Sahih al-Bukhari, xadiiska 2298
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Abu Salamaأَبِي سَلَمَةَ
- 6Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ الْمُتَوَفَّى عَلَيْهِ الدَّيْنُ فَيَسْأَلُ " هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ فَضْلاً ". فَإِنْ حُدِّثَ أَنَّهُ تَرَكَ لِدَيْنِهِ وَفَاءً صَلَّى، وَإِلاَّ قَالَ لِلْمُسْلِمِينَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ". فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْفُتُوحَ قَالَ " أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، فَمَنْ تُوُفِّيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَتَرَكَ دَيْنًا فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ، وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ ".
Abuu Hurayrah - raḍiya Allāhu ʿanhu - wuxuu ka wariyey: Marka Rasuulka Alle ﷺ loo keeno nin dhintay oo deyn lagu leeyahay, wuxuu weydiin jiray,
"Ma uga tegay deyntiisa wax lagu bixiyo?" Haddii loo sheego inuu ka tegay wax ku filan deynta, wuu ku tukan jiray salaadda janaasada. Haddii kale, wuxuu Muslimiinta ku dhihi jiray, "Ku tukada saaxiibkiin." Markii Alle uu u furo guulaha, wuxuu yiri, "Anigu waxaan u ahay Mu’miniinta mid ka xaq leh nafahooda. Sidaas darteed, qofkii Mu’min ah oo dhinta oo deyn ka taga, anaa iska leh bixinteeda; qofkii maal ka tagana, waa dhaxalkiisa."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ ayaa mas’uuliyadda ka qaaday deymaha aan la bixin ee mu’miniintii dhimatay.
Salaadda ay Muslimiintu u tukadaan qof Muslim ah oo dhintay.
Qof mas’uul ka ah danaha iyo waajibaadka dadka kale.
Dadka xaqa u leh dhaxalka sida uu dhigayo sharciga dhaxalka Islaamka.
Culimadu waxay ka fahmeen in deynta la bixiyo ka hor inta aan dhaxalka la qaybin, inta hantida dhaxalku ku filan tahay. Nabiga ﷺ wuxuu muujiyey in bulshadu mas’uuliyad ka saaran tahay xubnaheeda; qabsashadii ka dibna wuxuu dusha u ritay bixinta deymaha aan dammaanadda lahayn. Madh-habyada fiqigu waxay qireen waajibka ah in deymaha laga bixiyo hantida dhaxalka. Hadalka ku saabsan awooddiisu wuxuu tilmaamayaa mas’uuliyaddiisa gaarka ah ee hoggaamiye ahaan, mana aha waajib guud oo Muslim kasta saaran inuu bixiyo deynta qof kale.
- Deymaha si cad u diiwaangeli, ehelkaagana la socodsii si ay ula tacaalaan markaad dhimato.
- Ka hor inta aan dhaxalka la qaybin, hubi deymaha weli maqan oo marka hore bixi.
- Bulsho ahaan ka qayb qaata taageero wax ku ool ah oo la siiyo ehelka uu ku hadho deyn aan la awoodin in la bixiyo.
Werintan isla buugga ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa bixinta deymaha Muslimiinta dhintay, waxayna faahfaahinaysaa waajibka daryeel ee bulshada.
Sahih al-Bukhari · #2297 (Sahih)Werintan la xidhiidha ee isla cutubka ku jirta waxay la jaanqaadaysaa kala soocidda deymaha iyo hantida ay dhaxlayaashu xaqa u leeyihiin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.