Sahih al-Bukhari, xadiiska 3189
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ali ibn Abdullahwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Mujahidمُجَاهِدٍ
- 5Tawusطَاوُسٍ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ " لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ، وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا ". وَقَالَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ " إِنَّ هَذَا الْبَلَدَ حَرَّمَهُ اللَّهُ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، فَهْوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ الْقِتَالُ فِيهِ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، فَهْوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، لاَ يُعْضَدُ شَوْكُهُ، وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهُ، وَلاَ يَلْتَقِطُ لُقَطَتَهُ إِلاَّ مَنْ عَرَّفَهَا، وَلاَ يُخْتَلَى خَلاَهُ ". فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّهُ لِقَيْنِهِمْ وَلِبُيُوتِهِمْ. قَالَ " إِلاَّ الإِذْخِرَ ".
Waxaa nooga warramay Cali bin Cabdullaahi, waxaa nooga warramay Jariir, ka yimid Mansuur, ka yimid Mujaahid, ka yimid Daawuus, ka yimid Ibnu Cabbaas — raḍiyallaahu canhumaa — wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri maalintii Furashada Makka:
"Ma jirto hijrado dambe, laakiin waxaa jira Jihaad iyo niyad wanaagsan. Oo haddii la idiin yeero jihaadka, u baxa." Wuxuuna yiri maalintii Furashada Makka: "Magaaladan Alle wuxuu ka dhigay xaram maalintii uu abuuray samooyinka iyo dhulka, sidaas darteed waa xaram xurmada Alle awgeed ilaa Maalinta Qiyaame. Dagaalka gudahaheeda uma bannaaneyn qofna hortey, anigana ima uusan u bannaaneyn muddo saacad ah oo maalin ah mooyaane. Sidaas darteed waa xaram xurmada Alle awgeed ilaa Maalinta Qiyaame. Ma la goyn karo qodxanteeda, mana la ceyrin karo ugaarteeda, mana la qaadan karo luqatadeeda (wixii dhacay) qof aan shaacin mooyaane, mana la rujin karo cowskeeda." Markaas Cabbaas wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow ﷺ, marka laga reebo Idhkhirta, maxaa yeelay waxay u isticmaalaan dahablayaasha iyo dadku guryahooda." Wuxuu yiri: "Marka laga reebo Idhkhirta."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qabsashadii Maka ka dib, magaaladu waxay sii ahaanaysay meel barakeysan; dadaalkuna wuxuu u baahan yahay niyad.
Hadalkan waxaa la yiri maalintii Maka la qabsaday. Nabigu ﷺ wuxuu caddeeyay in Maka ay ahaanayso xaram, wuxuuna—ka dib codsigii al-Cabbaas—ka reebay geedka idhkhir, maadaama bir-tumayaashu iyo dadka deegaanka ay isticmaali jireen.
U guurista diinta darteed; halkan waxaa loola jeedaa hijradii Madiina, waajibkeedii gaarka ahaana dhammaaday qabsashadii Maka ka dib.
Dadaalka Alle dartii iyo ujeeddada daacadda ah ee qofku ku dhaqaaqo; baaqa bixitaanku wuxuu ku xiran yahay xeerarka Islaamka iyo hoggaan awood u leh.
Waa shay qof waayay oo la helay; sida werintu sheegtay, Maka waxaa laga qaadan karaa oo keliya in la shaaciyo oo milkiilaha loo celiyo.
Culimada hore waxay sharxaan in xadiiskani soo afjarayo hijradii gaarka ahayd ee Madiina qabsashadii Maka ka dib, balse uusan meesha ka saarayn dhammaan noocyada hijrada ee qofku diintiisa ku ilaashanayo. Amarka bixitaanku wuxuu ku jiraa xeerarka la dhaqan gelinayo, mana aha oggolaansho guud oo rabshad ah. Faqiihyadu sidoo kale waxay adkeeyaan xurmada joogtada ah ee Maka: waxyeellaynta dhirta iyo xayawaanku waa ka mamnuuc, marka laga reebo idhkhir-ka la sheegay. Hantida la helo waa in la shaaciyaa, ee looma haysan karo hanti qofeed.
- Markaad samaynayso camal muhiim ah, hubi niyaddaada oo wanaagga u jeedi.
- Dabeecadda iyo xayawaanka si naxariis leh ula dhaqan, xeerarka gaarka ah ee goobaha barakaysanna ixtiraam.
- Hantida la helay si fudud ha u haysan; shaaci si milkiiluhu dib ugu helo.
Werintan saxiixa ah ee isla xaaladdaas ka timid waxay sidoo kale ka hadlaysaa ilaalinta iyo xeerarka gaarka ah ee xaramka Maka.
Sahih al-Bukhari · #3187 (Sahih)Werintan saxiixa ah waxay sharraxaysaa dhacdooyin la xiriira qabsashada, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka xaaladdii taariikheed ee hadalka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.