Manaaasikta Xajka · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, xadiiska 1805

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

ShadhBuugga: Manaaasikta Xajka
سنن أبي داود
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar

Shadh

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، ‏{‏ عَنْ جَدِّي، ‏}‏ عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَأَهْدَى وَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْىَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَبَدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ ‏ "‏ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لَهُ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لْيُهِلَّ بِالْحَجِّ وَلْيُهْدِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَىْءٍ ثُمَّ خَبَّ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ مِنَ السَّبْعِ وَمَشَى أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ رَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ النَّاسُ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْىَ مِنَ النَّاسِ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay ‘Abd al-Malik bin Shu‘ayb bin al-Layth, waxaa ii warramay aabbahay, {oo ka weriyey awowgiis}, oo ka weriyey ‘Uqayl, oo ka weriyey Ibn Shihab, oo ka weriyey Salim bin ‘Abd Allah bin ‘Umar, oo yidhi: Rasūlullāh ﷺ wuxuu ku tamattu’cday Xajjatul-Wadaac cumrada ilaa xajka, wuxuuna soo kexeeyey hadyiga (xoolaha qurbanka) isagoo ka soo baxay Dhul-Xulayfa. Rasūlullāh ﷺ wuxuu ku bilaabay ixraamka cumrada, kadibna wuxuu u ixraamay xajka. Dadkuna waxay la tamattu’ceen Rasūlullāh ﷺ cumrada ilaa xajka. Dadka waxaa ka mid ahaa kuwo hadyi soo kexeeyey iyo kuwo aan soo kexeyn. Markii Rasūlullāh ﷺ yimid Makka, wuxuu dadka ku yidhi:

"Qofkii idinka mid ah oo hadyi soo kexeeyey, uma bannaana wax ka mid ah wixii laga xaaraantinimeeyey ilaa uu xajkiisa dhammaystiro. Qofkii idinka mid ah oo aan hadyi soo kexeyn, ha dawaafo Baytka (Kacbada) iyo Safa iyo Marwa, ha gaabiyo timaha, ha xalaasho, kadibna ha u ixraamo xajka hana bixiyo hadyi. Qofkii aan helin hadyi, ha soomo saddex maalmood inta lagu jiro xajka iyo toddoba maalmood markuu ehelkiisa ku noqdo." Rasūlullāh ﷺ markuu Makka yimid wuu dawaafay, wuxuuna taabtay Rukunka (Xajarul-Aswad) isagoo ah shaygii ugu horreeyey, kadibna wuu orday saddexda wareeg ee ugu horreeya todobada wareeg, afarta kalena wuu lugeeyey. Markuu dhammaystay dawaafka Baytka, wuxuu tukaday laba rakco agta Maqaamu Ibraahiim, kadibna salaam buu naqsaday oo wuu ka tegay. Wuxuu tegey Safa, wuxuuna ku sa’yeeyey Safa iyo Marwa toddoba jeer. Kadib kama uusan xalaashan wixii laga xaaraantinimeeyey ilaa uu dhammaystay xajkiisa. Wuxuu qalay hadyigiisii Maalinta Naxriga (Ciidul-Adxa), wuu ifaadaday, wuxuuna dawaafay Baytka, kadibna waa loo xalaaleeyey wixii hore looga xaaraantinimeeyey. Dadkuna waxay sameeyeen sidii Rasūlullāh ﷺ sameeyey, gaar ahaan kuwii hadyiga soo kexeeyey.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Tamattu‘ gudaheeda ka bixitaanka ihramku wuxuu ku xiran yahay in neef hady ah lala yimaado.

Erayada adag oo la sharxay
Tamattu‘

Nooc xaj ah oo qofku marka hore cumro guto, ka baxo ihram, dabadeedna mar kale ihram u xirto xajka.

Hady

Neef allabari ah oo loo kaxeeyo Xaramka, laguna gawraco qayb ka mid ah cibaadada xajka.

Ihram

Xaaladda cibaadada ee xajka, oo leh xeerar mamnuucaya falal gaar ah.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay tan ka fahmeen in qofka gudanaya Tamattu‘ ee aan wadan neef hady ah uu cumrada ka dib ka baxayo ihram, timahana gaabinayo, dabadeedna mar kale ihram u xiranayo xajka. Qofka neef hady ah wata wuxuu ku sii jirayaa ihram ilaa xajku dhammaado oo allabariga la bixiyo. Afarta madhab ee Sunniga ahi way aqoonsan yihiin Tamattu‘ iyo waajibka allabariga ee la xiriira; qofka aan heli karin neef allabari wuxuu soomayaa, sida nidaamka la sheegay dhigayo, saddex maalmood inta lagu jiro xajka iyo toddoba marka uu soo noqdo.

Casharrada maanta
  1. Ka hor intaadan safarin, hubi nooca xajka aad gudanayso iyo inaad neef hady ah wadanayso iyo in kale.
  2. Baro kala horreynta cumrada, timaha gaabintooda iyo mar kale ihram u xirashada ka hor intaadan bilaabin Tamattu‘.
  3. Haddii aad ka shakisan tahay waajibka allabariga ama maalmaha soonka, talo ka raadso caalim lagu kalsoon yahay.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.