Sahih al-Bukhari, xadiiska 3018
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Mu'alla ibn Asadwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ
- 2Wuhaybوُهَيْبٌ
- 3Ayyubأَيُّوبَ
- 4Abu Qilabaأَبِي قِلاَبَةَ
- 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَهْطًا، مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْغِنَا رِسْلاً. قَالَ " مَا أَجِدُ لَكُمْ إِلاَّ أَنْ تَلْحَقُوا بِالذَّوْدِ ". فَانْطَلَقُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا حَتَّى صَحُّوا وَسَمِنُوا، وَقَتَلُوا الرَّاعِيَ، وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ، وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ، فَأَتَى الصَّرِيخُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَبَعَثَ الطَّلَبَ، فَمَا تَرَجَّلَ النَّهَارُ حَتَّى أُتِيَ بِهِمْ، فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، ثُمَّ أَمَرَ بِمَسَامِيرَ فَأُحْمِيَتْ فَكَحَلَهُمْ بِهَا، وَطَرَحَهُمْ بِالْحَرَّةِ، يَسْتَسْقُونَ فَمَا يُسْقَوْنَ حَتَّى مَاتُوا. قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ قَتَلُوا وَسَرَقُوا وَحَارَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم وَسَعَوْا فِي الأَرْضِ فَسَادًا.
Waxaa nooga warramay Mu'alla bin Asad, waxaa nooga warramay Wuhayb, oo ka weriyey Ayyub, oo ka weriyey Abu Qilabah, oo ka weriyey Anas bin Malik - raalli ha ka ahaado Allah e - in koox siddeed nin ah oo reer 'Ukl ah ay u yimaadeen Nebiga ﷺ, balse ay la xumaatay cimilada Madiina. Markaas bay yiraahdeen,
"Rasuulka Allow, na sii caano." Wuxuu yiri, "Ma idiin hayo wax aan ahayn inaad raacdaan geela." Way tageen oo cabbeen kaadida iyo caanaha geela ilaa ay ka bogsoodeen oo buurnaan ka heleen. Kadibna waxay dileen adhijirkii, wayna kexeysteen geelii, waxayna gaaloobeen Islaamnimadoodii kadib. Markaasaa qaylo-dhaan u timid Nebiga ﷺ, wuuna diray ciidan raad-raadis ah. Qorraxdu intaysan sare u bixin baa lala soo qabtay. Wuxuu amray in laga gooyo gacmaha iyo lugaha, kadibna wuxuu amray in musmaarro la kululeeyo oo indhaha looga gubo. Waxaa lagu tuuray Xarrada (dhulka dhagaxa badan ee Madiina), iyagoo biyo dalbanaya balse cidna ma siin biyo ilaa ay ka dhinteen. Abu Qilabah wuxuu yiri: Way dileen, way xadeen, waxayna la dagaallameen Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ, waxayna dhulka ka sameeyeen fasaad.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xadiisku wuxuu ka warramayaa ciqaabta dilka, dhaca iyo argagixisada rabshadaha wata.
Siddeed nin oo ka tirsanaa qabiilka ‘Ukl ayaa ku adkaan weyday inay Madiina la qabsadaan. Ka dib markii ay, taladii Nebiga ﷺ, la joogeen xoolo geel ah, waxay dileen adhijirkii oo xoolihii dhaceen. Werintu waxay sheegaysaa in la soo qabtay oo la ciqaabay.
Rabshad hubaysan iyo argagixiso dadka khatar gelisa, amniga guudna wax u dhimaysa.
Dhul dhagax badan oo ku dhow Madiina.
Ciqaabo shareecada Islaamku qeexday; ku dhaqankoodu wuxuu ku xiran yahay garsoor awood u leh.
Culimada hore waxay dhacdadan ku xidhaan xeerarka hirabah iyo xumaanta weyn ee dilka iyo dhaca. Abuu Qilaabah wuxuu dambiyada ku tilmaamaa dil, xatooyo, la dagaallanka Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ, iyo fidinta fasahaadka. Culimadu sidoo kale waxay ka hadlaan sida adag ee dhacdadan gaarka ah loola dhaqmay, iyagoo la barbar dhigaya werinno kale oo ku saabsan ciqaabta iyo mamnuucidda jir-jirka. Xadiisku shakhsiyaadka awood uma siinayo inay iyagu ciqaabo fuliyaan; garsoorka iyo fulinta ciqaabtu waxay u taallaa maamulka awoodda u leh.
- Rabshadaha waaweyn iyo dhaca isla markiiba u sheeg hay’adaha awoodda u leh; marnaba sharciga gacantaada ha ku qaadan.
- Ilaalinta adhijirrada, dadka safarka ah iyo dadka kale ee nugul waa masuuliyad la taaban karo oo bulshada saaran.
- Si caddaalad ah dambiyada loola tacaalo waxay u baahan tahay in xaqiiqooyinka si taxaddar leh loo xaqiijiyo iyo garsoor awood u leh.
Werintan isla cutubka ku jirta waxay sidoo kale sharraxaysaa ciqaabta dadka falay rabshad iyo dhac.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Xadiisku wuxuu xusayaa sababo kooban oo, sida qoraalku sheegayo, si sharci ah loogu qaadi karo nolosha qof Muslim ah; sidaas ayuu ku adkaynayaa culayska dilka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.