Sahih Muslim, hadisi na 8
An rawaito daga Umar ibn al-Khattab. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Umar ibn al-Khattab
Ana ɗaukar Sahih Muslim gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلاً الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ - وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ - وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَأَنَّ الأَمْرَ أُنُفٌ . قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ . قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ . قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ . قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا . قَالَ " أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ " . قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي " يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ " .
Ya ba ni labari Abu Khaythamah, Zuhayr ibn Harb: Ya ba mu labari Waki', daga Kahmas, daga Abdullah ibn Buraydah, daga Yahya ibn Ya'mar. Kuma ya ba mu labari Ubaydullah ibn Mu'adh al-Anbari — kuma wannan hadisin nasa ne — ya ba mu labari mahaifina, ya ba mu labari Kahmas, daga Ibn Buraydah, daga Yahya ibn Ya'mar, ya ce: Mutumin farko da ya yi magana game da Qadar (kadara) a Basra shi ne Ma'bad al-Juhani. Don haka, ni da Humayd ibn Abdur-Rahman al-Himyari muka tafi don Hajji ko Umrah, muka ce: 'Da mun hadu da daya daga cikin Sahabbai na Rasûlullah ﷺ muka tambaye shi game da abin da wadannan mutanen ke cewa game da Qadar.' Sai muka samu damar haduwa da Abdullah ibn Umar ibn al-Khattab yana shiga Masallaci. Ni da abokin zamana muka bi shi, daya a damansa daya a hagunsa. Na dauka cewa abokina zai bar min damar magana, sai na ce: 'Abu Abdur-Rahman, wasu mutane sun bayyana a wajenmu suna karanta Alkur'ani kuma suna da'awar ilimi — ya ambaci halinsu — kuma suna da'awar cewa babu Qadar kuma lamari sabo ne.' Ya ce: 'Idan ka hadu da wadancan mutanen, ka gaya musu cewa ni ba ni da alaka da su, su ma ba su da alaka da ni. Abdullah ibn Umar ya yi rantsuwa: Idan daya daga cikinsu yana da zinariya daidai da girman dutsen Uhud ya fitar da ita a hanya ta Allah, Allah ba zai karbe shi ba har sai ya yi imani da Qadar.' Sannan ya ce: Mahaifina Umar ibn al-Khattab ya ba ni labari: Yayin da muke tare da Rasûlullah ﷺ wata rana, sai wani mutum ya zo mana mai tsananin farin tufafi da tsananin bakar gashi, ba a ganin alamun tafiya a jikinsa, kuma babu wanda ya san shi a cikimmu. Ya zauna kusa da Annabi ﷺ, ya dogara da gwiwoyinsa ga gwiwoyin Annabi ﷺ, ya dora tafukan hannuwansa a kan cinyarsa, ya ce: 'Ya Muhammad, bayyana mini Musulunci.' Rasûlullah ﷺ ya ce: 'Musulunci shi ne ka shaida cewa babu abin bautawa sai Allah kuma Muhammad Manzon Allah ne, ka tsayar da Sallah, ka bada Zakka, ka azumi Ramadan, ka yi Hajjin Gidan idan ka iya hanyar zuwa wurin.' Mutumin ya ce: 'Gaskiya ka fada.' Mun yi mamakin cewa yana tambayarsa sannan ya tabbatar masa da gaskiya. Ya ce: 'Bayyana mini Imami.' Ya ce: 'Shi ne ka yi imani da Allah, Mala'ikunsa, Littattafansa, Manzunninsa, Ranar Karshe, da kuma ka yi imani da Qadar, alherinsa da sharrinsa.' Ya ce: 'Gaskiya ka fada.' Ya ce: 'Bayyana mini Ihsani.' Ya ce: 'Shi ne ka bauta wa Allah kamar kana ganin Shi; domin idan ba ka ganin Shi ba, to tabbas Shi yana ganinka.' Ya ce: 'Bayyana mini Lokacin (Kiyama).' Ya ce: 'Wanda aka tambaya bai fi wanda ya tambaya sani ba.' Ya ce: 'Bayyana mini alamunsa.' Ya ce: 'Shi ne bawa mace ta haifi uwargonta, kuma za ka ga talakawa masu kafafuwan tsirara da tsoffin sutura masu kiwon tumaki suna gasa wajen gina ginin bene.' Sannan ya tafi. Na dan dade, sai ya ce min: 'Ya Umar, ka san wanene wanda ya yi tambayar?' Na ce: 'Allah da Manzonsa suka fi sani.' Ya ce: 'Shi ne Jibril da ya zo muku don ya koyar da ku addinin ku.'
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Hadisin ya bayyana Musulunci, imani da ihsani a matsayin matakai masu alaƙa na addini.
Yahya ibn Ya'mar ya ba da labarin cewa shi da Humayd ibn Abd al-Rahman ibn Umar sun haɗu da shi a Makka domin su tambaye shi game da wasu mutane a Basra da suka musanta ƙaddarar Allah. Sai Umar ya ba su labarin haɗuwar mahaifinsa da Jibrilu ﷺ.
Ƙaddarar Allah da saninsa game da abin da zai faru; mutum yana da alhakin zaɓinsa.
Bauta wa Allah da ikhlasi tare da sanin cewa Yana ganinka.
Ranar Alƙiyama; Allah kaɗai ya san ainihin lokacin da za ta auku.
Malaman farko suna kiran wannan riwaya Hadisin Jibrilu, kuma suna ganinta a matsayin taƙaitaccen bayanin addini: Musulunci ya ƙunshi ayyukan zahiri, imani ya ƙunshi akidu, ihsani kuma shi ne mafi girman matsayin ibada. Ginshiƙan imani shida sun haɗa da yin imani da ƙaddara, alherinta da abin da mutane ke ɗauka a matsayin sharinta. Hadisin ya kuma koyar da cewa sanin lokacin Sa'a na Allah ne kaɗai, kuma yin tambayoyi hanya ce mai amfani ta koyarwa. Mazhabobin Ahlus-Sunna huɗu sun amince da wajibai biyar na Musulunci da aka ambata a matsayin tushen aikata addini.
- Koyi ginshiƙan imani kuma ka haɗa su da zaɓinka da ibadarka ta yau da kullum.
- Yi sallolinka da sauran wajibai tare da sanin cewa Allah Yana ganinka.
- Yi tambayoyi domin ka koya, kuma ka saurari amsoshi bayyanannu da kyau.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.