Sahih al-Bukhari, xadiiska 1762
Waxaa weriyey Aisha bint Abu Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha bint Abu Bakr
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نُرَى إِلاَّ الْحَجَّ، فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَلَمْ يَحِلَّ وَكَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَطَافَ مَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ نِسَائِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَحَلَّ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَحَاضَتْ هِيَ، فَنَسَكْنَا مَنَاسِكَنَا مِنْ حَجِّنَا، فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ لَيْلَةُ النَّفْرِ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ أَصْحَابِكَ يَرْجِعُ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ غَيْرِي. قَالَ " مَا كُنْتِ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا ". قُلْتُ لاَ. قَالَ " فَاخْرُجِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ، وَمَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا ". فَخَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ، وَحَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَقْرَى حَلْقَى، إِنَّكِ لَحَابِسَتُنَا، أَمَا كُنْتِ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ ". قَالَتْ بَلَى. قَالَ " فَلاَ بَأْسَ. انْفِرِي ". فَلَقِيتُهُ مُصْعِدًا عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ، وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ، أَوْ أَنَا مُصْعِدَةٌ، وَهُوَ مُنْهَبِطٌ. وَقَالَ مُسَدَّدٌ قُلْتُ لاَ. تَابَعَهُ جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ فِي قَوْلِهِ لاَ.
Waxaa nooga warramay Abu an-Nucmaan, waxaa nooga warramay Abu Cawaanah, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Ibraahiim, oo ka weriyey Al-Aswad, oo ka weriyey Ca’ishah — raalli Allaah ha ka ahaadee — waxay tiri: Waxaan la baxnay Nabiga ﷺ annagoo aan ujeeddo kale lahayn aan ka ahayn Xajka. Markii uu Nabigu ﷺ yimid Makka, wuxuu sameeyey Dawaafka Baydka iyo Safa iyo Marwa dhexdooda, laakiin ma uusan xallin ixraamkiisii maxaa yeelay wuxuu watay Xadyiga (xoolaha qurbada). Haweenkiisii iyo asxaabtiisii la socotayna way dawaafeen, kuwii aan Xadyiga wadanina way xalleen ixraamkoodii. Anigase caado ayaa i qabatay, sidaas ayaana ku gutannay acmaashii Xajkeenna. Markii la gaaray Habeenkii Xasbada (habeenkii bixitaanka), ayaan iri:
“Rasuulka Alloow! Asxaabtaada oo dhami waxay noqonayaan iyagoo leh Xaj iyo Cumro aniga mooyaane.” Wuxuu yiri: “Ma aadan dawaafin Baydka habennadii aan nimid?” Waxaan iri: “Maya.” Wuxuu yiri: “La bax walaalkaa Cabdirraxmaan oo tag Tanciim, kadibna u xiro Cumro, ballanteennuna waa meel hebel iyo hebel.” Sidaas ayaan Cabdirraxmaan ula baxay Tanciim, waxaanan u xirtay Cumro. Kadibna Safiyya binti Xuyay ayaa caado qabatay. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: “Caqra Xalqa! Adigu waad na xannibaysaaye! Ma aadan dawaafin Maalinta Naxriga?” Waxay tiri: “Haa, waan dawaafay.” Wuxuu yiri: “Dhib ma leh, bax.” Kadibna waxaan la kulmay Nabiga ﷺ isagoo kor u fuulaya dhanka Makka aniguna hoos u soo degaya, ama anigoo kor u fuulaya isaguna hoos u soo degaya. Musaddad wuxuu yiri: Waxaan iri: “Maya.” Jariir ayaa ku raacay Mansuur hadalkiisii ahaa “Maya.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxaa loo oggolaaday Cumro dheeraad ah maadaama ay caado qabtay.
Intii lagu jiray Xajkii sagootinta, Caa’isha waxaa ku dhacay caado, sidaas darteedna ma ay awoodin inay Cumrada gudato ka hor Xajka. Nabiga ﷺ wuxuu walaalkeed kula diray at-Tanʿiim si ay halkaas uga gasho ixraamka Cumro. Safiyya sidoo kale caado ayaa ku dhacday; maadaama ay hore u gudatay Dawaafka al-Ifaada ee waajibka ah, way bixi kartay.
Xaaladda cibaadada ee qofku ku galo Xajka ama Cumrada, isaga oo niyadda wata isla markaana raacaya xeerarkeeda.
Xoolaha loo qaato ama loo qoondeeyo allabari ahaan inta lagu jiro xajka.
Dawaafka waajibka ah ee Kacbada lagu wareego inta lagu jiro Xajka, kaas oo sidoo kale la sameeyo Maalinta allabariga.
Culimada hore waxay ka fahmeen in caadadu aanay haweeneyda ka hor istaagin gudashada cibaadooyinka Xajka, balse ay tahay inay dawaafka dib u dhigto ilaa ay daahir ka noqoto. Hadalka ku saabsan Safiyya wuxuu muujinayaa inay bixi kartay ka dib Dawaafka al-Ifaada; dawaafkaasi waa cibaadada go’aamisa arrintan. Culimadu waxay sidoo kale ka hadleen in Caa’isha ay at-Tanʿiim ka soo gudatay Cumro gaar ah. Madh-habyadu waxay aqoonsan yihiin saxnaanta Cumradaas, balse way ku kala aragti duwan yihiin inta ay guud ahaan tahay in lagu taliyo in xaj keliya gudaheed Makka laga guto Cumrooyin dheeraad ah.
- Haweeneyda caadadu ku dhacdo inta Xajku socdo waxay sii wadan kartaa cibaadooyinka kale ee ku habboon, waxayna dawaafka dib u dhigi kartaa ilaa ay daahir ka noqoto.
- La tasho qof aqoon u leh si aad talo uga hesho kala horraynta cibaadooyinka xajka marka jirro ama caado ay qorshaha beddesho.
- Dhibaatada safarka ula dhaqan daryeel iyo dulqaad, sida Nabiga ﷺ uu tixgelin ugu muujiyey xaaladda ehelkiisa.
Riwaayaddani waxay iyaduna sheegaysaa in Nabiga ﷺ uu Cabdirraxmaan iyo Caa’isha u diray si ay Cumro uga soo guto at-Tanʿiim.
Sahih al-Bukhari · #1760 (Sahih)Riwaayaddan oo ka tirsan isla warbixinta Xajka ayaa gacan ka geysanaysa in la fahmo falalka iyo xeerarka kala duwan ee Xajka iyo Cumrada marka la eego duruufahooda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.