Jizyada iyo Heshiisyada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3160

Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jizyada iyo Heshiisyada
صحيح البخاري

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ بَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ‏.‏ قَالَ نَعَمْ، مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنَ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلاَنِ، فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ، فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الآخَرُ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ وَالرَّأْسُ، وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتِ الرِّجْلاَنِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ، فَالرَّأْسُ كِسْرَى، وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ، وَالْجَنَاحُ الآخَرُ فَارِسُ، فَمُرِ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى‏.‏ وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ، وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا، فَقَامَ تُرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ‏.‏ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ‏.‏ قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلاَءٍ شَدِيدٍ، نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنَ الْجُوعِ، وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ، وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ، إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا، نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ، وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ، وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ‏.‏ فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ، وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Jubayr bin Xayyah: Cumar wuxuu u diray Muslimiinta dhulalka waaweyn si ay ula dagaallamaan mushrikiinta. Markii Al-Hurmuzaan uu qaatay Islaamka, Cumar wuxuu ku yiri,

"Waxaan rabaa inaan kula tashado dagaalladan aan damacsanahay inaan ku duulo." Al-Hurmuzaan wuxuu yiri, "Haa, tusaalaha dhulalkan iyo dadkooda oo ah cadowga Muslimiinta wuxuu la mid yahay shimbir leh madax, laba baal iyo laba lug; haddii mid ka mid ah baalasheeda la jebiyo, waxay ku istaagi kartaa labadeeda lug, baalka kale iyo madaxa; haddii baalka kalena la jebiyo, waxay ku istaagi kartaa labada lug iyo madaxa, laakiin haddii madaxa la burburiyo, labada lug, labada baal iyo madaxuba waxba tari maayaan. Madaxu waa Kisraa, baalkuna waa Qaysar, baalka kalena waa Faaris. Sidaas darteed, ammar Muslimiinta ha u duulaan Kisraa." Markaas Cumar wuxuu noo diray (xagga Kisraa) isagoo Nuumaan bin Muqrin nooga dhigay taliye. Markaan gaarnay dhulkii cadowga, waxaa noo soo baxay wakiilkii Kisraa isagoo wata afartan kun oo askari, waxaana istaagay tarjumaan oo yiri, "Ha ila hadlo nin idinka mid ah!" Al-Muqiira wuxuu yiri, "Weydii waxaad doonto." Wuxuu weydiiyay, "Yaad tihiin?" Al-Muqiira wuxuu ku jawaabay, "Waxaan nahay dad Carab ah; waxaan ku nooleyn nolol aad u adag oo dhibaato badan: gaajo awgeed waxaan nuugi jirnay haragga iyo xabbadaha timirta, waxaanna xiran jirnay dhar ka sameysan dhogorta geela iyo timirta ariga, waxaanna caabudi jirnay dhirta iyo dhagxaanta. Annagoo xaaladdaas ku jirna, ayaa Rabbiga Samaawaadka iyo Ardiyada, sareeye xuskiisu oo weynaaday haybaddiisu, wuxuu noo soo diray Nabi annaga naga mid ah oo aan naqaanno aabihiis iyo hooyadiis. Nabigeennu, Rasuulka Rabbigeenna ﷺ, wuxuu na amray inaan idinla dagaallanno ilaa aad Allah keligiis caabuddaan ama aad bixisaan Jizyada; Nabigeennu ﷺ wuxuu nooga warramay fariinta Rabbigeenna in: 'Qofkii naga mid ah oo la dilo (shahiida), wuxuu galayaa Jannada isagoo ku raaxeysanaya nicmo uusan weligiis arag, qofkii naga mid ah oo noolaadana, wuxuu noqonayaa sayidkiinna.'" Nuumaan wuxuu Al-Muqiira ku yiri, "Haddii aad goobjoog u ahaan lahayd dagaal kan oo kale ah adigoo la socda Rasuulka Allah ﷺ, kuma eedeeyeen sugitaankaaga, kumana fadeexeyeen. Laakiin anigu waxaan la joogay Rasuulka Allah ﷺ dagaallo badan, caadadiisuna waxay ahayd haddii uusan subaxda hore dagaallamin, wuu sugi jiray ilaa dabayshu dhacdo oo salaadda la gaaro (duhurka kadib)."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cumar wuxuu ololayaasha milatari ku daray aragti istaraatiiji ah, samir iyo salaad.

Asalka iyo sababta

Cumar wuxuu Hormozan kala tashaday ololayaasha milatari. Dabadeed wuxuu ciidan uu hoggaaminayo an-Nuʿmaan ibn Muqarrin u diray dhulka Kisra.

Erayada adag oo la sharxay
Jizya

Canshuur ay, macnaha halkan ku jira, dadka aan Muslimka ahayn ku bixin jireen xukunka Muslimiinta.

Kisra iyo Qaysar

Magacyo loo adeegsan jiray siday u kala horreeyaan boqorkii Faaris iyo boqorkii Roomaanka Bari.

Markii dabayshu kacday

Tilmaam waqtiyeed uu an-Nuʿmaan ku xusay dhaqankii milatari ee Nebiga ﷺ.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay taladii Hormozan ka fahmeen muhiimadda aragti istaraatiiji ah iyo wada-tashi marka go'aanno maamul la gaarayo. Werintu taladaas waxay u nisbaynaysaa Hormozan, mana u soo bandhigayso xeer guud oo caqiido ah. Xusuusta an-Nuʿmaan ee dhaqankii Nebiga ﷺ waxay muujinaysaa in taliyuhu tixgelin jiray waqtiga dagaalka iyo waqtiyada salaadda. Qaybta ka hadlaysa dagaalka iyo jizyadu waxay sharraxaysaa duruufihii taariikheed ee siyaasadeed iyo milatari; shakhsiyaadka uma oggolaanayso inay xoog adeegsadaan ama canshuur qaadaan.

Casharrada maanta
  1. Marka go'aanno muhiim ah la gaarayo, talo weydii dadka leh aqoon iyo waayo-aragnimo ku habboon.
  2. Marka hawlo adag la gudanayo, si dhab ah u tixgeli duruufaha iyo waqtiyada salaadda.
  3. Qaybaha taariikhiga ah ee ka hadlaya dagaalka iyo maamulka si taxaddar leh u eeg, hana uga dhigan marmarsiinyo xoog aad iskaa u adeegsato.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.