Sahih al-Bukhari, hedîsa 344
Imran ibn Husayn rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Musaddadji al‑Bukhari re vegotمُسَدَّدٌ
- 2Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
- 3Awfعَوْفٌ
- 4Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
- 5Imranعِمْرَانَ
- 6Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ كُنَّا فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّا أَسْرَيْنَا، حَتَّى كُنَّا فِي آخِرِ اللَّيْلِ، وَقَعْنَا وَقْعَةً وَلاَ وَقْعَةَ أَحْلَى عِنْدَ الْمُسَافِرِ مِنْهَا، فَمَا أَيْقَظَنَا إِلاَّ حَرُّ الشَّمْسِ، وَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ فُلاَنٌ ثُمَّ فُلاَنٌ ثُمَّ فُلاَنٌ ـ يُسَمِّيهِمْ أَبُو رَجَاءٍ فَنَسِيَ عَوْفٌ ـ ثُمَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الرَّابِعُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَامَ لَمْ يُوقَظْ حَتَّى يَكُونَ هُوَ يَسْتَيْقِظُ، لأَنَّا لاَ نَدْرِي مَا يَحْدُثُ لَهُ فِي نَوْمِهِ، فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ عُمَرُ، وَرَأَى مَا أَصَابَ النَّاسَ، وَكَانَ رَجُلاً جَلِيدًا، فَكَبَّرَ وَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ، فَمَا زَالَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ لِصَوْتِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ شَكَوْا إِلَيْهِ الَّذِي أَصَابَهُمْ قَالَ " لاَ ضَيْرَ ـ أَوْ لاَ يَضِيرُ ـ ارْتَحِلُوا ". فَارْتَحَلَ فَسَارَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ نَزَلَ، فَدَعَا بِالْوَضُوءِ، فَتَوَضَّأَ وَنُودِيَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَلَمَّا انْفَتَلَ مِنْ صَلاَتِهِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ مُعْتَزِلٍ لَمْ يُصَلِّ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ " مَا مَنَعَكَ يَا فُلاَنُ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ ". قَالَ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلاَ مَاءَ. قَالَ " عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ، فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ ". ثُمَّ سَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَكَى إِلَيْهِ النَّاسُ مِنَ الْعَطَشِ فَنَزَلَ، فَدَعَا فُلاَنًا ـ كَانَ يُسَمِّيهِ أَبُو رَجَاءٍ نَسِيَهُ عَوْفٌ ـ وَدَعَا عَلِيًّا فَقَالَ " اذْهَبَا فَابْتَغِيَا الْمَاءَ ". فَانْطَلَقَا فَتَلَقَّيَا امْرَأَةً بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ ـ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ ـ مِنْ مَاءٍ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا، فَقَالاَ لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ عَهْدِي بِالْمَاءِ أَمْسِ هَذِهِ السَّاعَةَ، وَنَفَرُنَا خُلُوفًا. قَالاَ لَهَا انْطَلِقِي إِذًا. قَالَتْ إِلَى أَيْنَ قَالاَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتِ الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ قَالاَ هُوَ الَّذِي تَعْنِينَ فَانْطَلِقِي. فَجَاءَا بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدَّثَاهُ الْحَدِيثَ قَالَ فَاسْتَنْزَلُوهَا عَنْ بَعِيرِهَا وَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِإِنَاءٍ، فَفَرَّغَ فِيهِ مِنْ أَفْوَاهِ الْمَزَادَتَيْنِ ـ أَوِ السَّطِيحَتَيْنِ ـ وَأَوْكَأَ أَفْوَاهَهُمَا، وَأَطْلَقَ الْعَزَالِيَ، وَنُودِيَ فِي النَّاسِ اسْقُوا وَاسْتَقُوا. فَسَقَى مَنْ شَاءَ، وَاسْتَقَى مَنْ شَاءَ، وَكَانَ آخِرَ ذَاكَ أَنْ أَعْطَى الَّذِي أَصَابَتْهُ الْجَنَابَةُ إِنَاءً مِنْ مَاءٍ قَالَ " اذْهَبْ، فَأَفْرِغْهُ عَلَيْكَ ". وَهْىَ قَائِمَةٌ تَنْظُرُ إِلَى مَا يُفْعَلُ بِمَائِهَا، وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ أُقْلِعَ عَنْهَا، وَإِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْنَا أَنَّهَا أَشَدُّ مِلأَةً مِنْهَا حِينَ ابْتَدَأَ فِيهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اجْمَعُوا لَهَا ". فَجَمَعُوا لَهَا مِنْ بَيْنِ عَجْوَةٍ وَدَقِيقَةٍ وَسَوِيقَةٍ، حَتَّى جَمَعُوا لَهَا طَعَامًا، فَجَعَلُوهَا فِي ثَوْبٍ، وَحَمَلُوهَا عَلَى بَعِيرِهَا، وَوَضَعُوا الثَّوْبَ بَيْنَ يَدَيْهَا قَالَ لَهَا " تَعْلَمِينَ مَا رَزِئْنَا مِنْ مَائِكِ شَيْئًا، وَلَكِنَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَسْقَانَا ". فَأَتَتْ أَهْلَهَا، وَقَدِ احْتَبَسَتْ عَنْهُمْ قَالُوا مَا حَبَسَكِ يَا فُلاَنَةُ قَالَتِ الْعَجَبُ، لَقِيَنِي رَجُلاَنِ فَذَهَبَا بِي إِلَى هَذَا الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ، فَفَعَلَ كَذَا وَكَذَا، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ لأَسْحَرُ النَّاسِ مِنْ بَيْنِ هَذِهِ وَهَذِهِ. وَقَالَتْ بِإِصْبَعَيْهَا الْوُسْطَى وَالسَّبَّابَةِ، فَرَفَعَتْهُمَا إِلَى السَّمَاءِ ـ تَعْنِي السَّمَاءَ وَالأَرْضَ ـ أَوْ إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَ ذَلِكَ يُغِيرُونَ عَلَى مَنْ حَوْلَهَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَلاَ يُصِيبُونَ الصِّرْمَ الَّذِي هِيَ مِنْهُ، فَقَالَتْ يَوْمًا لِقَوْمِهَا مَا أُرَى أَنَّ هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ يَدَعُونَكُمْ عَمْدًا، فَهَلْ لَكُمْ فِي الإِسْلاَمِ فَأَطَاعُوهَا فَدَخَلُوا فِي الإِسْلاَمِ.
Ji me re Îmran got: Em di seferekê de li gel Pêxember ﷺ bûn û me rêwîtiya xwe berdewam kir heta dawiya şevê, paşê em li cihekî rawestiyan û xewek giran ketin. Ji bo rêwiyekî di dawiya şevê de tiştek ji xewê şîrîntir nîne. Lewma tenê germahiya rojê em hişyar kirin; yê pêşî ku hişyar bû filan kes bû, paşê filan kes, paşê filan kes (rawî Ewf got ku Ebû Reca navên wan jê re gotibûn lê ew ji bîr kiribûn), û çaremîn kesê ku hişyar bû Omer kurê Xettab bû. Dema ku Pêxember ﷺ dixewiya, tu kesî ew hişyar nedikir heta ku ew bi xwe hişyar dibû, ji ber ku me nizanibû di xewa wî de çi tê serê wî (ji wehyê). Gava Omer hişyar bû û rewşa mirovan dît, û ew mêrekî bihêz û cidî bû, wî got
"Allahu Ekber" û dengê xwe bi tekbîrê bilind kir, û her wiha dengê xwe bilind dikir heta ku Pêxember ﷺ ji ber dengê wî hişyar bû. Gava ew hişyar bû, wan tiştê ku hatibû serê wan jê re got. Wî got: "Zirar tune ye (an jî zirar nake), bar bikin." Wan bar kir û hinekî rê çûn, paşê Pêxember ﷺ rawestiya û av xwest da ku destnimêjê bigire. Wî destnimêj girt û bang ji bo nimêjê hate kirin û wî bi mirovan re nimêj kir. Piştî ku wî nimêja xwe qedand, wî mêrekî dît ku li aliyekî rûniştibû û bi cemaetê re nimêj nekiribû. Wî pirsî: "Ey filan kes! Çi te asteng kir ku tu bi cemaetê re nimêj nekî?" Wî bersiv da: "Min cenabetî girtiye û av tune ye." Pêxember ﷺ got: "Bi axa pak teyemmumê bike, bêguman ew ji te re bes e." Paşê Pêxember ﷺ rêwîtiya xwe berdewam kir û mirovan ji ber tîbûnê gilî kirin. Li ser vê yekê ew peya bû, gazî kesekî kir (rawî Ewf zêde kir ku Ebû Reca navê wî gotibû lê ew ji bîr kiribû) û gazî Elî kir û ferman da wan: "Herin û li avê bigerin." Wan dest bi rêwîtiyê kir û rastî jinekê hatin ku li ser deve xwe di navbera du tûrikên avê de rûniştibû. Wan jê pirsî: "Av li ku ye?" Wê got: "Duh di vê saetê de ez li wir bûm, û malbata min li pişta min in." Wan jê xwest ku bi wan re were. Wê pirsî: "Ber bi ku ve?" Wan got: "Ber ba Pêxemberê Allah ﷺ." Wê got: "Hûn behsa wî zilamê ku jê re 'Sabî' tê gotin dikin?" Wan got: "Erê, ew bi xwe ye, de were." Wan ew anî cem Pêxember ﷺ û çîrok jê re vegotin. Wî got: "Wê ji ser deve wê daxînin." Pêxember ﷺ firaxek xwest, paşê devê tûrikan vekir û hinek av rijand nav firaxê. Paşê wî devên wan ên mezin girêdan û yên biçûk vekirin û bang li mirovan hate kirin: "Vexwin û av bidin heywanên xwe." Her kesî ava xwe vexwar û heywanên xwe têr kirin, û her wiha av dan hevdu. Di dawiyê de, Pêxember ﷺ firaxek tijî av da wî kesê ku cenabetî girtibû û jê re got: "Here û vê avê li ser xwe birijîne." Jinik li wir sekinîbû û temaşe dikir ka bi ava wê çi tê kirin. Bi Allah, dema tûrikên wê yên avê vegeriyan, wisa xuya dikir ku ji berê zêdetir tijî bûne (mucîzeya Pêxemberê Allah ﷺ). Paşê Pêxember ﷺ ferman da me: "Ji bo wê tiştan kom bikin." Wan hurme, ard û sewîq ji bo wê kom kirin heta ku xwarinek baş amade bû û ew xistin nav perçeyekî qumaş. Alîkariya wê hate kirin ku siwarî deve xwe bibe û ew qumaşê tijî xwarin jî li pêşiya wê hate danîn. Paşê Pêxember ﷺ jê re got: "Bizane ku me tiştek ji ava te kêm nekiriye, lê Allah ew kes e ku av daye me." Ew dereng vegeriya mala xwe. Malbata wê jê pirsîn: "Ey filan kes, çi te dereng xist?" Wê got: "Tiştekî ecêb! Du zilam rastî min hatin û ez birim cem wî zilamê ku jê re 'Sabî' tê gotin, û wî wiha û wiha kir. Bi Allah, ew an sêrbazê herî mezin e di navbera ezman û erdê de (wê bi tiliya xwe ya navîn û şehadetê îşaret kir û ber bi ezman ve rakir), an jî ew bi rastî Pêxemberê Allah e." Piştî vê yekê, Misilmanan êrîşî muşrîkên li derdora wê dikirin, lê tu carî dest nedidan gundê wê. Rojekê wê ji qewmê xwe re got: "Ez dibînim ku ev qewm bi qestî dest ji we bernadin. Ma hûn naxwazin bibin Misilman?" Wan guhdariya wê kirin û hemûyan Îslam qebûl kir.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Teyemmum dema ku av tune û Xwedê alîkarî û rizqê dide.
Paakbûna ayînî bi axa paqij dema av tune be an neyê bikaranîn.
Rewşa nepakiya ayînî ya mezin ku bi gelemperî tevahiya guslê dixwaze.
Xwarineke hêsan a ji genimên birjandî, wek ceh an genim.
Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku teyemmum ji bo kesê di rewşa cenabetê de jî dema av tune be têrê dike. Çar mezhebên hiqûqî yên Sunnî teyemmumê wekî şûna gusla ayînî di rewşên mafdar de dipejirînin, her çend di şertên hûrgulî û awayê pêkanîna wê de cihê nêrînê hebe. Ev vegotin herwiha nîşan dide ku ji xewê mayîn xemsariya bi qest nîne û ku Pêxember ﷺ ji bo alîkariya wê jinê berdêl da. Zêdebûna avê wekî mûcîzeyeke ku Xwedê ji Pêxemberê xwe ﷺ re daye tê hesibandin.
- Dema av tune be, rêgezên teyemmumê fêr bibe û bê sedemeke mafdar nimêjê nehêle.
- Dema kesek alîkariya te dike, bi dadperwerî tev li wê bike û spasdarî nîşan bide; Pêxember ﷺ wê jinê bi xwarinê xelat kir.
- Di dijwariyan de aram bimîne û gavên pratîkî bavêje, wek piştgiriya komê ku piştî bêhnvedanê bi ewlehî rêya xwe bidomîne.
Ev vegotin jî behsa teyemmumê dike û dema av tune be sepandina wê zelal dike.
Sahih al-Bukhari · #343 (Sahih)Ev hedîs behsa awayê ku sahabiyan teyemmum kirine û nirxandina Pêxember ﷺ ji bo kiryarên wan dike.
Sahih al-Bukhari · #345 (Sahih)Ev vegotin dinêre ka kesê bêav divê nimêjê paş bixe an na û bi vî awayî derbarê teyemmumê de agahiyên zêde dide.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.