Fadliga Ansaarta Madiina · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3861

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Ansaarta Madiina
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا بَلَغَ أَبَا ذَرٍّ مَبْعَثُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأَخِيهِ ارْكَبْ إِلَى هَذَا الْوَادِي، فَاعْلَمْ لِي عِلْمَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مِنَ السَّمَاءِ، وَاسْمَعْ مِنْ قَوْلِهِ، ثُمَّ ائْتِنِي‏.‏ فَانْطَلَقَ الأَخُ حَتَّى قَدِمَهُ وَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ، فَقَالَ لَهُ رَأَيْتُهُ يَأْمُرُ بِمَكَارِمِ الأَخْلاَقِ، وَكَلاَمًا مَا هُوَ بِالشِّعْرِ‏.‏ فَقَالَ مَا شَفَيْتَنِي مِمَّا أَرَدْتُ، فَتَزَوَّدَ وَحَمَلَ شَنَّةً لَهُ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، فَأَتَى الْمَسْجِدَ، فَالْتَمَسَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يَعْرِفُهُ، وَكَرِهَ أَنْ يَسْأَلَ عَنْهُ حَتَّى أَدْرَكَهُ بَعْضُ اللَّيْلِ، فَرَآهُ عَلِيٌّ فَعَرَفَ أَنَّهُ غَرِيبٌ‏.‏ فَلَمَّا رَآهُ تَبِعَهُ، فَلَمْ يَسْأَلْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَصْبَحَ، ثُمَّ احْتَمَلَ قِرْبَتَهُ وَزَادَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ، وَظَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلاَ يَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَمْسَى، فَعَادَ إِلَى مَضْجَعِهِ، فَمَرَّ بِهِ عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَهُ فَأَقَامَهُ، فَذَهَبَ بِهِ مَعَهُ لاَ يَسْأَلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ، حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمَ الثَّالِثِ، فَعَادَ عَلِيٌّ مِثْلَ ذَلِكَ، فَأَقَامَ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُحَدِّثُنِي مَا الَّذِي أَقْدَمَكَ قَالَ إِنْ أَعْطَيْتَنِي عَهْدًا وَمِيثَاقًا لَتُرْشِدَنَّنِي فَعَلْتُ فَفَعَلَ فَأَخْبَرَهُ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ حَقٌّ وَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَاتْبَعْنِي، فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ شَيْئًا أَخَافُ عَلَيْكَ قُمْتُ كَأَنِّي أُرِيقُ الْمَاءَ، فَإِنْ مَضَيْتُ فَاتْبَعْنِي حَتَّى تَدْخُلَ مَدْخَلِي‏.‏ فَفَعَلَ، فَانْطَلَقَ يَقْفُوهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَدَخَلَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ، وَأَسْلَمَ مَكَانَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ ارْجِعْ إِلَى قَوْمِكَ، فَأَخْبِرْهُمْ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي ‏"‏‏.‏ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ قَامَ الْقَوْمُ فَضَرَبُوهُ حَتَّى أَضْجَعُوهُ، وَأَتَى الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ قَالَ وَيْلَكُمْ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ مِنْ غِفَارٍ وَأَنَّ طَرِيقَ تِجَارِكُمْ إِلَى الشَّأْمِ فَأَنْقَذَهُ مِنْهُمْ، ثُمَّ عَادَ مِنَ الْغَدِ لِمِثْلِهَا، فَضَرَبُوهُ وَثَارُوا إِلَيْهِ، فَأَكَبَّ الْعَبَّاسُ عَلَيْهِ‏.‏

Tarjumaad

Ibnu Cabbaas - Allaha ka raalli noqdee - wuxuu yiri: Markii uu Abu Dar maqlay soo bixitaankii Nabiga ﷺ, wuxuu ku yiri walaalkiis:

