Sahih al-Bukhari, hadisi na 3845
An rawaito daga Abdullah ibn Abbas. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
Daga al‑Bukhari har zuwa ga Ibn Abbas
- 1Abu Ma'marya ruwaito wa al‑Bukhariأَبُو مَعْمَرٍ
- 2Abd al‑Warithعَبْدُ الْوَارِثِ
- 3Qatan Abu al‑Haythamقَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ
- 4Abu Yazid al‑Madaniأَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ
- 5Ikrimaعِكْرِمَةَ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
Jerin yana yadda ya zo a rubutun Larabci na wannan riwayar. An sauya sunayen daga Larabci zuwa rubutun Latin. Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا قَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا أَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّ أَوَّلَ قَسَامَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ لَفِينَا بَنِي هَاشِمٍ، كَانَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ اسْتَأْجَرَهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ فَخِذٍ أُخْرَى، فَانْطَلَقَ مَعَهُ فِي إِبِلِهِ، فَمَرَّ رَجُلٌ بِهِ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةُ جُوَالِقِهِ فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي، لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ. فَأَعْطَاهُ عِقَالاً، فَشَدَّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ، فَلَمَّا نَزَلُوا عُقِلَتِ الإِبِلُ إِلاَّ بَعِيرًا وَاحِدًا، فَقَالَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ مَا شَأْنُ هَذَا الْبَعِيرِ لَمْ يُعْقَلْ مِنْ بَيْنِ الإِبِلِ قَالَ لَيْسَ لَهُ عِقَالٌ. قَالَ فَأَيْنَ عِقَالُهُ قَالَ فَحَذَفَهُ بِعَصًا كَانَ فِيهَا أَجَلُهُ، فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ، فَقَالَ أَتَشْهَدُ الْمَوْسِمَ قَالَ مَا أَشْهَدُ، وَرُبَّمَا شَهِدْتُهُ. قَالَ هَلْ أَنْتَ مُبْلِغٌ عَنِّي رِسَالَةً مَرَّةً مِنَ الدَّهْرِ قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَكُنْتَ إِذَا أَنْتَ شَهِدْتَ الْمَوْسِمَ فَنَادِ يَا آلَ قُرَيْشٍ. فَإِذَا أَجَابُوكَ، فَنَادِ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ. فَإِنْ أَجَابُوكَ فَسَلْ عَنْ أَبِي طَالِبٍ، فَأَخْبِرْهُ أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَنِي فِي عِقَالٍ، وَمَاتَ الْمُسْتَأْجَرُ، فَلَمَّا قَدِمَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ أَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ مَا فَعَلَ صَاحِبُنَا قَالَ مَرِضَ، فَأَحْسَنْتُ الْقِيَامَ عَلَيْهِ، فَوَلِيتُ دَفْنَهُ. قَالَ قَدْ كَانَ أَهْلَ ذَاكَ مِنْكَ. فَمَكُثَ حِينًا، ثُمَّ إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِي أَوْصَى إِلَيْهِ أَنْ يُبْلِغَ عَنْهُ وَافَى الْمَوْسِمَ فَقَالَ يَا آلَ قُرَيْشٍ. قَالُوا هَذِهِ قُرَيْشٌ. قَالَ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ. قَالُوا هَذِهِ بَنُو هَاشِمٍ. قَالَ أَيْنَ أَبُو طَالِبٍ قَالُوا هَذَا أَبُو طَالِبٍ. قَالَ أَمَرَنِي فُلاَنٌ أَنْ أُبْلِغَكَ رِسَالَةً أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَهُ فِي