Sahih al-Bukhari, xadiiska 2540
Waxaa weriyey Al-Miswar bin Makhrama. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ibn Abu Maryamwuxuu u sheegay al‑Bukhariابْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ذَكَرَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ " إِنَّ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا الْمَالَ، وَإِمَّا السَّبْىَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا ذَلِكَ. قَالَ " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا، فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ. وَقَالَ أَنَسٌ قَالَ عَبَّاسٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَادَيْتُ نَفْسِي، وَفَادَيْتُ عَقِيلاً.
Waxaa ka warramay Marwaan iyo Al-Miswar bin Makhrama: Markii ay wefdigii qabiilka Hawaziin u yimaadeen Nebiga ﷺ, waxay ka codsadeen inuu u celiyo hantidoodii iyo maxaabiistoodii. Nebigu ﷺ wuu istaagay wuxuuna ku yiri:
"Waxaa ila jooga dadka aad arkaysaan, hadalka aan ugu jeclahayna waa kan runta ah; sidaas darteed doorta mid ka mid ah labada kooxood: ama hantida ama maxaabiista, waayo waan dib u dhigay qaybintooda." Nebigu ﷺ wuxuu sugayay iyaga in ka badan toban habeen tan iyo markii uu ka soo laabtay Dhaa'if. Markii ay u caddaatay inaanu Nebigu ﷺ u celin doonin wax aan ka ahayn mid ka mid ah labadaas, waxay yiraahdeen: "Waxaan doorannay maxaabiistayada." Markaas ayuu Nebigu ﷺ istaagay dadka dhexdooda, wuxuuna ammaanay Allaah ammaanta uu mudan yahay, dabadeedna wuxuu yiri: "Intaas ka dib, walaalihiin waxay noo yimaadeen iyagoo toobad keenay, waxaana u arkay inay habboon tahay inaan u celiyo maxaabiistooda. Sidaas darteed, kii idinka mid ah oo jecel inuu taas si samafal ah u sameeyo, ha sameeyo; kii idinka mid ah oo jecel inuu xaqiisa haysto ilaa aan ka siinno beddelkiisa waxa ugu horreeya ee Allaah nagu guuleeyo (fai'), isna ha sameeyo." Dadkii waxay si wadajir ah u yiraahdeen: "Waannu oggolaannay arrintaas." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Ma garanayno midkiinna oggolaaday iyo midkiinna diiday, sidaas darteed noqda oo ha noo soo gudbiyeen madaxdiinnu go'aankiinna." Markaas ayuu dadkii noqday, waxayna la hadleen madaxdoodii, dabadeedna waxay ku soo laabteen Nebiga ﷺ waxayna u sheegeen in dadkii dhammaantood ay si raalli ah u oggolaadeen in la celiyo maxaabiista. Tani waa waxa nasoo gaaray ee ku saabsan maxaabiistii Hawaziin. Waxaa laga wariyay Anas in Cabbaas uu Nebiga ﷺ ku yiri: "Waxaan furtey nafteyda, waxaanan furtey Caqiil."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ wuxuu Hawazin siiyey doorasho wuxuuna codsaday oggolaansho ikhtiyaari ah.
Markii Nabiga ﷺ ka soo laabtay Daa’if, wafdi Hawazin ah ayaa iyagoo toobad keenay u yimid si ay u codsadaan in loo soo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda. Nabiga ﷺ wuxuu u kala dooransiiyey labadooda, dabadeedna Muslimiinta ayuu ka codsaday inay si ikhtiyaari ah ugu oggolaadaan soo celinta maxaabiista.
Qabiil Carbeed oo wafdi ka socday uu codsaday in loo soo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda.
Dad la qabtay intii uu socday dagaalku.
In qofku raalli ka noqdo oo oggolaado isaga oo aan lagu khasbin.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in hoggaamiyuhu si caddaalad ah u sharxo xuquuqda iyo sheegashooyinka jira, hantina aan la bixin karin iyada oo aanay oggolaan dadka xaqa u leh. Nabiga ﷺ wuxuu dadka siiyey doorasho ah inay saamigooda haystaan ama si ikhtiyaari ah uga tanaasulaan; sidoo kale wuxuu hoggaamiyayaashooda u oggolaaday inay marka hore hubiyaan oggolaanshaha. Sidaas ayay werintani u adkaynaysaa heshiisiin iyo deeqsinimo, iyada oo aan la baalmarin xaqa qofna.
- Marka khilaaf jiro, si caddaalad ah u sharax doorashooyinka jira, una dhowr xuquuqda dhammaan dadka ay arrintu khusayso.
- Hel oggolaansho cad oo ikhtiyaari ah ka hor inta aan laga tanaasulin hanti ama saami qof kale leeyahay.
- Marka xiriirrada la hagaajinayo, raadi xal deeqsinimo leh adigoon cidna cadaadis saarin.
Werintani sidoo kale waxay ka warramaysaa codsigii Hawazin iyo habraacii ay Muslimiintu si ikhtiyaari ah ugu oggolaadeen soo celinta maxaabiista.
Sahih al-Bukhari · #2541 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa sida loola dhaqmo maxbuus, waxayna la xiriirtaa mawduuca xuquuqda iyo xoraynta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.