Sunan Abi Dawud, xadiiska 2765
Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhramah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhramah
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ ثَوْرٍ، حَدَّثَهُمْ عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ فِي بِضْعَ عَشَرَةَ مِائَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِذِي الْحُلَيْفَةِ قَلَّدَ الْهَدْىَ وَأَشْعَرَهُ وَأَحْرَمَ بِالْعُمْرَةِ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ قَالَ وَسَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ . مَرَّتَيْنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا خَلأَتْ وَمَا ذَلِكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ " . ثُمَّ قَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَسْأَلُونِي الْيَوْمَ خُطَّةً يُعَظِّمُونَ بِهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا " . ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ فَجَاءَهُ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ ثُمَّ أَتَاهُ - يَعْنِي عُرْوَةَ بْنَ مَسْعُودٍ - فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُلَّمَا كَلَّمَهُ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَتِهِ . فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ . فَقَالَ أَىْ غُدَرُ أَوَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا الإِسْلاَمُ فَقَدْ قَبِلْنَا وَأَمَّا الْمَالُ فَإِنَّهُ مَالُ غَدْرٍ لاَ حَاجَةَ لَنَا فِيهِ " . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اكْتُبْ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ " . وَقَصَّ الْخَبَرَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا . فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَضِيَّةِ الْكِتَابِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " قُومُوا فَانْحَرُوا ثُمَّ احْلِقُوا " . ثُمَّ جَاءَ نِسْوَةٌ مُؤْمِنَاتٌ مُهَاجِرَاتٌ الآيَةَ فَنَهَاهُمُ اللَّهُ أَنْ يَرُدُّوهُنَّ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَرُدُّوا الصَّدَاقَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَجَاءَهُ أَبُو بَصِيرٍ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ - يَعْنِي فَأَرْسَلُوا فِي طَلَبِهِ - فَدَفَعَهُ إِلَى الرَّجُلَيْنِ فَخَرَجَا بِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَا ذَا الْحُلَيْفَةِ نَزَلُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تَمْرٍ لَهُمْ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى سَيْفَكَ هَذَا يَا فُلاَنُ جَيِّدًا . فَاسْتَلَّهُ الآخَرُ فَقَالَ أَجَلْ قَدْ جَرَّبْتُ بِهِ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْهِ فَأَمْكَنَهُ مِنْهُ فَضَرَبَهُ حَتَّى بَرَدَ وَفَرَّ الآخَرُ حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ يَعْدُو فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ رَأَى هَذَا ذُعْرًا " . فَقَالَ قَدْ قُتِلَ وَاللَّهِ صَاحِبِي وَإِنِّي لَمَقْتُولٌ فَجَاءَ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ قَدْ أَوْفَى اللَّهُ ذِمَّتَكَ فَقَدْ رَدَدْتَنِي إِلَيْهِمْ ثُمَّ نَجَّانِي اللَّهُ مِنْهُمْ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَيْلَ أُمِّهِ مِسْعَرَ حَرْبٍ لَوْ كَانَ لَهُ أَحَدٌ " . فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ عَرَفَ أَنَّهُ سَيَرُدُّهُ إِلَيْهِمْ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى سِيفَ الْبَحْرِ وَيَنْفَلِتُ أَبُو جَنْدَلٍ فَلَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ حَتَّى اجْتَمَعَتْ مِنْهُمْ عِصَابَةٌ .
Al-Miswar bin Makhramah wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu u baxay xilligii Xudaybiyah isagoo wata in ka badan kun Saxaabi, markii ay gaareen Dul-Xulayfah, wuxuu xiray xayawaankii qurbada lahaa calaamadna wuu saaray, wuxuuna galay xaaladda cibaadada Cumrada. Wuxuu sii waday xadiiska. Nabigu ﷺ wuu socday ilaa uu ka gaaro buurta laga soo degayo ee dhankooda ah, markaasay fadhiisatay rakaabkiisii. Dadku waxay yiraahdeen laba jeer:
