Sahih al-Bukhari, xadiiska 3845
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Ibn Abbas
- 1Abu Ma'marwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو مَعْمَرٍ
- 2Abd al‑Warithعَبْدُ الْوَارِثِ
- 3Qatan Abu al‑Haythamقَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ
- 4Abu Yazid al‑Madaniأَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ
- 5Ikrimaعِكْرِمَةَ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا قَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا أَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّ أَوَّلَ قَسَامَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ لَفِينَا بَنِي هَاشِمٍ، كَانَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ اسْتَأْجَرَهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ فَخِذٍ أُخْرَى، فَانْطَلَقَ مَعَهُ فِي إِبِلِهِ، فَمَرَّ رَجُلٌ بِهِ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةُ جُوَالِقِهِ فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي، لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ. فَأَعْطَاهُ عِقَالاً، فَشَدَّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ، فَلَمَّا نَزَلُوا عُقِلَتِ الإِبِلُ إِلاَّ بَعِيرًا وَاحِدًا، فَقَالَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ مَا شَأْنُ هَذَا الْبَعِيرِ لَمْ يُعْقَلْ مِنْ بَيْنِ الإِبِلِ قَالَ لَيْسَ لَهُ عِقَالٌ. قَالَ فَأَيْنَ عِقَالُهُ قَالَ فَحَذَفَهُ بِعَصًا كَانَ فِيهَا أَجَلُهُ، فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ، فَقَالَ أَتَشْهَدُ الْمَوْسِمَ قَالَ مَا أَشْهَدُ، وَرُبَّمَا شَهِدْتُهُ. قَالَ هَلْ أَنْتَ مُبْلِغٌ عَنِّي رِسَالَةً مَرَّةً مِنَ الدَّهْرِ قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَكُنْتَ إِذَا أَنْتَ شَهِدْتَ الْمَوْسِمَ فَنَادِ يَا آلَ قُرَيْشٍ. فَإِذَا أَجَابُوكَ، فَنَادِ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ. فَإِنْ أَجَابُوكَ فَسَلْ عَنْ أَبِي طَالِبٍ، فَأَخْبِرْهُ أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَنِي فِي عِقَالٍ، وَمَاتَ الْمُسْتَأْجَرُ، فَلَمَّا قَدِمَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ أَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ مَا فَعَلَ صَاحِبُنَا قَالَ مَرِضَ، فَأَحْسَنْتُ الْقِيَامَ عَلَيْهِ، فَوَلِيتُ دَفْنَهُ. قَالَ قَدْ كَانَ أَهْلَ ذَاكَ مِنْكَ. فَمَكُثَ حِينًا، ثُمَّ إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِي أَوْصَى إِلَيْهِ أَنْ يُبْلِغَ عَنْهُ وَافَى الْمَوْسِمَ فَقَالَ يَا آلَ قُرَيْشٍ. قَالُوا هَذِهِ قُرَيْشٌ. قَالَ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ. قَالُوا هَذِهِ بَنُو هَاشِمٍ. قَالَ أَيْنَ أَبُو طَالِبٍ قَالُوا هَذَا أَبُو طَالِبٍ. قَالَ أَمَرَنِي فُلاَنٌ أَنْ أُبْلِغَكَ رِسَالَةً أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَهُ فِي عِقَالٍ. فَأَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ اخْتَرْ مِنَّا إِحْدَى ثَلاَثٍ، إِنْ شِئْتَ أَنْ تُؤَدِّيَ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ، فَإِنَّكَ قَتَلْتَ صَاحِبَنَا، وَإِنْ شِئْتَ حَلَفَ خَمْسُونَ مِنْ قَوْمِكَ أَنَّكَ لَمْ تَقْتُلْهُ، فَإِنْ أَبَيْتَ قَتَلْنَاكَ بِهِ فَأَتَى قَوْمَهُ، فَقَالُوا نَحْلِفُ. فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْهُمْ قَدْ وَلَدَتْ لَهُ. فَقَالَتْ يَا أَبَا طَالِبٍ أُحِبُّ أَنْ تُجِيزَ ابْنِي هَذَا بِرَجُلٍ مِنَ الْخَمْسِينَ وَلاَ تَصْبُرْ يَمِينَهُ حَيْثُ تُصْبَرُ الأَيْمَانُ. فَفَعَلَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا طَالِبٍ، أَرَدْتَ خَمْسِينَ رَجُلاً أَنْ يَحْلِفُوا مَكَانَ مِائَةٍ مِنَ الإِبِلِ، يُصِيبُ كُلَّ رَجُلٍ بَعِيرَانِ، هَذَانِ بَعِيرَانِ فَاقْبَلْهُمَا عَنِّي وَلاَ تَصْبُرْ يَمِينِي حَيْثُ تُصْبِرُ الأَيْمَانُ. فَقَبِلَهُمَا، وَجَاءَ ثَمَانِيةٌ وَأَرْبَعُونَ فَحَلَفُوا. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، مَا حَالَ الْحَوْلُ وَمِنَ الثَّمَانِيَةِ وَأَرْبَعِينَ عَيْنٌ تَطْرِفُ.
