Sahih al-Bukhari, hedîsa 7
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Abbas hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَكَانُوا تُجَّارًا بِالشَّأْمِ ـ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ، فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ، وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا. فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي، وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ، فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ. ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ. فَوَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَىَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ، ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ. قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ. قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ. قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا. قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ. قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ، يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ. قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ، وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ. فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ، فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ، فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ أَمْرُ الإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ، فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ، وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الأَوْثَانِ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ. فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ. ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى، فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ. سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ وَ{يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ} قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ، وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ، وَارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا، فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ. فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ. وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ، يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ، فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدِ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ. قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ، فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ، فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلاَّ الْيَهُودُ فَلاَ يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ، فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنَ الْيَهُودِ. فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ، يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لاَ. فَنَظَرُوا إِلَيْهِ، فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ، وَسَأَلَهُ عَنِ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ. فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مَلِكُ هَذِهِ الأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ. ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ، وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ، وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ، فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْىَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَّهُ نَبِيٌّ، فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ، ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ، هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلاَحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ، فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الأَبْوَابِ، فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ، فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ، وَأَيِسَ مِنَ الإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَىَّ. وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، فَقَدْ رَأَيْتُ. فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ، فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَ. رَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ.
Ebdullah kurê Ebbas (rz) ragihand: Ebû Sufyan kurê Herb ji min re got ku Hîrakliyûs dema ez di karwanekî Qureyş de bûm şandiyek şand cem min. Ew bazirgan bûn û li Şamê ticaret dikirin, di wê demê de ku Resûlullah ﷺ bi Ebû Sufyan û kafirên Qureyş re peymana aştiyê çêkiribû. Em çûn Îlya (Orşelîm) û hatin cem Hîrakliyûs. Wî em vexwendin dîwana xwe û mezinên Romayê li dora wî bûn. Paşê wî tercumanê xwe gazî kir û got:
"Kîjan ji we ji aliyê nesbê ve herî nêzîkî wî zilamê ye ku îdia dike ew nebî ye?" Ebû Sufyan got: "Min got ez herî nêzîkî wî me." Wî got: "Wî nêzîkî min bikin û hevalên wî li pişta wî bisekinin." Paşê ji tercuman re got: "Ji wan re bibêje ku ez ê ji vî zilamî pirsan li ser wî mêrikî bikim; eger ew derewan bike, bila ew jî wî derewîn derxînin." Ebû Sufyan zêde kir: "Bi Xwedê! Heke tirsa min a ji hevalên min tunebûya ku ez ê wek derewîn bi nav bikin, min ê qet rastî li ser Nebî ﷺ negotiba." Yekem pirsa wî ev bû: "Nesba wî di nav we de çawa ye?" Min got: "Ew di nav me de xwedî nesbeke bilind e." Wî pirsî: "Ma beriya wî kesekî ji we tiştekî wiha gotiye?" Min got: "Na." Wî got: "Ma di bavikên wî de padîşahek hebû?" Min got: "Na." Wî pirsî: "Ma eşrafên mirovan wî dişopînin an belengaz?" Min got: "Belengaz." Wî got: "Ma ew zêde dibin an kêm dibin?" Min got: "Zêde dibin." Wî pirsî: "Ma kesek piştî ketina dînê wî, ji ber nefretê jê vedigere?" Min got: "Na." Wî got: "Ma we beriya ku ew vê yekê bibêje, ew bi derewantiyê tawanbar kiribû?" Min got: "Na." Wî got: "Ma ew soza xwe dişkîne?" Min got: "Na, lê em niha di peymanekê de ne û em nizanin ew ê çi bike." Ji bilî vê hevokê, min derfet nedît ku tiştekî din li dijî wî bibêjim. Wî pirsî: "Ma we şerê wî kiriye?" Min got: "Erê." Wî got: "Şerê we çawa bû?" Min got: "Şer di navbera me û wî de dor bi dor e; carna ew li me dixe û carna em lê dixin." Wî got: "Ew fermanê bi çi dide we?" Min got: "Ew dibêje tenê Allah biparêzin û tiştekî têkilî wî nekin, û tiştên ku bavikên we digotin terk bikin. Ew emrê nimêjê, rastgotinê, paqijiyê û girêdana xizmtiyê dide me." Paşê Hîrakliyûs ji tercuman re got: "Ji wî re bibêje: Min ji te pirsî ka nesba wî çawa ye, te got ew xwedî nesbeke bilind e; hemû resûl jî di nesba qewmê xwe de bilind in. Min pirsî ka kesekî berê wiha gotiye, te got na; heke yekî gotiba, min ê bigota ev zilam li pey gotineke berê ye. Min pirsî ka di bavikên wî de padîşahek hebû, te got na; heke hebûya, min ê bigota ew dixwaze mulka bavê xwe bistîne. Min pirsî ka we ew bi derewantiyê tawanbar kiribû, te got na; min zanî ku kesekî ku li ser mirovan derewan nake, nikare li ser Allah derewan bike. Min pirsî ka eşraf wî dişopînin an belengaz, te got belengaz; û ev taybetmendiya hemû resûlan e. Min pirsî ka ew zêde dibin an kêm, te got zêde dibin; karê îmanê wiha ye heta ku temam bibe. Min pirsî ka kesek ji dîn vedigere, te got na; ev nîşana îmanê ye dema ku şahiya wî dikeve dilan. Min pirsî ka ew xiyanetê dike, te got na; resûl xiyanetê nakin. Min pirsî ka ew bi çi emrê dide we, te got ew emrê perestişa Allah dike, ji şîrkê dûr dixe, ji perestişa putan qedexe dike û emrê nimêjê, rastgotinê û paqijiyê dide. Eger ev rast be, ew ê zû cihê van her du lingên min zeft bike. Min dizanibû ku ew ê derkeve, lê min texmîn nedikir ku ew ji nav we be. Heke min bizanibûya ku ez dikarim bigihîjim wî, min ê zahmetiya rêwîtiyê bikira da ku wî bibînim, û heke ez li cem wî bûma, min ê lingên wî bişuştana." Paşê Hîrakliyûs nameya Resûlullah ﷺ ya ku Dîhya biribû cem mezinê Busra xwest û xwend. Tê de nivîsandibû: "Bi navê Allahê Rehman û Rehîm. Ji Muhemmedê bendê Allah û Resûlê wî ji Hîrakliyûsê mezinê Romayê re. Silav li ser yê ku hidayetê dişopîne. Piştî vê, ez te vedixwînim bangewaziya Îslamê; misluman be, selamet bibî, Allah ecra te du caran dide te. Eger rû bidî, gunehê Ariysiyan (cotkaran) li ser te