عِقَالٍ. فَأَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ اخْتَرْ مِنَّا إِحْدَى ثَلاَثٍ، إِنْ شِئْتَ أَنْ تُؤَدِّيَ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ، فَإِنَّكَ قَتَلْتَ صَاحِبَنَا، وَإِنْ شِئْتَ حَلَفَ خَمْسُونَ مِنْ قَوْمِكَ أَنَّكَ لَمْ تَقْتُلْهُ، فَإِنْ أَبَيْتَ قَتَلْنَاكَ بِهِ فَأَتَى قَوْمَهُ، فَقَالُوا نَحْلِفُ. فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْهُمْ قَدْ وَلَدَتْ لَهُ. فَقَالَتْ يَا أَبَا طَالِبٍ أُحِبُّ أَنْ تُجِيزَ ابْنِي هَذَا بِرَجُلٍ مِنَ الْخَمْسِينَ وَلاَ تَصْبُرْ يَمِينَهُ حَيْثُ تُصْبَرُ الأَيْمَانُ. فَفَعَلَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا طَالِبٍ، أَرَدْتَ خَمْسِينَ رَجُلاً أَنْ يَحْلِفُوا مَكَانَ مِائَةٍ مِنَ الإِبِلِ، يُصِيبُ كُلَّ رَجُلٍ بَعِيرَانِ، هَذَانِ بَعِيرَانِ فَاقْبَلْهُمَا عَنِّي وَلاَ تَصْبُرْ يَمِينِي حَيْثُ تُصْبِرُ الأَيْمَانُ. فَقَبِلَهُمَا، وَجَاءَ ثَمَانِيةٌ وَأَرْبَعُونَ فَحَلَفُوا. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، مَا حَالَ الْحَوْلُ وَمِنَ الثَّمَانِيَةِ وَأَرْبَعِينَ عَيْنٌ تَطْرِفُ.
Abu Ma’mar ya ba mu labari, Abd al-Warith ya ba mu labari, Qatn Abu al-Haitham ya ba mu labari, Abu Yazid al-Madani ya ba mu labari, daga Ikrimah, daga Ibn Abbas - Allah Ya yarda da su biyu - ya ce: Lallai farkon al’adar Qasama a zamanin Jahiliyya ta faru ne a tsakaninmu ’ya’yan Banu Hashim. Wani mutum daga Banu Hashim wani mutumin Quraishawa daga wata dangi ta daban ya yi hayar sa, sai ya tafi tare da shi yana tukun raƙumansa. Sai wani mutumin Banu Hashim ya wuce ta kansa, igiyar jakarsa ta katse, sai ya ce masa:
“Ka taimaka min da marmara in ɗaura mata igiyar jakata, kada raƙuman su gudu.” Sai ya ba shi marmara, sai ya ɗaura mata igiyar jakarsa. Sa’ad da suka sauka, an ɗaura raƙuman duk banda raƙumi ɗaya. Sai wanda ya yi hayar sa ya ce: “Me ya sa wannan raƙumin ba a ɗaura shi ba a cikin sauran raƙuman?” Ya ce: “Ba shi da marmara.” Ya ce: “To ina marmararsa?” Sai ya jefa shi da sanda har ya mutu. Sai wani mutumin Yamanawa ya wuce ta kansa, ya ce masa: “Za ka halarci taron hajji?” Ya ce: “Ban yi tunanin zan halarce ba, amma mai yiwuwa in halarce.” Ya ce: “Za ka iya kaiwa mini saƙo sau ɗaya a rayuwarka?” Ya ce: “Ee.” Ya ce: “Idan ka halarci taron, sai ka kira: ‘Yā Āla Quraish!’ Idan sun amsa maka, sai ka kira: ‘Yā Āla Banu Hashim!’ Idan sun amsa maka, sai ka tambayi Abu Talib, ka gaya masa cewa wane ya kashe ni saboda marmara.” Sai wanda aka yi hayar sa ya rasu. Sa’ad da wanda ya yi hayar sa ya dawo, Abu Talib ya zo wurinsa ya ce: “Me ya faru da abokinmu?” Ya ce: “Ya yi rashin lafiya, na kula da shi sosai, na kuma shirya masa jana’iza.” Abu Talib ya ce: “Kai cancanci ka yi masa hakan.” Bayan ɗan lokaci, sai wanda aka yi wa wasiyyar ya iso lokacin hajji, ya ce: “Yā Āla Quraish!” Suka ce: “Ga Quraishawa nan.” Ya ce: “Yā Āla Banu Hashim!” Suka ce: “Ga Banu Hashim nan.” Ya ce: “Ina Abu Talib?” Suka ce: “Ga Abu Talib nan.” Ya ce: “Wane