Jizyada iyo Heshiisyada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3189

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jizyada iyo Heshiisyada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Ali ibn Abdullahwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  2. 2Jarirجَرِيرٌ
  3. 3Mansurمَنْصُورٍ
  4. 4Mujahidمُجَاهِدٍ
  5. 5Tawusطَاوُسٍ
  6. 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ ‏"‏ لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ، وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ ‏"‏ إِنَّ هَذَا الْبَلَدَ حَرَّمَهُ اللَّهُ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، فَهْوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ الْقِتَالُ فِيهِ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، فَهْوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، لاَ يُعْضَدُ شَوْكُهُ، وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهُ، وَلاَ يَلْتَقِطُ لُقَطَتَهُ إِلاَّ مَنْ عَرَّفَهَا، وَلاَ يُخْتَلَى خَلاَهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّهُ لِقَيْنِهِمْ وَلِبُيُوتِهِمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِلاَّ الإِذْخِرَ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cali bin Cabdullaahi, waxaa nooga warramay Jariir, ka yimid Mansuur, ka yimid Mujaahid, ka yimid Daawuus, ka yimid Ibnu Cabbaas — raḍiyallaahu canhumaa — wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri maalintii Furashada Makka:

"Ma jirto hijrado dambe, laakiin waxaa jira Jihaad iyo niyad wanaagsan. Oo haddii la idiin yeero jihaadka, u baxa." Wuxuuna yiri maalintii Furashada Makka: "Magaaladan Alle wuxuu ka dhigay xaram maalintii uu abuuray samooyinka iyo dhulka, sidaas darteed waa xaram xurmada Alle awgeed ilaa Maalinta Qiyaame. Dagaalka gudahaheeda uma bannaaneyn qofna hortey, anigana ima uusan u bannaaneyn muddo saacad ah oo maalin ah mooyaane. Sidaas darteed waa xaram xurmada Alle awgeed ilaa Maalinta Qiyaame. Ma la goyn karo qodxanteeda, mana la ceyrin karo ugaarteeda, mana la qaadan karo luqatadeeda (wixii dhacay) qof aan shaacin mooyaane, mana la rujin karo cowskeeda." Markaas Cabbaas wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow ﷺ, marka laga reebo Idhkhirta, maxaa yeelay waxay u isticmaalaan dahablayaasha iyo dadku guryahooda." Wuxuu yiri: "Marka laga reebo Idhkhirta."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Qabsashadii Maka ka dib, magaaladu waxay sii ahaanaysay meel barakeysan; dadaalkuna wuxuu u baahan yahay niyad.

Asalka iyo sababta

Hadalkan waxaa la yiri maalintii Maka la qabsaday. Nabigu ﷺ wuxuu caddeeyay in Maka ay ahaanayso xaram, wuxuuna—ka dib codsigii al-Cabbaas—ka reebay geedka idhkhir, maadaama bir-tumayaashu iyo dadka deegaanka ay isticmaali jireen.

Erayada adag oo la sharxay
Hijrada

U guurista diinta darteed; halkan waxaa loola jeedaa hijradii Madiina, waajibkeedii gaarka ahaana dhammaaday qabsashadii Maka ka dib.

Jihaad iyo niyad

Dadaalka Alle dartii iyo ujeeddada daacadda ah ee qofku ku dhaqaaqo; baaqa bixitaanku wuxuu ku xiran yahay xeerarka Islaamka iyo hoggaan awood u leh.

Luqadah

Waa shay qof waayay oo la helay; sida werintu sheegtay, Maka waxaa laga qaadan karaa oo keliya in la shaaciyo oo milkiilaha loo celiyo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay sharxaan in xadiiskani soo afjarayo hijradii gaarka ahayd ee Madiina qabsashadii Maka ka dib, balse uusan meesha ka saarayn dhammaan noocyada hijrada ee qofku diintiisa ku ilaashanayo. Amarka bixitaanku wuxuu ku jiraa xeerarka la dhaqan gelinayo, mana aha oggolaansho guud oo rabshad ah. Faqiihyadu sidoo kale waxay adkeeyaan xurmada joogtada ah ee Maka: waxyeellaynta dhirta iyo xayawaanku waa ka mamnuuc, marka laga reebo idhkhir-ka la sheegay. Hantida la helo waa in la shaaciyaa, ee looma haysan karo hanti qofeed.

Casharrada maanta
  1. Markaad samaynayso camal muhiim ah, hubi niyaddaada oo wanaagga u jeedi.
  2. Dabeecadda iyo xayawaanka si naxariis leh ula dhaqan, xeerarka gaarka ah ee goobaha barakaysanna ixtiraam.
  3. Hantida la helay si fudud ha u haysan; shaaci si milkiiluhu dib ugu helo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.