Sahih al-Bukhari, xadiiska 1374
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ayyash ibn al‑Walidwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ
- 2Abd al‑A'laعَبْدُ الأَعْلَى
- 3Sa'idسَعِيدٌ
- 4Qatadaقَتَادَةَ
- 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ، وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ، وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ، أَتَاهُ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولاَنِ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي الرَّجُلِ لِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم. فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ. فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ، قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجَنَّةِ، فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا ". قَالَ قَتَادَةُ وَذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُفْسَحُ فِي قَبْرِهِ. ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ أَنَسٍ قَالَ " وَأَمَّا الْمُنَافِقُ وَالْكَافِرُ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ. فَيُقَالُ لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ. وَيُضْرَبُ بِمَطَارِقَ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً، فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ، غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ ".
Anas bin Malik (رضي الله عنه) wuxuu ka wariyey in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:
"Marka addoonka la dhigo qabrigiisa oo ay asxaabtiisu ka tagto, isagoo maqlaya shanqarta kabahooda, waxaa u imanaya laba malag oo fadhiisinaya, kuna leh: 'Maxaad ku oran jirtay ninkan Maxamed ﷺ?' Haddii uu yahay mu'min daacad ah, wuxuu dhihi doonaa: 'Waxaan markhaati ka ahay inuu yahay addoonkii Allah iyo Rasuulkiisii.' Markaas waxaa lagu dhihi doonaa: 'Eeg meeshaada Naarta; Allah wuxuu kuugu beddelay meel Jannada ah,' wuxuuna arki doonaa labadaba meelood." Qatada wuxuu yiri: "Waxaa naloo sheegay in qabrigiisa loo ballaariyo." Kadib wuxuu ku noqday xadiiska Anas isagoo leh: "Laakiin munaafiqqa ama gaalka, waxaa lagu dhihi doonaa: 'Maxaad ku oran jirtay ninkan?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Ma aqaan, waxaan oran jiray waxay dadku oranaayeen.' Markaas waxaa lagu dhihi doonaa: 'Ma aadan aqoon mana aadan raacin hanuunka.' Kadib waxaa lagu dhufan doonaa dubbe bir ah hal mar, wuxuuna qaylin doonaa qaylo ay maqlayaan wax kasta oo u dhow, marka laga reebo Jinniga iyo bini'aadamka."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mu’minku wuxuu su’aalaha qabriga uga jawaabaa iimaan dhab ah.
Malaa’igta qabriga ku su’aalaysa qofka dhintay.
Qofka dhintay waxaa la tusaa labada meelood; Allahna mu’minka wuxuu meesha Naarta ugu beddelaa meel Jannada ah.
Qof bannaanka ka muujiya iimaan, balse aan iimaanka si dhab ah qalbigiisa ugu hayn.
Culimada hore waxay daliil uga qaataan in su’aalaha qabrigu dhab ahaan dhacaan, qofka dhintayna uu maqlo tallaabooyinka asxaabtiisa, sida Allah qaddaro. Werintu waxay adkaynaysaa in aqoon dhab ah oo ku saabsan Nebiga ﷺ iyo iimaanku ay qofka ku sugo jawaabaha; ku celcelinta hadal aan la rumaysnayn taas beddel uma noqoto. Culimadu ballaadhinta qabriga waxay u arkaan nicmo uu mu’minku helo, sida lagu xusay sharraxaadda Qataadah.
- Baro cidda uu yahay Nebigu ﷺ, kuna raac hanuunkiisa qancin dhab ah, ee ha u raacin oo keliya dadka kale dartood.
- Iimaankaaga ku xooji akhrinta Qur’aanka, barashada macnihiisa iyo ku dhaqankiisa.
- Allah ka bari inuu ku sugo, doorashooyinkana ku xusuuso nolosha aakhiro.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.