ya umurce ni in kai maka saƙo cewa wane ya kashe shi saboda marmara.” Sai Abu Talib ya je wurin mai kisan ya ce masa: “Zaɓi ɗaya daga cikin ukku: Idan ka so, za ka biya raƙuman dari saboda ka kashe abokinmu; ko kuma idan ka so, maza hamsin daga cikin danginka za su yi rantsuwa cewa ba ka kashe shi ba; idan kuma ka ƙi, za mu kashe ka a matsayin qisas.” Sai ya je wurin danginsa, suka ce: “Za mu yi rantsuwa.” Sai wata mace daga Banu Hashim wacce ke aure a wajen ɗayansu ta haifi masa ɗa, ta zo wurin Abu Talib ta ce: “Yā Abu Talib! Ina son ka kebe ɗana daga cikin maza hamsin din, kada a tilasta masa yin rantsuwa inda ake yin rantsuwar.” Sai ya yi hakan. Sai wani mutum daga cikinsu ya zo ya ce: “Yā Abu Talib! Kana son maza hamsin su yi rantsuwa maimakon biyan raƙuman dari, wato kowane mutum zai biya raƙuman biyu. Ga raƙuman biyu nan, ka karɓe su daga gare ni, kada ka tilasta min yin rantsuwa.” Sai ya karɓe su, sai maza arba’in da takwas suka zo suka yi rantsuwa. Ibn Abbas ya ce: “Na rantsu da Wanda raina ke hannunSa, shekarar ba ta cika ba sai duka maza arba’in da takwas ɗin sun mutu, babu wanda ya rage.”
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Qasama tana magance zargin kisan kai ta hanyar rantsuwa da diyya.
Ibn Abbas ya ba da labarin wani shari’ar kisan kai a tsakanin Banu Hashim a zamanin jahiliyya kafin Musulunci. Mutumin da ke dab da mutuwa ya aika da saƙo zuwa ga Abu Talib, sai aka samu takaddama kan diyyar jini da rantsuwa.
Wata hanya ta musamman ta amfani da rantsuwa a shari’ar kisan kai idan ba a tabbatar da hujja ta hanyar da aka saba ba.
Kudin diyya da ake biya a wasu yanayi ga dangin wanda aka kashe.
Hukuncin shari’a kan kisan kai; mutum ba zai aiwatar da shi da kansa ba.
Malamai suna tattauna wannan ruwaya a cikin ƙa’idojin qasama, suna kuma jaddada cewa dole ne a binciki zargin kisan kai cikin kulawa. Zaɓin da aka bayyana tsakanin diyyar jini da rantsuwa yana nuna al’adar tarihi ne, ba izinin ɗaukar fansa da kai ba. Mazhabobin Ahlus-Sunna sun bambanta a bayanin qasama, ciki har da waɗanda za su yi rantsuwa da sharuɗɗan da ake buƙata; ya kamata kotun da ke da ikon shari’a ta saurari lamarin. Ibn Hajar ya yi bayanin wannan ruwaya a mahallin qasama da kare rayuka.
- Kada ka zargi kowa da babban laifi ba tare da cikakkiyar hujja da bin hanyar adalci ba.
- A bar shari’o’in hukunci ga kotun da ta dace; ɗaukar fansa da kai yana cutar da rayuka da adalci.
- A rubuta bayanai da yarjejeniyoyi a sarari, kuma a yi gaskiya idan wani ya nemi taimako.
Wannan hadisi ya bayyana cewa rayuwar Musulmi tana da kariya, kuma zubar da jini yana halatta ne kawai bisa ƙayyadaddun dalilan shari’a.
Sahih al-Bukhari · #3846 (Sahih)Wannan ruwaya tana zuwa kai tsaye bayan wannan labari a Sahih al-Bukhari, kuma tana taimakawa wajen fahimtar tarihin zamanin da ake magana a kai.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.