Hordhac · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3159

Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Hordhac
صحيح البخاري

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ بَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ‏.‏ قَالَ نَعَمْ، مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنَ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلاَنِ، فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ، فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الآخَرُ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ وَالرَّأْسُ، وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتِ الرِّجْلاَنِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ، فَالرَّأْسُ كِسْرَى، وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ، وَالْجَنَاحُ الآخَرُ فَارِسُ، فَمُرِ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى‏.‏ وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ، وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا، فَقَامَ تُرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ‏.‏ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ‏.‏ قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلاَءٍ شَدِيدٍ، نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنَ الْجُوعِ، وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ، وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ، إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا، نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ، وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ، وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ‏.‏ فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ، وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Jubayr bin Xayyah: Cumar wuxuu u diray Muslimiinta waddamada waaweyn si ay ula dagaallamaan mushrikiinta. Markii Al-Hurmuzaan uu qaatay Islaamka, Cumar wuxuu ku yiri,

"Waxaan rabaa inaan kula tashado waddamadan aan damacsanahay inaan duulo." Al-Hurmuzaan wuxuu yiri, "Haa, tusaalaha waddamadan iyo dadkooda oo ah cadowga Muslimiinta wuxuu la mid yahay shimbir leh madax, laba baal, iyo laba lug; haddii mid ka mid ah baalasheeda la jebiyo, waxay ku istaagi kartaa labadeeda lug, baalka kale, iyo madaxa; haddii baalka kalena la jebiyo, waxay ku istaagi kartaa labada lug iyo madaxa, laakiin haddii madaxa la burburiyo, labada lug, labada baal, iyo madaxuba way shaqeyn waayaan. Madaxu waa Kisraa, baalkuna waa Qaysar, baalka kalena waa Faaris. Sidaas darteed, ammar Muslimiinta inay u duulaan Kisraa." Markaas Cumar wuxuu noo diray (xagga Kisraa) isagoo Nuumaan bin Muqrin nooga dhigay taliye. Markaan gaarnay dhulka cadowga, waxaa noo soo baxay wakiilkii Kisraa isagoo wata afartan kun oo askari, waxaana istaagay turjumaan oo yiri, "Nin idinka mid ah ha ila hadlo!" Al-Muqiira wuxuu yiri, "Weydii waxaad doonto." Wuxuu weydiiyay, "Yaad tihiin?" Al-Muqiira wuxuu ku jawaabay, "Waxaan nahay dad Carbeed; waxaan ku nooleyn nolol aad u adag, dhib badan, iyo masiibo; gaajo awgeed waxaan nuugi jirnay haragga iyo xabbadaha timirta, waxaanna xiran jirnay dhar ka sameysan dhogorta geela iyo timirta riyaha, waxaanna caabudi jirnay dhirta iyo dhagxaanta. Annagoo xaaladdaas ku jirna, ayaa Rabbiga Samaawaadka iyo Ardiyada, sareeye xuskiisu oo weynaaday haybaddiisu, wuxuu noo soo diray Nabi annaga naga mid ah, oo aan naqaanno aabbihiis iyo hooyadiis. Nabigeennu, Rasuulkii Rabbigeenna ﷺ, wuxuu na amray inaan idinla dagaallanno ilaa aad Allah keligiis caabuddaan ama aad bixisaan Jizya; Nabigeennuna ﷺ wuxuu nooga warramay farriinta Rabbigeenna in: 'Qof kasta oo annaga naga mid ah oo la dilo (shahiida), wuxuu galayaa Jannada isagoo ku raaxeysanaya nicmo uusan weligiis arag, qof kasta oo annaga naga mid ah oo noolaadana, wuxuu noqonayaa sayidkiinna.'" Ka dib Nuumaan wuxuu Al-Muqiira ku yiri, "Haddii aad goobjoog u ahaan lahayd dagaal la mid ah adigoo la socda Rasuulka Allah ﷺ, kuma eedeeyeen sugitaanka, mana uu fadeexeyeen. Laakiin waxaan la joogay Rasuulka Allah ﷺ dagaallo badan, caadadiisuna waxay ahayd haddii uusan subaxda hore dagaallamin, wuu sugi jiray ilaa dabayshu dhacdo oo salaadda la gaaro."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cumar wuxuu la tashaday Hormozan, wuxuuna raacay xeeladdii dagaal ee taxaddarka lahayd ee Nebiga ﷺ.

Asalka iyo sababta

Xilligii khilaafadii Cumar, Hormozan wuxuu qaatay Islaamka, wuxuuna talo ka bixiyey duullimaadyada ciidan. Dabadeed ciidan uu hoggaaminayey an-Nu'maan ibn Muqarrin ayaa u dhaqaaqay dhanka ciidan Faaris ah.

Erayada adag oo la sharxay
Kisra

Darajadii boqorrada Faaris.

Jizya

Canshuur ay xaaladda taariikhiga ah ku bixin jireen qaar ka mid ah dadka aan Muslimka ahayn ee hoos yimaadda maamulka Muslimka.

Faaris

Dhulka Faaris, oo halkan lagu sheegay inuu ka mid yahay quwadaha uu Hormozan isbarbardhiggiisa ku xusay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay dhacdadan ka fahmeen in hoggaamiye talo weydiisan karo qof aqoon u leh arrinta, xataa haddii qofkaasi dhawaan uun Islaamka qaatay. Isbarbardhigga shimbirtu wuxuu muujinayaa muhiimadda istaraatiijiyadeed ee fahamka xiriirka ka dhexeeya quwadaha. Xadiisku wuxuu kaloo xusayaa hab Nebi ﷺ uu u dhaqmi jiray marka la dooranayo waqtiga dagaalka: haddii aan dagaal la bilaabin maalinta hore, waxaa la sugi jiray dabaysha iyo gelitaanka waqtiyada salaadda. Tani waa tilmaam ku xiran duruuf gaar ah, mana aha dhiirrigelin guud oo dagaal.

Casharrada maanta
  1. Go'aannada muhiimka ah talo ka weydii dadka xaaladda aqoon u leh, doodahoodana si taxaddar leh u miisaan.
  2. Hoggaaminta ku lammaani qorshayn, dulqaad iyo tixgelinta waqtiyada salaadda.
  3. Oraahyada taariikhiga ah ee dagaalka ku saabsan ku daraasee duruufahooda, hana uga dhigan marmarsiiyo rabshad aad adigu samayso.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.