Sunan Abi Dawud, xadiiska 4494
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Ibn Abbas
- 1Muhammad ibn al‑Alawuxuu u sheegay Abu Dawudمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ
- 2Ubaydullahعُبَيْدُ اللَّهِ
- 3Ali ibn Salihعَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ
- 4Simak ibn Harbسِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ
- 5Ikrimaعِكْرِمَةَ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ مُوسَى - عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ - وَكَانَ النَّضِيرُ أَشْرَفَ مِنْ قُرَيْظَةَ - فَكَانَ إِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْظَةَ رَجُلاً مِنَ النَّضِيرِ قُتِلَ بِهِ وَإِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ فُودِيَ بِمِائَةِ وَسْقٍ مِنْ تَمْرٍ فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ فَقَالُوا ادْفَعُوهُ إِلَيْنَا نَقْتُلْهُ . فَقَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَوْهُ فَنَزَلَتْ { وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ } وَالْقِسْطُ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ ثُمَّ نَزَلَتْ { أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ } . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ جَمِيعًا مِنْ وَلَدِ هَارُونَ النَّبِيِّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ .
Ibn Cabbaas wuxuu yiri: Qureyda iyo Nadiir (waxay ahaayeen laba qabiil oo Yuhuud ah). Nadiir waxay ka sharaf badnaayeen Qureyda. Marka nin reer Qureyda ah uu dilo nin reer Nadiir ah, waa la dili jiray. Laakiin marka nin reer Nadiir ah uu dilo nin reer Qureyda ah, waxaa lagu bixin jiray boqol wasq oo timir ah sidii mag. Markii Nebinnimada la siiyey Nebiga ﷺ, nin reer Nadiir ah ayaa dilay nin reer Qureyda ah. Waxay yiraahdeen: 'Noogu soo dhiiba isaga waan dilaynaaye.' Waxay ku jawaabeen: 'Waxaa dhexdeenna idinka iyo annaga jooga Nebiga ﷺ.' Markaas bay u yimaadeen. Halkaas waxaa ku soo degtay aayadda: 'Haddaad xukunto, si caddaalad ah ugu xuku dhexdooda.' 'Caddaaladdu' waa naf beddelkeed naf. Kadib waxaa soo degtay aayadda: 'Ma xukunkii jaahiliyadday doonayaan?' Abuu Daawuud wuxuu yiri: Qureyda iyo Nadiir labaduba waxay ka tirsanaayeen farcanka Nebi Haaruun, calayhi as-salaam.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ wuxuu soo celiyey sinnaanta ilaalinta sharciga marka laga hadlayo ciqaabta dilka.
Sida uu weriyey Ibnu Cabbaas, qabiillada Qurayda iyo Nadiir waxaa ka dhexeeyey xeer aan sinnayn: haddii nin Nadiir ah la dilo, nin Qurayda ah ayaa loo dili jiray aargoosi ahaan, halka haddii nin Qurayda ah la dilo la bixin jiray magdhowga dhiigga. Markii nin Nadiir ahi dilay nin Qurayda ah, waxay khilaafka u gudbiyeen Nabiga ﷺ. Xadiisku dhacdadan wuxuu la xidhiidhiyaa aayadaha ku saabsan in si caddaalad ah loo xukumo iyo in la diido xukunka jaahiliyadda.
Ciqaab sharci ah oo dembi loogu abaalmariyo, iyadoo shuruudo la raacayo, laguna fulinayo garsoor awood u leh.
Halbeeg miisaan oo hore oo lagu cabbiri jiray xaddi badan oo badar ama timir ah.
Magdhow lacageed oo shareecadu u asteeysay dadka xaqa u leh ee dhibbanaha, sida uu dhigayo sharciga Islaamka.
Culimada waxay xadiiskan ka fahmeen in nasab ama maqaam bulsheed aanu sabab u noqon karin in sharciga si aan sinnayn loo adeegsado. Hadalka ah ‘naf naf bay ku beddelantaa’ wuxuu adkaynayaa sinnaanta ilaalinta sharciga marka dil dhaco, iyadoo xeerarka qisaasta iyo magdhowga dhiiggu leeyihiin shuruudo dheeraad ah. Afarta madhhab ee Sunnigu xeerarkan waxay ku qaabeeyaan nidaamka garsoorka, mana oggola in qofku iskiis u aarguto: garsoor awood u leh iyo xuquuqda ehelka marxuumka ayaa go’aamiya.
- Xeerarka si joogto ah u dabaq, hana u oggolaan in nasab, maqaam ama dano kooxeed ay saameeyaan xukun caddaalad ah.
- Khilaafaadka culus u gudbi garsoor awood u leh, hana u aargudan si iskaa ah.
- Xuquuqda dhibbanayaasha iyo ehelkooda ku ilaali caddayn, taxaddar iyo sinaan.
Xadiiskan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jira wuxuu sidoo kale iftiiminayaa xeerarka sharciga ee la xidhiidha dilka, wuxuuna ka caawinayaa in mawduuca la fahmo macnaha guud.
40 Hadith van an-Nawawi · #33 (Sahih)Xadiisku wuxuu ina barayaa in sheegasho keliya aanay qofka siinayn xaq uu ku yeesho hantida ama dhiigga qof kale; caddayn iyo habraac caddaaladeed ayaa loo baahan yahay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.