Sahih al-Bukhari, hadisi na 7170
An rawaito daga Abu Qatada. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Abu Qatada
Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ " مَنْ لَهُ بَيِّنَةٌ عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ، فَلَهُ سَلَبُهُ ". فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي، فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي. قَالَ فَأَرْضِهِ مِنْهُ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ. قَالَ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ. قَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ عَنِ اللَّيْثِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ. وَقَالَ أَهْلُ الْحِجَازِ الْحَاكِمُ لاَ يَقْضِي بِعِلْمِهِ، شَهِدَ بِذَلِكَ فِي وِلاَيَتِهِ أَوْ قَبْلَهَا. وَلَوْ أَقَرَّ خَصْمٌ عِنْدَهُ لآخَرَ بِحَقٍّ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَقْضِي عَلَيْهِ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ، حَتَّى يَدْعُوَ بِشَاهِدَيْنِ فَيُحْضِرَهُمَا إِقْرَارَهُ. وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِرَاقِ مَا سَمِعَ أَوْ رَآهُ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ قَضَى بِهِ، وَمَا كَانَ فِي غَيْرِهِ لَمْ يَقْضِ إِلاَّ بِشَاهِدَيْنِ. وَقَالَ آخَرُونَ مِنْهُمْ بَلْ يَقْضِي بِهِ، لأَنَّهُ مُؤْتَمَنٌ، وَإِنَّمَا يُرَادُ مِنَ الشَّهَادَةِ مَعْرِفَةُ الْحَقِّ، فَعِلْمُهُ أَكْثَرُ مِنَ الشَّهَادَةِ. وَقَالَ بَعْضُهُمْ يَقْضِي بِعِلْمِهِ فِي الأَمْوَالِ، وَلاَ يَقْضِي فِي غَيْرِهَا. وَقَالَ الْقَاسِمُ لاَ يَنْبَغِي لِلْحَاكِمِ أَنْ يُمْضِيَ قَضَاءً بِعِلْمِهِ دُونَ عِلْمِ غَيْرِهِ، مَعَ أَنَّ عِلْمَهُ أَكْثَرُ مِنْ شَهَادَةِ غَيْرِهِ، وَلَكِنَّ فِيهِ تَعَرُّضًا لِتُهَمَةِ نَفْسِهِ عِنْدَ الْمُسْلِمِينَ، وَإِيقَاعًا لَهُمْ فِي الظُّنُونِ، وَقَدْ كَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظَّنَّ فَقَالَ " إِنَّمَا هَذِهِ صَفِيَّةُ ".
Qutayba ya ba mu labari, Al-Layth ya ba mu labari, daga Yahya, daga Umar bin Kathir, daga Abu Muhammad, bawa na Abu Qatada, cewa Abu Qatada ya ce: Manzon Allah ﷺ ya ce a ranar Hunain:
"Duk wanda yake da tabbatacciyar shaida akan kafirin da ya kashe, to kayan ganimarsa (makamai da abubuwa) suna masa." Na tsaya don neman shaidar kafirin da na kashe, amma ban ga kowa da zai yi mini shaida ba, sai na zauna. Sannan na ga ya kamata in ambaci wannan lamari ga Manzon Allah ﷺ. Sai wani mutum daga cikin waɗanda suke zaune tare da shi ya ce: "Makaman wannan kafirin da yake ambata suna gare ni." Sai ya ce: "Ka biyashi da su." Abu Bakr ya ce: "A'a! Ba zai ba wa ƙaramin tsuntsu na Quraish waɗannan makamai ba sannan ya hana ɗaya daga cikin zakaran Allah da ke yaƙi a hanyar Allah da Manzonsa." Ya ce: Sai Manzon Allah ﷺ ya umurci, sai aka kawo min su. Na sayi lambu da farashinsu, kuma wannan shi ne dukiya ta farko da na samu ta hanyar ganimar yaƙi. Abdullah ya ce daga Al-Layth: Annabi ﷺ ya tsaya ya kawo min su. Kuma mutanen Hijaz sun ce: Bai kamata alkali ya yi hukunci bisa ilimin kansa ba, ko dai ya kasance shaida ne a lokacin da yake alkali ko kafin hakan. Idan mai kara ya yarda da haƙƙin abokin hamayyarsa a majalisar shari'a, to a ra'ayin wasu, bai kamata a yi hukunci a kansa ba har sai ya kawo shaidu biyu da za su tabbatar da ikirarinsa. Wasu mutanen Iraki sun ce: Abin da ya ji ko ya gani a majalisar shari'a zai iya yin hukunci da shi, amma abin da ya faru a wajen majalisa ba zai yi hukunci da shi ba sai da shaidu biyu. Wasu daga cikinsu sun ce: A'a, zai iya yin hukunci da shi, domin shi amintacce ne, kuma manufar shaida ita ce sanin gaskiya, kuma iliminsa ya fi na shaida. Wasu sun ce: Yana yin hukunci bisa iliminsa a cikin al'amuran dukiya kawai, ba sauransu ba. Al-Qasim ya ce: Bai kamata alkali ya aiwatar da hukunci bisa iliminsa ba tare da ilimin wasu ba, duk da cewa iliminsa ya fi na shaidar wani, saboda hakan zai sa ya fallasa kansa ga zargi a wajen Musulmai da kuma sa su shiga cikin shakku, kuma Annabi ﷺ ya ƙi zato, ya ce: "Wannan Safiyya ce kawai."
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Hujja na ƙarfafa ikirarin ganima; yanke hukunci kuma yana buƙatar taka-tsantsan.
Wannan magana ta faru ne a ranar Hunayn, lokacin da Annabi ﷺ ya kafa ƙa’idoji game da neman kayan yaƙin mutum na maƙiyin da aka kashe.
Makaman da kayan yaƙi na mutum na maƙiyin da aka kashe.
Hujja bayyananniya da ake tabbatar da wani ikirari da ita.
Abubuwan da alƙali da kansa ya gani ko ya ji, ba tare da dogaro da shaidar mashahidai ta hukuma ba.
Hadisin ya danganta neman salb da hujja. Al-Bukhari ya kuma ambaci saɓanin ra’ayi kan ko alƙali zai iya yin hukunci bisa saninsa na kansa: malaman Hijaz sun ƙi hakan saboda tsoron zargi, yayin da malaman Iraqi suka bambanta ra’ayoyi game da abubuwan da alƙali ya lura da su a cikin kotu ko a wajenta. Ta haka, malaman fikihu sun jaddada cewa shari’a ba ta neman gaskiya kawai ba; dole ne kuma ta kasance a bayyane mai adalci kuma marar abin da zai jawo zargi.
- Ka tabbatar da ikirarin mallaka da hujjar da za a iya tantancewa, kuma ka faɗi gaskiya game da abin da ka gani da kanka.
- A lokacin rikici, kada ka ƙwace wani abu sai wata hukuma mai iko ta tantance ikirarin cikin taka-tsantsan.
- Alƙali ya kamata ya yi adalci, kuma ya guji hukuncin da zai iya jawo zargi mai ma’ana.
Annabi ﷺ ya bayyana cewa alƙali zai iya yanke hukunci bisa abin da ya ji, amma hukuncin ba ya sauya haƙƙin gaskiya na mutum kai tsaye.
Sahih al-Bukhari · #7171 (Sahih)An ambaci wannan riwaya a cikin mahallin nan ɗaya, kuma tana jaddada muhimmancin taka-tsantsan wajen yanke hukunci kan haƙƙoƙi.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.