Sunan Abi Dawud, xadiiska 2501
Waxaa weriyey Sahl ibn al-Hanzaliyyah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abu Tawbawuxuu u sheegay Abu Dawudأَبُو تَوْبَةَ
- 2Mu'awiyaمُعَاوِيَةُ
- 3Zaydزَيْدٍ
- 4Abu Salamأَبَا سَلاَّمٍ
- 5As‑Saluli Abu Kabshaالسَّلُولِيُّ أَبُو كَبْشَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - عَنْ زَيْدٍ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي السَّلُولِيُّ أَبُو كَبْشَةَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ سَهْلُ ابْنُ الْحَنْظَلِيَّةِ، أَنَّهُمْ سَارُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَأَطْنَبُوا السَّيْرَ حَتَّى كَانَتْ عَشِيَّةً، فَحَضَرْتُ الصَّلاَةَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ رَجُلٌ فَارِسٌ فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي انْطَلَقْتُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ حَتَّى طَلَعْتُ جَبَلَ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا أَنَا بِهَوَازِنَ عَلَى بَكْرَةِ آبَائِهِمْ بِظُعُنِهِمْ وَنَعَمِهِمْ وَشَائِهِمُ اجْتَمَعُوا إِلَى حُنَيْنٍ . فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ : " تِلْكَ غَنِيمَةُ الْمُسْلِمِينَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ " . ثُمَّ قَالَ : " مَنْ يَحْرُسُنَا اللَّيْلَةَ " . قَالَ أَنَسُ بْنُ أَبِي مَرْثَدٍ الْغَنَوِيُّ : أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ : " فَارْكَبْ " . فَرَكِبَ فَرَسًا لَهُ فَجَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " اسْتَقْبِلْ هَذَا الشِّعْبَ حَتَّى تَكُونَ فِي أَعْلاَهُ وَلاَ نُغَرَّنَّ مِنْ قِبَلِكَ اللَّيْلَةَ " . فَلَمَّا أَصْبَحْنَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى مُصَلاَّهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ : " هَلْ أَحْسَسْتُمْ فَارِسَكُمْ " . قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحْسَسْنَاهُ . فَثُوِّبَ بِالصَّلاَةِ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهُوَ يَلْتَفِتُ إِلَى الشِّعْبِ حَتَّى إِذَا قَضَى صَلاَتَهُ وَسَلَّمَ قَالَ : " أَبْشِرُوا فَقَدْ جَاءَكُمْ فَارِسُكُمْ " . فَجَعَلْنَا نَنْظُرُ إِلَى خِلاَلِ الشَّجَرِ فِي الشِّعْبِ فَإِذَا هُوَ قَدْ جَاءَ حَتَّى وَقَفَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ فَقَالَ : إِنِّي انْطَلَقْتُ حَتَّى كُنْتُ فِي أَعْلَى هَذَا الشِّعْبِ حَيْثُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحْتُ اطَّلَعْتُ الشِّعْبَيْنِ كِلَيْهِمَا فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " هَلْ نَزَلْتَ اللَّيْلَةَ " . قَالَ : لاَ إِلاَّ مُصَلِّيًا أَوْ قَاضِيًا حَاجَةً . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " قَدْ أَوْجَبْتَ فَلاَ عَلَيْكَ أَنْ لاَ تَعْمَلَ بَعْدَهَا " .
