Sahih al-Bukhari, xadiiska 1739
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ali ibn Abdullahwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
- 3Fudayl ibn Ghazwanفُضَيْلُ بْنُ غَزْوَانَ
- 4Ikrimaعِكْرِمَةُ
- 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ غَزْوَانَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ. أَىُّ يَوْمٍ هَذَا ". قَالُوا يَوْمٌ حَرَامٌ. قَالَ " فَأَىُّ بَلَدٍ هَذَا ". قَالُوا بَلَدٌ حَرَامٌ. قَالَ " فَأَىُّ شَهْرٍ هَذَا ". قَالُوا شَهْرٌ حَرَامٌ. قَالَ " فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا ". فَأَعَادَهَا مِرَارًا، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَوَصِيَّتُهُ إِلَى أُمَّتِهِ ـ " فَلْيُبْلِغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ".
Waxaa nooga sheekeeyay Cali bin Cabdullaahi, waxaa ii sheekeeyay Yaxye bin Saciid, waxaa nooga sheekeeyay Fudeyl bin Ghazwaan, waxaa nooga sheekeeyay Cikrama, oo ka weriyay Ibnu Cabbaas - Allaha ka raalli noqdee - in Rasuulka Alle ﷺ uu dadka khudbeeyay Maalinta Naxriga (Gowraca), wuxuuna yiri:
"Dadow! Waa maalin noocee ah tani?" Waxay yiraahdeen: "Waa maalin xurmo leh." Wuxuu yiri: "Balad noocee ah ayuu yahay kan?" Waxay yiraahdeen: "Waa balad xurmo leh." Wuxuu yiri: "Bil noocee ah ayay tahay tan?" Waxay yiraahdeen: "Waa bil xurmo leh." Wuxuu yiri: "Sida xurmada maalintiinnan, iyo baladkiinna, iyo bishiinna, dhiiggiinna, xoolihiinna, iyo sharafkiinnuba waa xurmo (waa reebban yihiin) dhexdiinna." Markaasuu hadalkaas celceliyay marar badan, kadibna madaxiisuu kor u qaaday oo yiri: "Allow ma gaarsiiyay? Allow ma gaarsiiyay?" Ibnu Cabbaas - Allaha ka raalli noqdee - wuxuu yiri: "Waan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirta, taasina waa dardaarankiisii ugu dambeeyay ee ummaddiisa: 'Ha gaarsiiyo qofka jooga kan maqan, ha noqonina gaalo iga dabadeed idinkoo qaarba qaarka kale luqunta goynaya.'"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu nolosha, hantida iyo sharafta ka dhigay wax muqaddas ah, wuxuuna faray in aqoonta la isu gudbiyo.
Maalinta tobnaad ee Dul-Xijjah, marka xujaydu qurbaan bixiyaan.
La ilaaliyo oo aan lagu xadgudbi karin; ku xadgudubkeedu waa xaaraan.
Qofkii farriinta maqlay waa inuu si taxaddar leh ugu gudbiyaa qofkii aan goobta joogin.
Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in nolosha, hantida iyo sharafta dadka la ilaaliyo, isla markaana ay xaaraan yihiin gacan-ka-hadalka xaq-darrada ah, tuuganimada iyo dhaawicidda sumcadda qofka. Isbarbardhigga maalinta, goobta iyo bisha barakaysan wuxuu muujinayaa culayska xadgudubyadaas. Baaqa ah in farriinta la gaadhsiiyo dadka kale wuxuu adkaynayaa masuuliyadda ah in aqoonta si lagu kalsoonaan karo loo gudbiyo. Culimadu waxay kaloo adkeeyeen in Muslimiintu is-dilaan ama is-laayaan ay tahay dembi weyn; digniinta gaalnimada ku saabsanna looma adeegsan karo in Muslim gaar ah gaal lagu sheego caddayn la'aan.
- Ilaali nolosha, hantida iyo sharafta dadka kale, xitaa markaad xanaaqsan tahay ama khilaaf ku jiro.
- Aqoonta diinta si taxaddar leh u gudbi: hubi waxa aad gudbinayso, hana qalloocin farriinta.
- Khilaafka ka dhex raadi heshiisiin, waligaa hana u adeegsan erayo diini ah inaad ku marmarsiiyo gacan-ka-hadalka ka dhanka ah Muslimiinta.
Werintan saxiixa ah ee isla cutubka ku jirta waxay la wadaagtaa macnaha khudbaddii Maalinta Ciidda Qurbaan, waxayna caddaynaysaa digniinta ka dhanka ah gacan-ka-hadalka dhexdooda ah.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Werintan saxiixa ah waxay sheegaysaa xaaladaha kooban ee qoraalku oggol yahay in nolosha Muslimka la qaado, sidaasna waxay xoojinaysaa mabda'a ilaalinta nolosha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.