ye. {Ey Ehla Kitêbê! Werin ser gotineke ku di navbera me û we de wekhev e: em tenê Allah biparêzin, tiştekî têkilî wî nekin, û hinek ji me hinekan ji bilî Allah nekin xwedî. Eger rû bidin, bibêjin: Şahidî bidin ku em misluman in} (3:64)." Ebû Sufyan got: Dema Hîrakliyûs axaftina xwe qedand û name xwend, li dîwanê deng û hawar bilind bû û em hatin derxistin. Min ji hevalên xwe re got: "Karê Îbn Ebî Kebşe (Resûlullah ﷺ) ew qas mezin bûye ku padîşahê Benu'l-Esfer (Romayiyan) jî jê ditirse." Ez her tim bawer bûm ku ew ê serbikeve heta ku Allah Îslam da min." Îbn Nazûr, waliyê Îlya û serokê xiristiyanên Şamê di bin Hîrakliyûs de, ragihand ku dema Hîrakliyûs hat Îlya, rojekê sibehê bi dilekî teng rabû. Hinek ji keşîşên wî gotin: "Me rewşa te ecêb dît." Îbn Nazûr got ku Hîrakliyûs stêrnas bû. Wî got: "Duh şev dema min li stêran nihêrî, min dît ku padîşahê ummeta sunnetkirî derketiye. Kî sunnetê dike?" Wan got: "Tenê Cihû sunnetê dikin, ji ber vê yekê xem nexwe û fermanê bide bajarên welatê xwe ku Cihûyên tê de bikujin." Dema ew li ser vê mijarê bûn, mêrekî ku padîşahê Xesan şandibû hat cem Hîrakliyûs û xebera Resûlullah ﷺ anî. Hîrakliyûs jê pirsî û got: "Herin binerin ka ew sunnetkirî ye an na." Wan nihêrî û gotin ku ew sunnetkirî ye. Hîrakliyûs li ser Ereban pirsî; wî got: "Ereb jî sunnetê dikin." Hîrakliyûs got: "Padîşahê vê ummetê derketiye." Paşê Hîrakliyûs ji hevalekî xwe yê li Romayê re nivîsand ku di zanistê de wek wî bû. Hîrakliyûs çû Humsê û heta bersiva hevalê wî hat, li wir ma. Bersiv li gorî raya Hîrakliyûs bû ku Nebî ﷺ derketiye û ew nebî ye. Hîrakliyûs destûr da mezinên Romayê ku li qesra wî ya li Humsê kom bibin. Dema kom bûn, ferman da ku derî werin girtin. Paşê derket û got: "Ey gelê Romayê! Ma hûn felah û rişteyê naxwazin û mülka we sabit bimîne? Wê demê bey'etê bidin vî Nebî." Ew wekî kerên kovî ber bi deriyan ve reviyan, lê dîtin ku girtî ne. Dema Hîrakliyûs nefreta wan dît û ji îmana wan bêhêvî bû, got: "Wan vegerînin cem min." Got: "Min gotina xwe ya berê ji bo ceribandina hişkiya we ya li ser dînê we got; min dît." Wan secde jê re kirin û jê razî bûn. Ev dawîya karê Hîrakliyûs bû. Salih kurê Keysan, Yunus û Me'mer ev ji Zuhri ragihandine.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Heraklî nîşanên pêxemberiyê di tevger û peyama Muhammed ﷺ de nas kir.
Di dema agirbestiyê de Heraklî li Qudsê Ebu Sufyan ji derbarê Pêxember ﷺ de pirsî. Hadîs dibêje ku Ebu Sufyan wê demê hîn misilman nebû û Heraklî li ser peyam û tevgera Pêxember ﷺ pirsên jê kir.
Navê ku di rivayetê de ji bo Qudsê tê bikaranîn.
Demeke lihevhatî ku tê de aliyên şerker bi hev re şer nakin.
Têgeheke di nameya Pêxember ﷺ de ye; di wergerê de wek bindest an cotkarên Heraklî hatiye dayîn.
Zanayan wek Ibn Hacer rave dikin ku pirsên Heraklî li ser nîşanên naskirî yên pêxemberiyê bûn: navûdengê pêbawer berî destpêkirina bangê, pêbawer man li peymanan û zêdebûna hejmara şagirtan. Rivayet herwiha hîn dike ku gotineke rast ji devê dijberekî dikare bibe delîl. Banga Pêxember ﷺ ji bo perestina tenê ya Allah bû û bawerî bi nimêjê, rastgoiyê, pakî û parastina têkiliyên malbatî ve girêdida.
- Li peymanên xwe bisekine, heta ku tu li hember kesekî yî ku bi wî re nakokî heye.
- Bila rastgoî û reftara pêbawer peyama te piştgirî bikin, heta di axaftinên dijwar de jî.
- Di hilbijartinên xwe yên rojane de perestina Allah, nimêj, pakî û lênêrîna têkiliyên malbatî nîşan bide.
Ev rivayet jî behsa wehiyê û ezmûnên destpêkê yên Pêxember ﷺ dike; bi hev re pêxemberiya wî di çarçoveya wehiyên destpêkê de datînin.
Sahih al-Bukhari · #8 (Sahih)Hadîs bingeha Îslamê nîqaş dike; ev bingeh di pirsên Heraklî yên derbarê bangkirina mirovan bo perestina tenê ya Allah de jî xuya dibe.
40 Hadith van an-Nawawi · #12 (Sahih)Hadîs balê dikişîne ser vê yekê ku misilmanekî baş tiştên ku pê re têkildar nînin dihêle; ev rivayet jî nîşan dide ku bawerî bi rastgoî û reftara baş xuya dibe.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.