadkuna kama dhigin. Ma bannaana qofka rumaysan Allaah iyo Maalinta Aakhiro inuu dhiig ku daadiyo ama geed ku jaro. Haddii qof uu cudurdaar ka dhigto dagaalkii Rasuulka ﷺ ee halkaas, ku dhaha: 'Allaah wuxuu u idmay Rasuulkiisa ﷺ laakiin adiga kuuma idmin.' Aniga waxaa la ii idmay saacado yar oo maalin ah, maantana sharafteedii waxay u soo noqotay sidii shalay oo kale. Ha gaadhsiiyo qofka jooga qofka maqan.' Waxaa la weydiiyey Abuu Shurayx: 'Muxuu Camar bin Saciid kuugu jawaabay?' Wuxuu yidhi: 'Aniga ayaa kaa aqoon badan arrinkaas, Abuu Shurayxoow! Xaramku ma magangeliyo caasi, mana magangeliyo qof dhiig ka cararaya, mana magangeliyo qof dembi (Kharbah) ka cararaya.' Abuu Ciise wuxuu yidhi: Waxaa kaloo la weriyey 'qof ceeb (Khizyah) ka cararaya.' Wuxuu yidhi: Baabkan waxaa ku jira xadiisyo Abuu Hurayrah iyo Ibnu Cabbaas. Abuu Ciise wuxuu yidhi: Xadiiska Abuu Shurayx waa Xasan Saxiix. Abuu Shurayx Al-Khuzaaci magaciisu waa Khuwaylid bin Camar, waana Al-Cadawi iyo Al-Kacbi. Macnaha eraygiisa 'qof Kharbah ka cararaya' waa dembi; macnuhu waa qofkii gala dembi ama dhiig daadiya dabadeedna u carara Xaramka, xadka waa lagu oogayaa.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Xurmadda Maka waxay mamnuucaysaa dhiigga daadintiisa iyo jarista geedaha.

Asalka iyo sababta

Abuu Shurayx ayaa la hadlay Camr ibn Sacid markii uu ciidamo u diray Maka. Wuxuu xusuusiyay hadalkii Nebigu ﷺ jeediyay maalintii ka dambaysay furashadii Maka.

Erayada adag oo la sharxay
Xaram

Aagga barakeysan ee Maka oo ay ka jiraan xeerar gaar ah.

Kharba

Dembi ama fal-xumo culus; sida ku cad faallada werinta, qofku caddaaladda kama baxsan karo isagoo u cararaya Xaramka.

Qofka jooga ha gaarsiiyo qofka maqan

Qofkii hadalka maqlay waxaa saaran masuuliyadda inuu si daacad ah u sii gudbiyo.

Waxa culimadu ka fahmeen

At-Tirmidhi wuxuu werinta ku tilmaamaa hasan saxiix, wuxuuna sharxayaa in kharba loola jeedo dembi. Wuxuu xusayaa in qofkii dembi gala ama dhiig daadiya dabadeedna u carara Xaramka uusan kaga baxsanayn ciqaabta sharciga ah ee lagu waajibiyay. Culimadu sidoo kale waxay ka fahmeen in oggolaanshihii dagaalka Maka xilligii furashadu ahaa ka-reebis xaddidan oo Nebiga ﷺ u gaar ah, ee uusan ahayn fasax guud oo dadka kale la siiyay.

Casharrada maanta
  1. Ixtiraam xurmadda Maka adigoo ka fogaanaya rabshadaha iyo waxyeellaynta geedaha.
  2. Ka-reebis taariikhi ah waligaa ha uga dhigan cudurdaar aad adigu ku jebiso xuduud barakeysan.
  3. Cilmiga diinta ee lagu kalsoon yahay si taxaddar leh u gudbi, kuna xiriiri fal caddaalad leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.