Sahih al-Bukhari, xadiiska 1556
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abdullah ibn Maslamawuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ، ثُمَّ لاَ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا " فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ، وَدَعِي الْعُمْرَةَ ". فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ ". قَالَتْ فَطَافَ الَّذِينَ كَانُوا أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ حَلُّوا، ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى، وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا.
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Maslama, waxaa nooga warramay Maalik, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Curwa bin Al-Zubayr, oo ka weriyey Caa’isha — raḍiya Allāhu canhaa — oo ahayd xaaskii Nabiga ﷺ, waxay tidhi: Waxaan la baxnay Nabiga ﷺ Xajkii Sagootinta, waxaanan u xidhannay Cumro. Markaas ayuu Nabigu ﷺ yidhi:
“Qofkii wata Hadyiga (xoolaha qurbanka), ha u xidho Xajka iyo Cumrada labadaba, yaanu ka bixin ixraamka ilaa uu ka dhammaystiro labadaba.” Anigu Makka ayaan imid anigoo caado qabta, mana aan dawaafo Baydka mana aan ordayn Safa iyo Marwa dhexdooda. Arrintaa waan u sheegtay Nabiga ﷺ, markaasuu igu yidhi: “Fur madaxaaga, timaha shanlee, u xidho Xajka, Cumradana ka tag.” Sidaas baan yeelay. Markii aan dhammaynnay Xajka, Nabigu ﷺ wuxuu ii diray Cabdirraxmaan bin Abii Bakar annagoo aadnay Tan-ciim, halkaasna waan ku gutay Cumrada. Wuxuu igu yidhi: “Tani waa beddelka Cumradaadii kaa fakan tayd.” Waxay tidhi: Kuwii u xidhay Cumrada kaliya waxay dawaafeen Baydka iyo Safa iyo Marwa dhexdooda, markaasay ka bexeen ixraamka. Markay ka soo noqdeen Mina, waxay sameeyeen hal dawaaf oo kale. Laakiin kuwii isku daray Xajka iyo Cumrada (Qiraan) hal dawaaf oo kaliya ayay sameeyeen.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxay baratay sida ay u sii wadan karto xajka inta ay caadadu ku jirto.
Tani waxay dhacday Xajkii Sagootinta. Caa’isha waxay Maka timid iyadoo caado qabta, sidaas darteedna ma ay samayn karin dawaafka; Nebiga ﷺ ayaa tilmaamay sida ay cibaadooyinka kale u sii gudan lahayd.
Xaaladda cibaadada ee qofka xajka ama cumrada gudanayaa galo isagoo niyaysan.
In xajka iyo cumrada lagu wada daro hal ixraam, iyadoo aan qofku inta u dhexaysa ka bixin xaaladda ixraamka.
Meel ka baxsan xaramka Maka oo ay Caa’isha ka bilowday cumradeeda.
Culimada waxay ka fahmeen in caadadu aanay haweeneyda ka hor istaagin gudashada cibaadooyinka kale ee xajka, balse ay dib u dhigto dawaafka ilaa ay ka daahirto. Afarta mad-habood ee Sunniga ahi way aqoonsan yihiin kala duwanaantan. Werintu sidoo kale waxay sharraxaysaa farqiga u dhexeeya tamattu‘, oo qofku ixraamka ka baxo marka uu cumrada dhammeeyo, iyo qiraan, oo xajka iyo cumrada la isu geeyo; faahfaahinta dawaafka waajibka ahi way ku kala duwan tahay nooca cibaadada iyo mad-habka.
- Qofka caadadu ku timaaddo xilliga xajka wuxuu sii wadan karaa cibaadooyinka kale, wuxuuna khabiir weydiisan karaa talo ku saabsan dawaafka.
- Xajka iyo cumrada u guddo sida tilmaamaha ku habboon nooca ixraamka aad dooratay iyo waajibka qurbaan ee la xiriira.
Werintan iyaduna waxay ka hadlaysaa sida Cabdiraxmaan Caa’isha ugu wehelshay Tanciim si ay halkaas cumrada uga soo guto.
Sahih al-Bukhari · #1557 (Sahih)Werintu waxay ka hadlaysaa tilmaantii Nebiga ﷺ uu Cali siiyey ee ku saabsanayd xoolaha qurbaan ahaan loo qalayo intii lagu jiray Xajkii Sagootinta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.