Waxaa nooga warramay Abu Tawbah, waxaa nooga warramay Mucaawiyah — Ibnu Salaam — oo ka weriyey Zayd — Ibnu Salaam — inuu maqlay Abu Salaam oo leh: Waxaa ii warramay As-Saluuliga ah Abu Kabshah, inuu uga warramay Sahl ibnul-Xandaliyyah, inay la safreen Rasuulka Allah ﷺ maalintii Xunayn, wayna sii socdeen ilaa fiidku soo galay. Markaas ayaan ku xaadiray salaadda agtiisa Rasuulka Allah ﷺ, markaas ayaa nin faras saaran yimid oo yiri: 'Rasuulkii Allow, waxaan idinka hor maray ilaa aan fuulay buurta hebel iyo hebel, markaasaan arkay Hawaasin oo dhan oo wata haweenkoodii, geeloodii, xoolohoodii iyo adhyahoodii, iyagoo isugu soo ururay Xunayn.' Markaas ayuu Rasuulka Allah ﷺ dhoola-caddeeyey oo yiri: 'Taasi waa ganacsiga Muslimiinta berri haddii Alle idmo.' Kadibna wuxuu yiri: 'Yaa caawa ina ilaalinaya?' Markaas ayaa Anas ibnu Abii Marthad Al-Qanawi yiri: 'Aniga, Rasuulkii Allow.' Wuxuu yiri: 'Fuul faraskaaga.' Markaas ayuu fuulay faraskiisii oo u yimid Rasuulka Allah ﷺ. Rasuulka Allah ﷺ ayaa ku yiri: 'Hor istaag toggaan ilaa aad gaarto meesha ugu sarreysa, yaana caawa nalaga soo weerarin dhankaaga.' Markii waagu beryay, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu u baxay musalladiisii, wuxuuna tukaday laba rakco, kadibna wuxuu yiri: 'Ma aragteen faras-saarnihiinnii?' Waxay yiraahdeen: 'Rasuulkii Allow, ma aanan arag.' Markaas ayaa salaadda loo iqameeyey, Rasuulka Allah ﷺna wuu tukanayey isagoo eegaya dhanka togtii. Markii uu salaadda dhammeystiray oo tasliimay, wuxuu yiri: 'Bishaareysta, faras-saarnihiinnii waa yimid.' Markaas ayaan eegnay geedaha dhexdooda togtii, mise waa yimid oo wuxuu istaagay agta Rasuulka Allah ﷺ, wuuna salaamay oo yiri: 'Waan sii socday ilaa aan gaaray meesha ugu sarreysa ee toggaan halkaas oo Rasuulka Allah ﷺ igu amray. Markii waagu beryay, waxaan eegay labada togba mana aanan arag qofna.' Rasuulka Allah ﷺ ayaa weydiiyey: 'Caawa ma degaysay?' Wuxuu yiri: 'Maya, aan ka ahayn inaan tukado ama aan baahi gutto.' Rasuulka Allah ﷺ ayaa ku yiri: 'Waajib baad gashay (Jannada), wax dambi ahna kuma saarna haddii aadan wax kale qaban kadib.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Feejignaan iyo dadaal daacad ah oo bulshada loo sameeyo waxay mudan yihiin ajar weyn.
Dhacdadu waxay dhacday intii lagu jiray safarkii Hunayn, markii fardoole uu sheegay in Hawazin isu soo urureen, Anas ibn Abi Marthad-na uu waardiye ka ahaa.
Qabiil Carbeed oo joogay Hunayn xilligii Nebiga ﷺ.
Waddo u dhexaysa buuro oo laga galo dhul kale.
Aadaanka la yiraahdo wax yar ka hor bilowga salaadda waajibka ah.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in ilaalinta bulshada ay tahay adeeg qiimo leh, hoggaamiyuhuna uu hawlaha si taxaddar leh u qaybin karo. Ballanqaadka Jannadu waa ammaan gaar ah oo lagu maamuusayo dadaalkii aan caadiga ahayn ee Anas; kama qaadayo waajibka guud ee cibaadada. Qaybta salaaddu waxay sidoo kale muujinaysaa in feejignaanta iyo tawakkulka Alle ay is waafaqaan.
- Qaado mas’uuliyadda badbaadada iyo wanaagga dadka kale marka laguu igmado.
- Hawl muhiim ah si taxaddar leh u gut, feejignaanna ahaaw adigoon dayicin salaadda iyo waajibaadka kale.
- Raadi inaad si daacad ah ugu adeegto, isla markaana Alle talo saaro; ammaantu ma beddesho cibaadada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.