"Socodsii, socodsii, Al-Qaswa way daashay." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "May daalin, mana aha dabeecaddeeda, laakiin waxaa joojiyay kii joojiyay maroodiga." Kadib wuxuu yiri: "Waan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirto, maanta ima weydiin doonaan wax ay ku weyneeyaan xurmada Allah anigoon siinin." Kadib wuu kiciyay wayna booday, wuxuuna ka leexday dhankooda ilaa uu ka degay meesha ugu fog ee Xudaybiyah agteeda oo ah balli biyo yar leh. Intaa kadib, Budayl bin Warqa Al-Khuzaaci ayaa yimid, Carwah bin Mascuudna wuu la socday. Wuxuu bilaabay inuu la hadlo Nabiga ﷺ. Mar kasta oo uu la hadlo Nabiga ﷺ, wuxuu qabanayay gadhkiisa. Al-Mughiirah bin Shucbah wuxuu taagnaa dhinaca Nabiga ﷺ, isagoo seefta sita kuna labisan koofiyad bir ah. Wuxuu ku dhuftay gacantiisa qaybta hoose ee seefta wuxuuna yiri: "Ka fogee gacantaada gadhkiisa." Carwah wuxuu kor u qaaday madaxiisa wuxuuna yiri: "Kani waa kuma?" Waxay yiraahdeen: "Waa Al-Mughiirah bin Shucbah." Wuxuu yiri: "Khiyaanoole! Miyaanan ka shaqeyn khiyaanadaada?" Waqtigii Jaahiliyada, Al-Mughiirah bin Shucbah wuxuu la socday dad wuxuuna dilay iyaga, wuxuuna qaatay hantidooda. Kadib wuxuu u yimid (Nabiga) wuxuuna qaatay Islaamka. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Islaamka waan aqbalnay, laakiin hantida, maadaama lagu qaatay khiyaano, uma baahnin." Wuxuu sii waday xadiiska, Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Qor: Tani waa waxa uu go'aamiyay Muxammad, Rasuulka Allah." Wuxuu sheegay warkii, Suheylna wuxuu yiri: "Iyo in uusan nin naga iman xaggaaga, xitaa haddii uu diintaada haysto, aanad nagu soo celin." Markii uu dhammeeyay qorista dokumentiga, Nabigu ﷺ wuxuu u yiri asxaabtiisa: "Kaca oo qasha, kadibna xiirta." Intaa kadib, dumar mu'miniin ah oo muhaajiriin ah ayaa yimid. (Allah wuxuu soo dejiyay: Kuwa xaqa rumeeyow, marka ay idiin yimaadaan dumarka mu'miniinta ah ee muhaajiriinta ah). Allah wuxuu ka reebay in dib loogu celiyo, wuxuuna amray in la celiyo mehrka. Kadib wuxuu ku laabtay Madiina. Abu Basiir, oo nin Qureysh ah (Muslim ah), ayaa u yimid. Waxay soo direen (laba nin) si ay u raadiyaan; markaasuu u gacan geliyay labadii nin. Way kaxeysteen, markii ay gaareen Dul-Xulayfahna way fariisteen si ay timir u cunaan. Abu Basiir wuxuu midkood ku yiri: "Wallaahi, hebelow, seeftaadan waxaan u arkaa mid wanaagsan." Kii kale seefta wuu soo saaray wuxuuna yiri: "Haa, waan ku tijaabiyay." Abu Basiir wuxuu yiri: "I tus aan eego'e." Wuu u ogolaaday, markaasuu ku dhuftay ilaa uu ka dhintay, kii kalena wuu cararay ilaa uu Madiina ka gaaro, masaajidkana orod ku galay. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ninkan wuxuu arkay wax cabsi leh." Wuxuu yiri: "Wallaahi saaxiibkay waa la dilay, anigana waa la i dilayaa." Abu Basiir ayaa yimid wuxuuna yiri: "Allah wuxuu oofiyay ballantaadii. Waad igu celisay iyaga, laakiin Allah waa iga badbaadiyay." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Hooyadiis ha hoogto, waa dab-shide dagaal! Haddii uu cid lahaan lahaa." Markii uu taas maqlay, wuxuu ogaaday in lagu celin doono iyaga, markaasuu baxay ilaa uu badda xeebteeda ka gaaro. Abu Jandal wuu baxsaday wuxuuna la kulmay Abu Basiir ilaa koox ka mid ah ay isugu tageen.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu xurmeeyay xuduudaha quduuska ah, wuxuuna ilaaliyay heshiisyada.
Werintani waxay ka warramaysaa safarkii al-Xudaybiya iyo wadaxaajoodyadii Quraysh, kuwaas oo lagu dejiyay shuruudaha heshiiska.
Xaaladda cibaado ee xujaydu galaan marka ay gudanayaan cumro ama xaj.
Xuduudaha quduuska ah iyo waxyaabaha Allah karaameeyay.
Ballan sharci ah oo dhex mara dhinacyo, kuna waajibinaya inay u hoggaansamaan shuruudihiisa.
Culimada waxay dhacdadan ka fahmaan in Muslimku oofiyo ballamaha iyo heshiisyada, xitaa marka shuruudahoodu culus yihiin. Ballanqaadkii Nabiga ﷺ ee ahaa inuu aqbalo soo jeedin xurmaynaysa xuduudaha quduuska ah ee Allah wuxuu muujinayaa muhiimadda nabadda iyo ka hortagga xadgudubyada. Werintani waxay sidoo kale muujinaysaa in tawakkulka Allah uu la jaanqaado taxaddar iyo samir. Fuqahadu waxay shuruudaha heshiiskii al-Xudaybiya ku falanqeeyaan xeerarka heshiisyada dhexdiisa; dhacdadan taariikhiga ahna ugama dhigaan fasax guud oo lagu dabaqo heshiis kasta iyada oo aan la qiimayn.
- Oofi heshiisyada, xitaa marka ay muddada dhow kugu adkaadaan.
- Marka khilaaf jiro, raadi shuruudo ka hortaga dulmiga iyo ku xadgudubka xuduudaha quduuska ah.
- Allah talo saar, adigoo haddana si taxaddar leh oo samir leh u dhaqmaya.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka hadlaysaa heshiiska, waxayna caddaynaysaa duruufaha heshiisyadii lala galay Quraysh.
Sunan Abi Dawud · #2764 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay bixisaa warbixin la xiriirta al-Xudaybiya, waxayna caawisaa in dhacdooyinka si isku xiran loo fahmo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.