Kafaalada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2297

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kafaalada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ، إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا قِبَلَ الْحَبَشَةِ، حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ ـ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ ـ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي فَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ فَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ إِنَّ مِثْلَكَ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، فَإِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، وَأَنَا لَكَ جَارٌ فَارْجِعْ فَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبِلاَدِكَ‏.‏ فَارْتَحَلَ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَرَجَعَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ، فَطَافَ فِي أَشْرَافِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ، وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يُكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ‏.‏ فَأَنْفَذَتْ قُرَيْشٌ جِوَارَ ابْنِ الدَّغِنَةِ وَآمَنُوا أَبَا بَكْرٍ وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا‏.‏ قَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَطَفِقَ أَبُو بَكْرٍ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِالصَّلاَةِ وَلاَ الْقِرَاءَةِ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَبَرَزَ فَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ، وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَتَقَصَّفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، يَعْجَبُونَ وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً لاَ يَمْلِكُ دَمْعَهُ حِينَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ، فَقَالُوا لَهُ إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَإِنَّهُ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَأَعْلَنَ الصَّلاَةَ وَالْقِرَاءَةَ، وَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا، فَأْتِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ ذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ أَبَا بَكْرٍ، فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ وَإِمَّا أَنْ تَرُدَّ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ، وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ‏.‏ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ، رَأَيْتُ سَبْخَةً ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ حِينَ ذَكَرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْضُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى رِسْلِكَ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏

Tarjumaad

Yaxya bin Bukayr ayaa nooga warramay, Al-Layth ayaa nooga warramay, oo ka weriyey Cuqayl, Ibnu Shihaab wuxuu yiri: Curwa bin Az-Zubayr ayaa ii warramay in Caa’isha — Allaha ka raalli noqdee — oo ahayd xaaskii Nabiga ﷺ ay tiri:

