Sahih Muslim, hedîsa 93
Umar ibn al-Khattab rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Umar ibn al-Khattab hatiye rîwayetkirin
Sahih Muslim bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلاً الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ - وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ - وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَأَنَّ الأَمْرَ أُنُفٌ . قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ . قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ . قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ . قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا . قَالَ " أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ " . قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي " يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ " .
Ji Yehya bîn Ye'mer tê vegotin ku yekem kesê li Besreyê behsa qederê kir Me'bed el-Cuhanî bû. Ez û Humeyd bîn Ebdurehman el-Hîmyerî ji bo hecê an umreyê derketin rê û me got: 'Heke em rastî yek ji hevalên Resûlullah ﷺ werin, em ê ji wan bipirsin ka ev xelk li ser qederê çi dibêjin.' Bi tesadufî me Ebdullah bîn Umer bîn el-Xettab dît dema ku diket mizgeftê. Ez û hevalê xwe li dora wî kom bûn; yek ji me li milê rastê û yê din li milê çepê sekinî. Min guman kir ku hevalê min dê axaftinê bispêre min, lewma min got: 'Ebû Ebdurehman! Li herêma me hinek kes derketine holê; ew Qur'anê dixwînin û li zanînê digerin.' Min rewşa wan rave kir û got: 'Ew îdia dikin ku qeder tune ye û kar bi serê xwe ne.' Wî got: 'Gava hûn rastî wan werin, ji wan re bibêjin ku ez ji wan bêzar im û ew jî ji min bêzar in. Bi wî Zatî ku Ebdullah bîn Umer sond dixwe, heke yek ji wan xwediyê zêrekî bi qasî çiyayê Uhud be û wê di riya Allah de xerc bike, Allah qebûl nake heya ku ew bi qederê bawer neke.' Paşê wî got: 'Bavê min Umer bîn el-Xettab ji min re got: Rojekê em li cem Resûlullah ﷺ rûniştibûn, mêrekî cilspî û porreş hat cem me. Ti nîşanên rêwîtiyê li ser wî nedihatin xuyakirin û tu kesî ji nas nedikir. Heta ku ew li cem Pêxember ﷺ rûnişt. Wî çokên xwe danîn ser çokên wî û destên xwe danîn ser ranên xwe û got: 'Ya Muhemmed! Ji min re behsa Îslamê bike.' Resûlullah ﷺ gotin: 'Îslam ew e ku tu şahidiyê bidî ku ji bilî Allah tu xweda tune ye û Muhemmed Resûlê Allah e, nimêjê bikî, zekatê bidî, rojiya Remezanê bigirî û heke karibî biçî heca Beytê.' Wî got: 'Te rast got.' Umer dibêje: Em matmayî man ku wî dipirsî û piştre bersivê rast derdixist. Wî got: 'Ji min re behsa Îmanê bike.' Pêxember ﷺ gotin: 'Ew e ku tu bi Allah, milyaketên Wî, pirtûkên Wî, resûlên Wî, roja axretê û bi qederê - başî û xirabiya wê - bawer bikî.' Wî got: 'Te rast got.' Paşê got: 'Ji min re behsa Îhsanê bike.' Pêxember ﷺ gotin: 'Ew e ku tu Allah wisa ibadet bikî wekî ku tu Wî dibînî; herçend tu Wî nebînî jî, bêguman Ew te dibîne.' Wî got: 'Ji min re behsa Saetê (Qiyametê) bike.' Pêxember ﷺ gotin: 'Yê ku tê pirsîn, ji yê ku dipirse zêdetir nizanê.' Wî got: 'Ji min re behsa nîşanên wê bike.' Pêxember ﷺ gotin: 'Ew e ku kenîzka xwediyê xwe bîne dinyayê û tu bibînî ku şivanên pêxwas, tazî û belengaz di avakirina avahiyên bilind de pêşbaziyê dikin.' Paşê ew çû û min demek dirêj li wir mam. Dûv re Pêxember ﷺ ji min re got: 'Ya Umer! Tu dizanî ev pirsyar kî bû?' Min got: 'Allah û Resûlê Wî baştir dizanin.' Wî got: 'Ew Cibrîl bû; hat cem we da ku dînê we fêrî we bike.'
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Hadîs Îslamê, bawerî, îhsan û baweriya bi qederê girêdide hev.
Yahya ibn Yaʿmar vedibêje ku li Basrayê nîqaşek li ser qederê çêbû. Ji ber vê yekê, ew û Humeyd ibn Abd al-Rahman li sahabeyekî Pêxember ﷺ geriyan û ji Ibn Umar li ser vê mijarê pirsîn. Ibn Umar bi vegotina hadîsa Umar ya derbarê Cebrîl de bersiv da; Cebrîl hatibû ku olê hîn bike.
Qedera Allah: zanîn û biryara Wî li ser her tiştê ku diqewime, başî û xirabî.
Bi dilpakî û baldarî ji Allah re îbadet kirin, wekî ku tu Wî dibînî, bi haydariya ku Ew te dibîne.
Roja Qiyametê; dema rastîn a hatina wê tenê ji Allah re diyar e.
Zanyarên klasîk vegotina Cebrîl wek nivîseke bingehîn dibînin ku Îslam, îman û îhsanê bi hev ve girêdide: kirinên xuya, baweriya hundirîn û îbadeta dilpak. Şeş bingehên baweriyê yên hatine gotin baweriya bi qederê jî dihewînin; Ibn Umar tekez dike ku ev mijar ne aliyekî hindik girîng e. Zanyar rave dikin ku bawerî bi qederê nayê wê wateyê ku mirov ji hilbijartinên xwe berpirsiyar nîne. Pênc stûn berpirsiyariyên sereke yên derveyî rave dikin, di nav de hec ji bo kesên ku dikarin wê pêk bînin. Çar mezhebên qanûnî yên Sunnî van bingehan qebûl dikin; herwiha ev hadîs nimûneyeke hînkirinê bi pirs û bersivan e.
- Bingehên baweriyê û pênc stûnan hîn bibe û wan di îbadet û hilbijartinên rojane de pêk bîne.
- Bi baldarî nimêj bike û tevbiger: bi xwe bîne bîra xwe ku Allah te dibîne, her çend kesên din te nebînin.
- Pirsên baweriyê bi baldarî nîqaş bike û ji zanyarên pispor zanîna pêbawer bixwaze.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.