Sahih al-Bukhari, xadiiska 2670
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ} إِلَى {عَذَابٌ أَلِيمٌ}. ثُمَّ إِنَّ الأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَحَدَّثْنَاهُ بِمَا، قَالَ، فَقَالَ صَدَقَ لَفِيَّ أُنْزِلَتْ، كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي شَىْءٍ، فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " شَاهِدَاكَ أَوْ يَمِينُهُ ". فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُ إِذًا يَحْلِفُ وَلاَ يُبَالِي. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ، ثُمَّ اقْتَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ.
Waxaa nooga warramay Cusmaan bin Abii Sheybah, waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Abii Waa'il, wuxuu yiri: Cabdullaahi (bin Mascuud) wuxuu yiri:
"Qofkii dhaarta dhaar uu xaq darro ku qaadanayo maal, wuxuu la kulmi doonaa Allaah isagoo ka caraysan." Markaas Allaah wuxuu soo dejiyey rumaynta arrintaas: {Kuwa iibsada ballanta Allaah iyo dhaartooda qiimo yar... ilaa ...cadaab daran.} (3:77). Kadib waxaa noo yimid Al-Ashcath bin Qays wuxuuna yiri: "Maxuu idiin sheegayaa Abuu Cabdirraxmaan?" Waan u sheegnay wuxuu noo warramayey. Wuxuu yiri: "Wuu run sheegay; Aayaddan aniga ayaa lagu soo dejiyey. Aniga iyo nin kale ayaa isku qabsannay wax, markaas ayaan dacwadeenna u gudbinnay Rasuulka Allaah ﷺ, wuxuuna yiri: 'Keen labadaada markhaati, ama isagu ha dhaarto.' Waxaan ku iri: 'Haddaba wuu dhaaranayaa isagoon dan ka lahayn!' Markaas Nebigu ﷺ wuxuu yiri: 'Qofkii dhaarta dhaar uu maal ku qaadanayo isagoo beenlow ah, wuxuu la kulmi doonaa Allaah isagoo ka caraysan.' Markaas Allaah wuxuu soo dejiyey rumaynta taas," kadibna wuxuu akhriyey aayaddaas.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dhaar been ah oo lagu hantiyo hantida qof kale waxay keenaysaa mas’uuliyad culus.
Al-Ashcath ibn Qays wuxuu sheegay inuu nin kala murmay hanti. Arrinta waxaa loo gudbiyey Nabiga ﷺ, kaas oo dacwoodaha weydiiyey laba markhaati; haddii uusan keeninna, dhaarta eedaysanaha ayaa la aqbalayey. Al-Ashcath wuxuu ka baqay in ninku been ku dhaarto, markaas ayuu Nabigu ﷺ uga digay cawaaqibka. Al-Ashcath wuxuu sheegay in aayadaha Suuradda Aal Cimraan arrintan laga soo dejiyey.
Dhaar qofku si ula kac ah ugu sheegto wax aan run ahayn, tusaale ahaan si uu u helo hanti qof kale leeyahay.
Dad xaqiijin kara xog khuseysa muran.
Dhaar laga dalban karo qofka dacwadda lagu soo oogay marka dacwooduhu uusan caddayn keenin.
Culimada waxay ka fahmeen in dhaartu aysan qofka siinayn xaq uu ku hantiyo hanti si sharci-darro ah haddii uu og yahay in sheegashadiisu been tahay. Garsoorka Islaamku murannada wuxuu ku dhaqmaa mabda’a ah in caddayntu saaran tahay dacwoodaha, dhaartuna—iyadoo la raacayo shuruudaha jira—saaran tahay eedaysanaha. Afarta madhab ee Sunnigu waxay qirayaan khatarta dhaarta ula kaca ah ee beenta ah; xukun garsoore oo dhaar ku salaysan hantida xaaraanta ah Alle agtiisa xalaal kama dhigayo. Qofkii ku xadgudba xaqa qof kale waa inuu u celiyaa xaqa oo toobad keenaa.
- Waligaa been ha ku dhaaran si aad u hesho lacag, hanti ama faa’iido kale; hantida si xaqdarro ah lagu qaatayna u celi cidda xaqa u leh.
- Muran ku xalli caddayn daacad ah, hana u adeegsan nidaamka dhaarta inaad runta qariso.
- Haddii aad qof kale dulmisay, xaqiisa u celi oo Alle si dhab ah ugu toobad keen.
Isla weriyaha iyo digniin ku dhowaad isku mid ah ayaa werintan ka dhigaya mid si toos ah ugu dhiganta arrinta dhaarta beenta ah ee hanti lagu doonayo.
Sahih al-Bukhari · #2668 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa habraaca caddaynta iyo dhaarta marka muran jiro, waxayna caawinaysaa in xukunka arrintan si guud loo fahmo.
Sahih al-Bukhari · #2671 (Sahih)Werintani waxay la xiriirtaa aayadaha ka digaya in dhaaraha iyo axdiga Alle loo adeegsado faa’iido adduun.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.