"Kama aanan garaneyn labadayda waalid wax aan ka ahayn iyagoo ku dhaqmaya diinta (Islaamka)." Abuu Saalixna wuxuu yiri: Cabdullaahi ayaa ii warramay, oo ka weriyey Yuunus, oo ka weriyey Az-Zuhrii, wuxuu yiri: Curwa bin Az-Zubayr ayaa ii warramay in Caa’isha — Allaha ka raalli noqdee — ay tiri: "Marnaba kama aanan garaneyn labadayda waalid wax aan ka ahayn iyagoo ku dhaqmaya diinta, mana jirin maalin naga soo marta oo uusan Rasuulka Allah ﷺ noo imaan laba jeer maalintii, subax iyo galab. Markii Muslimiinta la dhibaataynayay, Abuu Bakr wuxuu u baxay dhanka Xabashida isagoo muhaajir ah. Markii uu gaaray meel la yiraahdo Barka Al-Qimaad, waxaa la kulmay Ibnu Ad-Daqina — oo ahaa sayidka qabiilka Qaara — wuxuuna ku yiri: 'Xaggee baad u socotaa, Abuu Bakrow?' Abuu Bakr wuxuu yiri: 'Qoomkaygaa i saaray, waxaanan rabaa inaan dunida ku dhex wareego si aan Rabbigay u caabudo.' Ibnu Ad-Daqina wuxuu yiri: 'Nin adiga oo kale ah lama saaro, lamana eryo, maxaa yeelay waxaad kasbataa midka aan wax haysan, waxaad xiriirisaa qaraabada, waxaad qaadaa culayska (kuwa tabarta daran), waxaad marti-soortaa martida, waxaadna kaalmaysaa dadka marka ay masiibooyinku ku dhacaan. Anigu waan ku magangeliyay ee noqo oo Rabbigaa ku caabud dalkaaga.' Ibnu Ad-Daqina wuu baxay, wuxuuna la soo noqday Abuu Bakr, kadibna wuxuu dhex maray madaxda gaalada Qureysh, wuxuuna ku yiri: 'Nin Abuu Bakr oo kale ah lama saaro, lamana eryo. Ma nin kasbada midka aan wax haysan, xiriiriya qaraabada, qaada culayska, marti-soora martida, oo kaalmeeya dadka waqtiga masiibooyinka ayaad eryaysaan?' Qureysh way aqbaleen magangelyadii Ibnu Ad-Daqina, waxayna ammaan geliyeen Abuu Bakr, waxayna ku yiraahdeen Ibnu Ad-Daqina: 'U sheeg Abuu Bakr inuu Rabbigiis ku caabudo gurigiisa dhexdiisa, ha tukado, hana akhriyo wuxuu doono, laakiin yaanu nagu dhibin taas, hana shaacin, maxaa yeelay waxaan ka cabsanaynaa inuu fidneeyo carruurteenna iyo dumarkayaga.' Ibnu Ad-Daqina arrintaas wuu u sheegay Abuu Bakr, markaas Abuu Bakr wuxuu billaabay inuu Rabbigiis ku caabudo gurigiisa, mana uusan shaacin salaadda iyo akhriska Qur’aanka gurigiisa dibaddiisa. Kadibna Abuu Bakr wuxuu go’aansaday inuu masjid ka dhiso barxadda gurigiisa, wuuna dhisay, wuxuuna billaabay inuu ku tukado oo Qur’aan ku akhriyo si cad. Dumarka mushrikiinta iyo carruurtooda ayaa ku soo ururi jiray agtiisa, wayna la yaabi jireen oo eegi jireen. Abuu Bakr wuxuu ahaa nin ilmeeya oo aan xakamayn karin ilmada markuu Qur’aanka akhrinayo. Arrintaas waxay argagaxisay madaxda mushrikiinta Qureysh, waxayna u direen Ibnu Ad-Daqina. Markii uu u yimid, waxay ku yiraahdeen: 'Waxaan Abuu Bakr ku magangelinnay inuu Rabbigiis ku caabudo gurigiisa, laakiin wuu ka gudbay xadkaas, wuxuuna dhistay masjid barxadda gurigiisa, wuxuuna shaaciyey salaadda iyo akhriska Qur’aanka. Waxaan ka cabsanaynaa inuu fidneeyo carruurteenna iyo dumarkayaga. U tag, hadduu rabo inuu ku ekaado caabudista Rabbigiis gurigiisa dhexdiisa ha sameeyo, hadduuse diido oo uu sii wado shaacinta, weydii inuu kuu celiyo magangelyadaada, maxaa yeelay ma jeclaan inaan kugu xad-gudubno, laakiin uma oggolaan doonno Abuu Bakr inuu shaaciyo diintiisa.' Caa’isha waxay tiri: Ibnu Ad-Daqina wuxuu u yimid Abuu Bakr, wuxuuna ku yiri: 'Waadan og tahay shuruudihii aan kugu magangeliyey, ama ku ekaaw shuruudahaas ama ii celi magangelyadayda, maxaa yeelay ma jecli in Carabtu maqasho in la igu xad-gudbay nin aan magangeliyey awgiis.' Abuu Bakr wuxuu yiri: 'Waan kuu celiyey magangelyadaada, waxaanan ku raalli noqday magangelyada Allah.' Rasuulka Allah ﷺ xilligaas wuxuu joogay Makka, wuxuuna yiri: 'Waxaa la i tusay halka hijradiinna; waxaan arkay dhul milix leh oo geedo timir ah leh, oo ku yaalla laba harra (dhagax madow) dhexdood.' Labadaasina waa labada Xarra. Markii Rasuulka Allah ﷺ arrintaas sheegay, waxaa Madiina u haajiray cid kasta oo haajirtay, waxaana Madiina ku soo laabtay qaar ka mid ah kuwii u haajiray dhulka Xabashida. Abuu Bakr wuxuu isu diyaariyey hijrada, markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri: 'Degganaaw, waxaan rajaynayaa in la ii idmo.' Abuu Bakr wuxuu yiri: 'Aabbahay baan kugu furanayaaye, ma taas baad rajaynaysaa?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaas Abuu Bakr wuxuu naftiisa u haystay Rasuulka Allah ﷺ si uu ula socdo, wuxuuna afar bilood caleenta geedka Samur ku quudinayay laba rati oo uu lahaa.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Dabeecadda Abuu Bakar iyo ku adkaysigiisa iimaanka ayaa u horseeday ilaalinta Alle.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay ka warramaysaa cadaadiskii lagu hayey Muslimiinta Maka, qorshihii Abuu Bakar ee ahaa inuu Xabashida u hijroodo, iyo ilaalintii uu siiyey Ibnu ad-Daghina. Dabadeed Abuu Bakar wuu ka tanaasulay ilaalintaas, wuxuuna sugay fursad uu Nebiga ﷺ ula hijroodo Madiina.

Erayada adag oo la sharxay
Dhimma ama jiwaar

Ballan adag oo ilaalin iyo nabadgelyo ah.

Hijrah

U haajirid diinta darteed, sida ka guuristii Maka oo Madiina loo guuray.

Harra

Dhul bannaan oo ay ka buuxaan dhagxaan foolkaaneed oo madow; Madiina waxay u dhexaysaa laba dhul oo sidan oo kale ah.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay tilmaamaan in daryeelka Abuu Bakar u hayey dadka baahan, qaraabada, martida iyo dadka dhibaataysan uu muujinayo akhlaaqdiisa wanaagsan. Dhacdadu sidoo kale waxay ina tusaysaa in ilaalinta iyo heshiisyada si dhab ah loo qaato: Abuu Bakar wuxuu ku adkaystay iimaankiisa, wuxuuna ka tanaasulay ilaalintii Ibnu ad-Daghina markii shuruudaheedu xaddideen. Culimadu waxay intaas ku daraan fadliga sabirka iyo isu diyaarinta hijrada, iyo daacadnimadii gaarka ahayd ee Abuu Bakar ku sugay inuu Nebiga ﷺ raaco.

Casharrada maanta
  1. Iimaankaaga ka muuji sida aad dadka ula dhaqanto: caawi dadka baahan, xiriirka qaraabada ilaali, martidana si wanaagsan u soor.
  2. Oofi ballanqaadyada iyo heshiisyada, si daacad ahna uga wada hadal shuruudaha marka ay damiirkaaga ka hor yimaadaan.
  3. Si taxaddar leh ugu diyaar garow tallaabooyinka muhiimka ah, samirkana ku tababar marka ay tahay inaad sugto waqtiga ku habboon.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.