Sahih al-Bukhari, xadiiska 2539
Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhrama. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ibn Abu Maryamwuxuu u sheegay al‑Bukhariابْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ذَكَرَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ " إِنَّ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا الْمَالَ، وَإِمَّا السَّبْىَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا ذَلِكَ. قَالَ " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا، فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ. وَقَالَ أَنَسٌ قَالَ عَبَّاسٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَادَيْتُ نَفْسِي، وَفَادَيْتُ عَقِيلاً.
Waxaa ka warramay Marwaan iyo Al-Miswar bin Makhrama: Markii ay wefdiga qabiilka Hawazin u yimaadeen Nebiga ﷺ, waxay ka codsadeen inuu u celiyo hantidoodii iyo maxaabiistoodii. Nebigu ﷺ wuu istaagay wuxuuna ku yiri:
"Waxaa ila jooga dad kale oo arrintan igala qayb ah sidaad arkaysaan, hadalka aan ugu jeclahayna waa kan runta ah; doorta mid ka mid ah labada kooxood: ama hantida ama maxaabiista, waayo dib baan u dhigay qaybintooda." Nebigu ﷺ wuxuu sugayay in ka badan toban habeen tan iyo markii uu ka soo laabtay Daa'if. Markii ay u caddaatay in Nebigu ﷺ uusan u celin doonin wax aan ahayn mid ka mid ah labadaas, waxay yiraahdeen: "Waxaan doorannay maxaabiistayada." Nebigu ﷺ wuxuu istaagay dadka dhexdooda, wuxuuna ammaanay Allaah ammaanta uu mudan yahay, dabadeedna wuxuu yiri: "Intaas ka dib, walaalihiin waxay noo yimaadeen iyagoo toobad keenay, waxaana aniga ila habboonaatay inaan u celiyo maxaabiistooda. Haddaba, qofkiinna jecel inuu taas si samafal ah u sameeyo ha sameeyo, qofkiinna jecel inuu ku sii haysto saamigiisa ilaa aan ka siinno waxa ugu horreeya ee Allaah nagu mannaysto dagaallada soo socda, isna ha sameeyo." Dadkii waxay si wadajir ah u yiraahdeen: "Waannu raalli ka nahay oo waannu oggolaannay." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Ma garanayno midkiinna oggolaaday iyo midkiinna diiday, ee noqda oo ha noo keenaan hoggaamiyayaashiinnu go'aankiinna." Markaasay dadkii noqdeen oo la hadleen hoggaamiyayaashoodii, dabadeedna waxay ku soo laabteen Nebiga ﷺ una sheegeen in dadku dhammaantood si raalli ah u oggolaadeen celinta maxaabiista. Tani waa waxa nasoo gaaray ee ku saabsan maxaabiistii Hawazin. Anas wuxuu ka warramay in Cabbaas uu Nebiga ﷺ ku yiri: "Waxaan furtey nafteydii, waxaanan furtey Caqiil."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi Maxamed ﷺ wuxuu dalbaday oggolaansho xor ah ka hor inta aan maxaabiista loo celin.
Markii laga soo noqday Daa’if, Hawazin waxay dirtay wafdi dalbaday in loo soo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda. Nebi Maxamed ﷺ wuxuu dadka kala dooransiiyey labada arrimood, wuxuuna oggolaanshahooda weydiiyey ka hor inta aan maxaabiista la celin.
Qabiil Carbeed; qaar ka mid ah xubnihiisa ayaa Nebi Maxamed ﷺ u yimid dhacdooyinkii Xunayn ka dib.
Maxaabiis lagu qabtay intii uu socday dagaal ama iska horimaad.
Wakiillo la magacaabay oo go’aannada kooxahooda u gudbin jiray hoggaanka.
Culimadu waxay dhacdadan ka fahmeen in hoggaamiyuhu si caddaalad ah ula dhaqmo hantida dadka kale, oo aanu qayb ka mid ah bixin karin isaga oo aan oggolaansho ka helin cidda xaqa u leh. Sidaas darteed, Nebi Maxamed ﷺ kuma ekaan inuu dadweynaha dhexdiisa oggolaansho afka ah weydiiyo; wuxuu sidoo kale dadka siiyey fursad ay gooni gooni ugu tashadaan, dabadeedna wakiilladoodu ku xaqiijiyaan go’aankooda. Culimadu waxay intaa ku dareen naxariistii uu u muujiyey dadkii toobad keenay iyo muhiimadda ay leedahay in si daacad ah loo caddeeyo waxa bulshada loo celin karo iyo waxa aan loo celin karin.
- Si cad u weydii oggolaanshaha ka hor inta aanad cid kale u matalin oo aanad uga tanaasulin hanteeda ama xuquuqdeeda.
- Marka go’aan adag la gaarayo, si cad u sheeg doorashooyinka jira iyo cawaaqibta mid kasta.
- Dadka sii fursad ay ku wada tashadaan oo ay oggolaanshahooda si taxaddar leh ugu xaqiijiyaan.
Werintani iyaduna waxay ka hadlaysaa codsigii Hawazin iyo oggolaanshihii ikhtiyaariga ahaa ee dadku u bixiyeen in maxaabiista loo celiyo.
Sahih al-Bukhari · #2537 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa soo noqoshadii wafdiga iyo sida loola dhaqmay maxaabiista.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.