Sahih al-Bukhari, xadiiska 240
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاجِدٌ ح قَالَ وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي عِنْدَ الْبَيْتِ، وَأَبُو جَهْلٍ وَأَصْحَابٌ لَهُ جُلُوسٌ، إِذْ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أَيُّكُمْ يَجِيءُ بِسَلَى جَزُورِ بَنِي فُلاَنٍ فَيَضَعُهُ عَلَى ظَهْرِ مُحَمَّدٍ إِذَا سَجَدَ فَانْبَعَثَ أَشْقَى الْقَوْمِ فَجَاءَ بِهِ، فَنَظَرَ حَتَّى إِذَا سَجَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَهُ عَلَى ظَهْرِهِ بَيْنَ كَتِفَيْهِ وَأَنَا أَنْظُرُ، لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا، لَوْ كَانَ لِي مَنْعَةٌ. قَالَ فَجَعَلُوا يَضْحَكُونَ وَيُحِيلُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاجِدٌ لاَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ، حَتَّى جَاءَتْهُ فَاطِمَةُ، فَطَرَحَتْ عَنْ ظَهْرِهِ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ عَلَيْكَ بِقُرَيْشٍ ". ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَشَقَّ عَلَيْهِمْ إِذْ دَعَا عَلَيْهِمْ ـ قَالَ وَكَانُوا يُرَوْنَ أَنَّ الدَّعْوَةَ فِي ذَلِكَ الْبَلَدِ مُسْتَجَابَةٌ ـ ثُمَّ سَمَّى " اللَّهُمَّ عَلَيْكَ بِأَبِي جَهْلٍ، وَعَلَيْكَ بِعُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ، وَشَيْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ، وَالْوَلِيدِ بْنِ عُتْبَةَ، وَأُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، وَعُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ ". وَعَدَّ السَّابِعَ فَلَمْ يَحْفَظْهُ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَقَدْ رَأَيْتُ الَّذِينَ عَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَرْعَى فِي الْقَلِيبِ قَلِيبِ بَدْرٍ.
Waxaa nooga warramay 'Abdan, wuxuu yiri: Aabbahay baa ii warramay, laga soo xigtay Shucbah, laga soo xigtay Abuu Isxaaq, laga soo xigtay Camar bin Maymuun, laga soo xigtay Cabdullaahi, wuxuu yiri: Iyadoo Rasuulka Allah ﷺ sujuudsanaa... Waxaa kaloo ii warramay Axmed bin Cusmaan, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Shurayx bin Maslamah, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Ibraahiim bin Yuusuf, laga soo xigtay aabbihii, laga soo xigtay Abuu Isxaaq, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Camar bin Maymuun in Cabdullaahi bin Mascuud uga warramay in Nabiga ﷺ uu ku tukanayey agagaarka Baytka (Kacbada), halkaas oo Abuu Jahal iyo asxaabtiisu fadhiyeen. Markaas ayaa qaar ka mid ah waxay isku yiraahdeen:
"Midkiin keebaa keenaya caloosha (xiidhmaha) geela reer hebel, oo dhabarka ka saaraya Maxamed marka uu sujuudo?" Markaas ayaa kacay kii ugu darnaa dadka, wuuna keenay. Wuxuu eegayay ilaa Nabigu ﷺ sujuudo, markaas ayuu dhabarka ka saaray inta u dhaxaysa labadiisa garab, anigoo arkaya laakiin aanan waxba bedeli karin; haddaan heli lahaa cid i difaacda. Wuxuu yiri: Way qoslayeen oo isku dhacayeen, iyadoo Rasuulka Allah ﷺ sujuudsanaa uusan madaxiisana kor u qaadin, ilaa Faadumo timi oo dhabarka ka tuurtay wasakhdaas. Markaas ayuu madaxiisa kor u qaaday oo yiri saddex jeer: "Allow, Qureysh cadaab ku rid." Way ku adkaatay markuu duceystay—maxaa yeelay waxay rumeysnaayeen in ducada magaaladaas (Makkah) laga aqbalo—kadibna wuxuu magacaabay: "Allow, cadaab ku rid Abuu Jahal, iyo Cutbah bin Rabii'ah, iyo Shaybah bin Rabii'ah, iyo Waliid bin Cutbah, iyo Umayyah bin Khalaf, iyo Cuqbah bin Abii Mucayd." Wuxuu tiriyay todobaadkii laakiin ma xifdin magaciisa. Wuxuu yiri: Waxaan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirto, waxaan arkay kuwii uu Rasuulka Allah ﷺ magacaabay oo meydadkoodu yaallaan ceelka Badar.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu u dulqaatay jeesjeeska intii uu tukanayay, wuxuuna Allah ka baryay caddaalad.
Kacbada agteeda, intii Nabigu ﷺ sujuudsanayay, mucaaradku waxay dhabarkiisa saareen uur-ku-jirkii awr. Faadumo ayaa ka qaadday, Nabiguna ﷺ Allah ayuu uga baryay inuu ka abaalmariyo kuwii falkaas sameeyay. Cabdullaahi ibn Mascuud wuxuu sheegay inuu markii dambe ku arkay iyagoo meyd ah ceelka Badr.
Mowqifka salaadda ee foodda iyo sanku dhulka taabtaan.
Ceel; halkan waa ceelkii Badr ee lagu tuuray meydadka mucaaradkii la sheegay.
Culimada hore waxay tilmaameen in Nabigu ﷺ samray intii la bahdilayay, oo aanu salaadda ka dhex bixin. Werintani waxay kaloo muujinaysaa in qof la dulmiyay uu Allah ka baryi karo caddaalad. Ibnu Xajar wuxuu ka hadlay in mucaaradkii la sheegay ay markii dambe ku dhinteen Badr, sida uu Cabdullaahi ibn Mascuud ka marag kacay. Xadiisku wuxuu ka warramayaa dhacdo taariikhi ah, mana aha dhiirrigelin qofku isagu aargoosto.
- Salaaddaada feejignaan ku oog marka dadka kale isku dayaan inay ku bahdilaan.
- Allah ka bari caddaalad, kana fogow inaad adigu aargoosato.
- Taageer qof la dhibaataynayo, sida Faadumo u caawisay Nabiga ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.