Sahih al-Bukhari, xadiiska 2730
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى أَبُو غَسَّانَ الْكِنَانِيُّ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا فَدَعَ أَهْلُ خَيْبَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَامَ عُمَرُ خَطِيبًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ، وَقَالَ " نُقِرُّكُمْ مَا أَقَرَّكُمُ اللَّهُ ". وَإِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ خَرَجَ إِلَى مَالِهِ هُنَاكَ فَعُدِيَ عَلَيْهِ مِنَ اللَّيْلِ، فَفُدِعَتْ يَدَاهُ وَرِجْلاَهُ، وَلَيْسَ لَنَا هُنَاكَ عَدُوٌّ غَيْرُهُمْ، هُمْ عَدُوُّنَا وَتُهَمَتُنَا، وَقَدْ رَأَيْتُ إِجْلاَءَهُمْ، فَلَمَّا أَجْمَعَ عُمَرُ عَلَى ذَلِكَ أَتَاهُ أَحَدُ بَنِي أَبِي الْحُقَيْقِ، فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، أَتُخْرِجُنَا وَقَدْ أَقَرَّنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم وَعَامَلَنَا عَلَى الأَمْوَالِ، وَشَرَطَ ذَلِكَ لَنَا فَقَالَ عُمَرُ أَظَنَنْتَ أَنِّي نَسِيتُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَيْفَ بِكَ إِذَا أُخْرِجْتَ مِنْ خَيْبَرَ تَعْدُو بِكَ قَلُوصُكَ، لَيْلَةً بَعْدَ لَيْلَةٍ ". فَقَالَ كَانَتْ هَذِهِ هُزَيْلَةً مِنْ أَبِي الْقَاسِمِ. قَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ. فَأَجْلاَهُمْ عُمَرُ وَأَعْطَاهُمْ قِيمَةَ مَا كَانَ لَهُمْ مِنَ الثَّمَرِ مَالاً وَإِبِلاً وَعُرُوضًا، مِنْ أَقْتَابٍ وَحِبَالٍ وَغَيْرِ ذَلِكَ. رَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَحْسِبُهُ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، اخْتَصَرَهُ.
Waxaa nooga warramay Abu Axmad, waxaa nooga warramay Muxammad bin Yaxya Abu Ghassan al-Kinani, waxaa noo sheegay Maalik, laga soo xigtay Naafic, laga soo xigtay Ibn Cumar — raḍiya Allāhu ʿanhumā — wuxuu yiri: Markii ay reer Khaybar jebiyeen gacmaha iyo lugaha Cabdullaahi bin Cumar, ayaa Cumar istaagay isagoo khudbeynaya oo yiri:
"Rasuulka Alle ﷺ wuxuu heshiis la galay Yuhuudda Khaybar oo ku saabsanaa hantidooda, wuxuuna ku yiri: 'Waan idin oggolaanaynaa inta Alle idin oggolaanayo.' Cabdullaahi bin Cumar wuxuu u baxay hantidiisa halkaas, markaasaa habeenkii lagu weeraray oo gacmihiisa iyo lugahiisa la jabiyey. Ma lihin cadow aan iyaga ahayn halkaas; iyagu waa cadowgeenna waana kuwa aan tuhunsannahay, sidaas darteed waxaan go'aansaday inaan eryo." Markii uu Cumar go'aankaas qaatay, ayaa wiil ka mid ah carruurta Abii al-Xuqayq u yimid oo ku yiri: "Amiirka Mu'miniinta, ma naga eryaysaa adigoo og in Muxammad ﷺ na oggolaaday oo heshiis nala galay oo ku saabsan hantida iyo degitaanka dhulka?" Cumar wuxuu yiri: "Ma waxaad u malaysay inaan illaabay hadalkii Rasuulka Alle ﷺ ee ahaa: 'Sidee bay xaalkaagu noqon doontaa markii lagaa eryo Khaybar oo geelaagu uu ku sido habeenba habeenka dambe?'" Yuhuudigii wuxuu yiri: "Taasi waxay ahayd kaftan Abul-Qaasim." Cumar wuxuu yiri: "Been baad sheegtay, cadowga Allow!" Markaasuu Cumar eryay iyagii, wuxuuna siiyey qiimihii mirihii ay lahaayeen isagoo u beddelay lacag, geel, iyo agab kale sida xargaha iyo rasaasta. Waxaa weriyey Xammaad bin Salama laga soo xigtay Cubaydullaah, waxaan u maleynayaa inuu ka weriyey Naafic, laga soo xigtay Ibn Cumar, laga soo xigtay Cumar, laga soo xigtay Nabiga ﷺ, isagoo soo gaabiyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu Yuhuuddii Khaybar ka saaray ka dib weerar, wuxuuna magdhow siiyay hantidoodii.
Cabdullaahi ibn Cumar ayaa habeenkii lagu weeraray isaga oo booqanaya hantidiisa Khaybar, waxaana dhaawac ka soo gaaray gacmihiisa iyo cagihiisa. Markaas Cumar wuxuu go’aansaday in dadka Yuhuudda ah ee degganaa halkaas la raro; markii uu go’aanka fulinayay wuxuu tixraacay hadalkii Nebiga ﷺ ee ku saabsanaa inay mustaqbalka ka bixi doonaan, wuxuuna siiyay qiimaha mirahooda iyo alaabtooda.
Magaalo-biyood iyo dhul-beereed ku yaal waqooyiga Madiina.
In dadka lagu khasbo inay meel ka baxaan.
Lacag u dhiganta hantida uu qofku ka tagayo.
Culimada ayaa werintan kaga hadla xeerarka heshiisyada, maamulka iyo xaaladda dhulka. Waxay ka fahmeen in heshiis lagu dhaqmo shuruudihiisa, balse xaaladdan Nebigu ﷺ joogitaanka dadka degganaa wuxuu ku xiray oggolaanshaha Alle. Go’aanka Cumar wuxuu yimid ka dib weerarkii Cabdullaahi iyo xusuusashadiisii hadalkii Nebiga ﷺ; dadka degganaa kama uusan saarin iyaga oo aan magdhow helin. Werintani ma aha oggolaansho guud oo bulshooyin si wadajir ah loogu ciqaabo: go’aannada noocaas ahi waxay hoos yimaadaan maamul awood u leh, waana in si caddaalad ah loo fuliyo.
- Heshiisyada si taxaddar leh u akhri, kuna dhaq shuruudaha dhab ahaan lagu heshiiyey.
- Marka madaxdu qaadanayso go’aanno waaweyn, waa inay xaqiiqooyinka baaraan oo caddaalad ku dhaqmaan.
- Qofkii dadka ka saaraya meel waa inuu si caddaalad ah u xalliyo xuquuqdooda hantiyadeed iyo sheegashooyinkooda xaqa ah.
Werintani waxay ka warramaysaa heshiiskii Nebiga ﷺ la galay dadka degganaa Khaybar, waxayna caawinaysaa fahamka shuruudihii ay ku joogi kareen.
Sahih al-Bukhari · #2732 (Sahih)Warbixinta al-Xudaybiya waxay muujinaysaa sida heshiisyada si taxaddar leh loola dhaqmay, waana xaalad la xiriirta mawduuca heshiisyada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.