Sahih al-Bukhari, hedîsa 5140
Aisha bint Abi Bakr rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Aisha bint Abi Bakr hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،. وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَ لَهَا يَا أُمَّتَاهْ {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} إِلَى {مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ} قَالَتْ عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ مِنْ صَدَاقِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ. إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ عَائِشَةُ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى {وَتَرْغَبُونَ} فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ فِي هَذِهِ الآيَةِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ مَالٍ وَجَمَالٍ، رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا وَالصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبًا عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ، تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ ـ قَالَتْ ـ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا، فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ.
Urwe bîn Zubeyr (r.a.) wiha dibêje: Min ji Dayika Bawermendan Aişe (r.a.) pirsî û got:
"Ey Dayikê! Ev ayet di derbarê çi de hatiye nazilkirin: 'Heke hûn bitirsin ku hûn ê nikaribin bi dadperwerî li sêwiyên keç tevbigerrin...' heta dawiya ayetê?" Aişe (r.a.) got: "Ey lawê xwişka min! Ev ayet di derbarê keça sêwî ya ku di bin parastina welîyê xwe de ye, hatiye nazilkirin. Welîyê wê ji ber bedewî û malê wê meyla xwe dida ser û dixwest bi mehrek kêm bi wê re bizewice. Loma ew ji zewaca bi keçên sêwî hatin qedexekirin; heya ku bi wan re bi dadperwerî tevnegerin û mehra wan a tam nedin. Her wiha ferman hat dayîn ku ji bilî wan bi jinên din re bizewicin." Aişe (r.a.) wiha berdewam kir: "Piştî vê yekê, xelkê ji Resûlullah ﷺ fetwa xwestin, hingê Allah ev ayet nazil kir: 'Ew ji te di derbarê jinan de fetwayê dixwazin...' heta '...û hûn dixwazin'. Di vê ayetê de Allah ezze we celle wiha beyan kir: Heke keça sêwî xwedî mal û bedewiyê be, mirov ji bo zewacê, neseba wê û kêmkirina mehrê meyla xwe didan ser; lê heke ji ber kêmbûna mal û bedewiyê neyên xwestin, ew dihate terkirin û bi jinên din re dihat zewicîn. Loma, wekî ku dema meyla wan tunebû ew diterikandin, dema ku meyla wan hebû jî mafê wan tunebû ku bi wê re bizewicin, heya ku bi wê re bi dadperwerî tevnegerin û heqê wê yê tam ê mehrê bidinê."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Weliyek dikare bi keçeke sêwî re bizewice tenê heke mahrê wê yê tevahî bide wê.
Aîşe sedem û wateya Quranê 4:3 rave dike û her wiha behsa wehya Quranê 4:127 dike; ev ayet derbarê weliyên ku ji ber mal û milk an esl û neseba keçên sêwî dixwazin bi wan re bizewicin, lê dixwazin mahrê wan kêm bikin, de ye.
Keçek ku berî gihîştina temenê mezinbûnê bavê xwe winda kiriye.
Kesek ku berpirsiyarê lênêrîna sêwî û parastina berjewendiyên wê ye.
Mihra ku di zewacê de mafê jinê ye.
Şîrovekarên klasîk, di nav wan de Ibn Hecer, ji ravekirina Aîşe têdigihîjin ku welî divê ji pozîsyona xwe ya desthilatê sûd wernegire, bi keçeke sêwî re bizewice û mahrê wê kêm bike. Erkê edaletê û dayîna mahrê wê yê tevahî mafê wê yê milkê diparêze; heke welî nikare vê yekê misoger bike, divê bi wê re nezewice. Mezhebên fiqhê di hûrguliyên desthilata weliyê ji bo girêdana zewacê de cuda ne, lê qebûl dikin ku jin mafê mahrê xwe heye û neheqî qedexe ye.
- Welî divê di her biryara zewacê de berjewendî û mafên keça sêwî li pêş bixe.
- Li ser mahrê bi eşkere biaxivin û wê zelal destnîşan bikin; tu carî mal, bedewî an girêdayîbûna wê ji bo kêmkirina mafê wê bi kar neynin.
- Heke di derbarê peymana zewacê de gumanên we hene, şêweya pisporê ku mafên her du aliyan diparêze bistînin.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.