Sunan Abi Dawud, xadiiska 2068
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ahmad ibn Amr ibn as‑Sarh al‑Misriwuxuu u sheegay Abu Dawudأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ
- 2Ibn Wahbابْنُ وَهْبٍ
- 3Yunusيُونُسُ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حِجْرِ وَلِيِّهَا فَتُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنَ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ . قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللاَّتِي لاَ تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ أَنَّهُ يُتْلَى عَلَيْهِمْ فِي الْكِتَابِ الآيَةُ الأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى { وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي الآيَةِ الآخِرَةِ { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } هِيَ رَغْبَةُ أَحَدِكُمْ عَنْ يَتِيمَتِهِ الَّتِي تَكُونُ فِي حِجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلاَّ بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ . قَالَ يُونُسُ وَقَالَ رَبِيعَةُ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَ يَقُولُ اتْرُكُوهُنَّ إِنْ خِفْتُمْ فَقَدْ أَحْلَلْتُ لَكُمْ أَرْبَعًا .
Waxaa nooga warramay Axmad bin Camr bin As-Sarx Al-Misri, waxaa nooga warramay Ibnu Wahb, waxaa ii sheegay Yuunis, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Curwah bin Az-Zubayr inuu weydiiyey Caa’ishah, xaaskii Nabiga ﷺ, qowlka Alle ee ah: {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin agoonta, guursada dumarka idiin wanaagsan}. Waxay tiri:
“Wiilka walaashaydow, tani waa gabadha agoonta ah ee ku jirta gacanta waliigeeda, iyadoo xaq ku leh maalkeeda, markaasuu la dhaco maalkeeda iyo quruxdeeda, wuxuuna doonayaa inuu guursado isagoon u caddaalad falin meherkeeda, oo uu siiyo inta dadka kale siiyaan. Sidaas darteed waa laga reebay inay guursadaan iyaga ilaa ay u caddaalad falaan oo gaarsiiyaan heerka ugu sarreeya ee sunnada meherka, waxaana lagu amray inay guursadaan dumar kale oo u wanaagsan.” Curwah wuxuu yiri: Caa’ishah waxay tiri: “Kaddib dadku waxay Rasuulka Alle ﷺ weydiiyeen fatwo ku saabsan dumarka markii aayaddan la soo dejiyey, markaasuu Alle kor ahaaye soo dejiyey: {Waxay kaa weydiinayaan dumarka. Dhah: Alle wuxuu idinku siinayaa fatwo iyaga ku saabsan iyo waxa Kitaabka la idinkugu akhrinayo oo ku saabsan agoonta dumarka ah ee aydnaan siinaynin waxa loo qoray idinkoo doonaya inaad guursataan}.” Waxay tiri: “Waxa Alle sheegay in Kitaabka lagu akhrinayo waa aayaddii hore ee Alle subxaanahu wa tacaalaa yiri: {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin agoonta, guursada dumarka idiin wanaagsan}.” Caa’ishah waxay tiri: “Qowlka Alle kor ahaaye ee aayadda dambe {idinkoo doonaya inaad guursataan} waa rabitaan-la’aanta midkiin uu ka rabitaan la’yahay gabadhiisa agoonta ah ee gacantiisa ku jirta marka ay yar tahay maalkeeda iyo quruxdeeda. Sidaas darteed waa laga reebay inay guursadaan agoonta dumarka ah sababtoo ah rabitaankooda maalka iyo quruxda, iyagoo aan dan ka lahayn nafteeda, ilaa ay u caddaalad falaan.” Yuunis wuxuu yiri: Rabii’ah wuxuu ka yiri qowlka Alle kor ahaaye {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin agoonta}: “Wuxuu leeyahay: Iska daaya haddaad ka cabsataan, waayo afar dumar ah baan idiin xalaaleeyey.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas'uuliyiintu waa inay gabdhaha agoonta ah si caddaalad ah ula dhaqmaan, oo ay siiyaan meherka ay xaqa u leeyihiin.
Gabar aabbaheed dhintay oo ku jirta daryeelka iyo maamulka sharciyeed ee wali.
Hadiyadda guurka ee uu ninku ku waajibayo inuu xaaskiisa siiyo.
In si buuxda loo dhowro xuquuqdeeda oo aan la siin wax ka yar inta ay xaqa u leedahay marka la eego halbeegyada la aqoonsan yahay.
Mufassiriintii hore, oo ay ku jirto Caisha werintan, waxay sharxeen in aayaduhu uga digayaan waliyeyaasha inay danahooda gaarka ah ka hormariyaan xaqa agoonta: waa inaanay guursan gabadh agoon ah oo ay meherkeeda ka dhimaan iyagoo damac ka qaba hantideeda ama quruxdeeda. Xuquuqdeeda waa in si buuxda loo damaanadqaadaa; haddii wali ka baqo inuusan sidaas samayn karin, waa inuusan guursan. Afarta madhab ee fiqhiga Sunniga ahi waxay aqoonsan yihiin in meherku waajib ka yahay guurka, iyo in wali uusan hantida agoonka u adeegsan karin dantiisa gaarka ah.
- Qofkii maamula hantida agoon waa inuu hantidiisa si taxaddar leh u ilaaliyaa, kana soocaa hantidiisa gaarka ah, isla markaana xisaabtan ka bixiyaa.
- Wali doonaya inuu guursado gabadha uu masuulka ka yahay waa inuu si caddaalad ah u ilaaliyaa xuquuqdeeda iyo meherkeeda; haddii dano isdiiddan jiraan, waa inuu raadsadaa qiimayn madax-bannaan.
- Guurka ha ku qiimayn hantida ama muuqaalka qofka; qofka kale ula dhaqan ixtiraam iyo caddaalad buuxda.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka hadlaysaa xuquuqda gabdhaha agoonta ah iyo waajibka waliyeyaasha inay si caddaalad ah ula dhaqmaan.
Sunan Abi Dawud · #2069 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee isla cutubka ku jirta waxay iftiiminaysaa xeerar la xiriira guurka iyo xuquuqda haweenka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.