Ibnu Cabbaas (RC) wuxuu yiri: Kii ugu horreeyay ee Qasaamo (dhaar-wadareed) oo ka dhaca xilligii Jaahiliyada wuxuu ku dhacay annaga oo ah Banii Haashim. Nin reer Banii Haashim ah waxaa shaqaaleysiiyay nin Quraysh ah oo farac kale ka tirsan, wuuna la baxay isagoo geel u raacaya. Markaas waxaa ag maray nin kale oo Banii Haashim ah oo boorsadiisu ka go'day, wuxuuna ku yiri: 'I caawi oo xarig isi si aan boorsadayda ku adkeeyo si uusan geelu iiga cararin.' Shaqaalihii xarig buu siiyay, ninkiina boorsadii buu ku adkeeyay. Markii ay degeen, geelii oo dhan waa la xirxiray hal geel mooyaane. Ninkii shaqaaleysiiyay baa weydiiyay: 'Maxaa geelan loo xiri waayay?' Wuxuu yiri: 'Xarig ma leh.' Wuxuu yiri: 'Xagee jiraa xarigiisii?' Markaas buu ul ku dhuftay, taas oo noqotay sababta dhimashadiisa. Inta uusan dhiman, waxaa ag maray nin reer Yaman ah, wuxuuna ku yiri: 'Ma aadeysaa Xajka?' Wuxuu yiri: 'Uma maleynayo inaan aadayo, laakiin laga yaabee.' Wuxuu yiri: 'Ma ii gaarsiin kartaa fariin hal mar noloshaada?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Wuxuu yiri: 'Markaad tagto Xajka, u yeer Aala Quraysh, hadday kuu jawaabaanna u yeer Aala Banii Haashim, hadday kuu jawaabaanna weydii Abu Daalib, una sheeg in hebel uu igu dilay xarig dartiis.' Shaqaalihii wuu dhintay. Markii ninkii shaqaaleysiiyay uu soo laabtay, Abu Daalib baa u yimid oo weydiiyay: 'Maxaa ku dhacay saaxiibkeen?' Wuxuu yiri: 'Wuu xanuunsaday, si wanaagsan baan u xannaaneeyay, anigaana aasay.' Abu Daalib wuxuu yiri: 'Taas waad mudneyd.' Muddo kadib, ninkii fariinta siday baa yimid xilligii Xajka, wuxuuna dhawaaqay: 'Aala Qurayshow!' Waxay yiraahdeen: 'Tani waa Quraysh.' Wuxuu yiri: 'Aala Banii Haashimow!' Waxay yiraahdeen: 'Tani waa Banii Haashim.' Wuxuu yiri: 'Xagee jiraa Abu Daalib?' Waxay yiraahdeen: 'Kani waa Abu Daalib.' Wuxuu yiri: 'Hebel wuxuu igu amray inaan fariin kuu gaarsiiyo: hebel baa ku dilay xarig dartiis.' Abu Daalib baa u tagay ninkii dilka geystay wuxuuna ku yiri: 'Dooro mid ka mid ah saddexdan: Haddaad doonto bixi boqol geel ah maxaa yeelay waxaad dishay saaxiibkeen; haddaad doontana konton nin oo qabiilkaaga ah ha ku dhaartaan inaadan dilin; haddaad diiddana waanu kugu dili doonnaa Qisaas.' Ninkii wuxuu u tagay qabiilkiisii, waxayna yiraahdeen: 'Waannu dhaaraneynaa.' Markaas waxaa u timid Abu Daalib haweeney Banii Haashim ah oo qabtay nin iyaga ka mid ah oo wiil u dhashay, waxayna tiri: 'Abu Daalibow, waxaan jeclahay inaad wiilkaygan ka reebto kontonka nin ee dhaaranaya, uuna gelin meesha dhaarta lagu galo.' Wuu ka aqbalay. Kadib nin kale oo iyaga ka mid ah baa yimid oo yiri: 'Abu Daalibow, waxaad rabtaa in konton nin ay dhaartaan halkii boqol geel laga bixin lahaa, taas oo macnaheedu yahay nin walba laba geel baa ku soo aadaysa. Labadan geel iga aqbal oo dhaarta iga reeb.' Wuu ka aqbalay. Sidaas bay 48 nin ku yimaadeen oo ku dhaarteen. Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: 'Waxaan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirta, sannadkaas kama dhammaanin intaan 48-kaas nin midkoodna indhihiisu arkin (dhammaantood way dhinteen).'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qasaamadu waxay wax ka qabataa eedeymaha dilka iyadoo la adeegsanayo dhaaro iyo magdhawga dhiigga.
Ibn Cabbaas wuxuu ka warramayaa kiis dil ah oo ka dhex dhacay reer Banu Haashim xilligii jaahiliyadda ka hor Islaamka. Ninkii dhimashadu u dhaweyd ayaa farriin u diray Abuu Daalib, markaasna waxaa dhacay muran ku saabsan magdhawga dhiigga iyo dhaaraha.
Habraac gaar ah oo dhaaro loo adeegsado kiis dil ah marka caddayntu aanay u sugnaan habka caadiga ah.
Magdhow lacageed oo xaalado gaar ah la siiyo ehelka qof la dilay.
Ciqaab sharciyeed oo dilka loo mariyo; qofku xaq uma laha inuu iskii u fuliyo.
Culimada ayaa werintan kaga hadla xeerarka qasaamada, waxayna adkeeyaan in eedeynta dilka si taxaddar leh loo baadho. Doorashada lagu sheegay ee u dhexaysa magdhawga dhiigga iyo dhaaraha waxay muujinaysaa dhaqankii taariikhiga ahaa, mana aha oggolaansho qofeed oo aargoosi. Madhhabyada sunniga ahi way ku kala duwan yihiin faahfaahinta qasaamada, sida cidda dhaarta iyo shuruudaha lagu dhaarto; kiiskana waa in loo gudbiyaa maxkamad awood u leh. Ibn Xajar wuxuu werintan kaga hadlayaa macnaha guud ee qasaamada iyo ilaalinta dhiigga.
- Qofna ha ku eedayn dembi culus adigoon haysan caddayn taxaddar leh iyo habraac caddaalad ah.
- Kiisaska ciqaabta u daa maxkamad awood leh; aargoosiga qofku iskiis u qaato wuxuu waxyeelleeyaa nafaha iyo caddaaladda.
- Si cad u diiwaangeli hadallada iyo heshiisyada, daacadna noqo marka qof kaa codsado caawimo.
Xadiiskani wuxuu sheegayaa in nafta Muslimku xurmo leedahay, dhiig daadintuna ay ku koobantahay sababo sharciyeed oo si cad loo qeexay.
Sahih al-Bukhari · #3846 (Sahih)Werintani waxay Saxiix al-Bukhaari kaga xigtaa sheekadan si toos ah, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka xaaladdii taariikhiga ahayd ee xilliga laga hadlayo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.