"U bax toggaan (Makka), oo ii soo ogoow xaqiiqada ninkan sheeganaya inuu Nabi yahay oo samada war looga keenayo. Dhageyso hadalkiisa, kadibna ii soo laabo." Walaalkiis wuu baxay ilaa uu u tagay Nabiga ﷺ, wuuna dhageystay qaar ka mid ah hadalladiisii, dabadeedna wuxuu ku laabtay Abu Dar isagoo ku yiri: "Waxaan arkay isagoo faraya akhlaaqda suubban iyo hadal aan gabay ahayn." Abu Dar wuxuu yiri: "Kama aadan bogsiin wixii aan rabay." Kadibna wuxuu qaatay safar-cuntadiisii, wuxuuna sitay weel biyo leh ilaa uu Makka yimid. Wuxuu galay Masjidka, wuxuuna raadiyay Nabiga ﷺ isagoon aqoonin, wuxuuna ka xishooday inuu cid wax ka weydiiyo. Markii habeenku qaar baxay, Cali ayaa arkay isagoo gartay inuu nin shisheeye yahay. Markii Abu Dar arkay Cali, wuu daba socday, midkoodna kan kale waxba ma weydiin ilaa waagu ka baryo. Kadibna wuxuu qaatay cuntadiisii iyo weelkiisii biyaha, wuxuuna aaday Masjidka, maalintii oo dhanna halkaas buu joogay isagoon Nabigu ﷺ arkin. Markii la gaaray fiidkii, wuxuu ku laabtay meeshiisii jiifka, markaasuu Cali maray oo ku yiri: "Ninkani miyaanu weli garan hoygiisa?" Kadibna wuu kiciyay, wuuna la tegay iyagoon midna kan kale waxba weydiin. Markii la gaaray maalintii saddexaad, Cali sidii oo kale ayuu yeelay, Abu Darna wuu la joogay. Kadibna Cali wuxuu yiri: "Ma ii sheegi kartaa maxaa halkan ku keenay?" Abu Dar wuxuu yiri: "Haddaad ii ballanqaaddo inaad i hanuunin doonto, waan kuu sheegayaa." Cali wuu u ballanqaaday, Abu Darna wuu u warramay. Cali wuxuu yiri: "Waa run, waana Rasuulka Allah ﷺ. Berri subax markaad toosto, igu soo daba soco; haddaan arko wax aan kaa cabsado, waan istaagi doonaa anigoo iska dhigaya inaan kaadshaynayo, laakiin haddaan sii socdo, igu soo daba soco ilaa aad gasho meesha aan galo." Abu Dar sidaas buu yeelay, wuuna daba socday Cali ilaa uu galay gurigii Nabiga ﷺ, isna wuu la galay. Wuxuu dhageystay hadalkiisii, isla markiina wuu Islaamay. Nabigu ﷺ wuxuu ku yiri: "Ku laabo qowmkaaga una sheeg ilaa amarkaygu kuu yimaado." Abu Dar wuxuu yiri: "Wallahi, naftaydu gacantiisa ayay ku jirtaaye, si cad baan ugu dhawaaqi doonaa dhexdooda." Wuu baxay ilaa uu Masjidka yimid, wuxuuna cod dheer ku yiri: "Waxaan qirayaa inaan Ilaah jirin Allah mooyee, iyo in Muxammad yahay Rasuulka Allah." Dadkii way kaceen oo garaaceen ilaa ay dhulka dhigeen. Cabbaas baa yimid oo dul foorarsaday si uu u badbaadiyo, wuxuuna yiri: "Hoogay! Miyaadnaan ogayn inuu reer Ghifaar yahay, jidka ganacsigiinna ee Shaamna uu maro dhulkooda?" Sidaas buuna uga badbaadiyay. Maalintii xigtayna Abu Dar sidii oo kale ayuu yeelay, wayna garaaceen oo ku kaceen, Cabbaasna wuu dul foorarsaday si uu u difaaco.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abu Dharr wuxuu raadiyey runta, iimaankiisana si geesinimo leh ayuu u caddeeyey.

Asalka iyo sababta

Markii Abu Dharr maqlay in Nebiga ﷺ loo soo diray, marka hore walaalkiis ayuu u diray inuu arrinta soo baadho. Maadaama warbixinta walaalkiis aanay si ku filan ugu caddayn, Abu Dharr laftiisu wuxuu u safray Makka si uu ula kulmo Nebiga ﷺ.

Erayada adag oo la sharxay
akhlaaq suuban

Sifooyin iyo hab-dhaqan wanaagsan, sida run-sheegnimada, caddaaladda iyo naxariista.

kiish biyood

Kiish maqaar ah oo ay musaafiriintu biyaha ku qaadan jireen.

ballan adag iyo axdi

Ballan culus oo lagu qaaday in Abu Dharr si nabad ah loogu weheliyo Nebiga ﷺ.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay qisadan ka fahmaan in si taxaddar leh loo baadho sheegashada iimaanku ay tahay wax la ammaano, iyo in akhlaaqda wanaagsan ay tahay astaan lagu garto farriinta nebinnimada. Adkaysiga Abu Dharr wuxuu muujinayaa geesinimo, halka talada Nebiga ﷺ ee ahayd inuu dadkiisa ku noqdo ay muujinayso in geesinimadu la socoto xikmad iyo ilaalinta nabadgelyada. Ilaalintii al-Cabbaas waxay sidoo kale adkaynaysaa muhiimadda ay leedahay ka hortagga dulmiga.

Casharrada maanta
  1. Arrimaha muhiimka ah ee iimaanka si taxaddar leh u baadh, kana dhegayso ilo lagu kalsoon yahay ka hor intaadan go'aan gaarin.
  2. Hab-dhaqan wanaagsan ku muuji ficilladaada; wuxuu dadka kale ka caawinayaa inay fahmaan qiimaha waxa aad aaminsan tahay.
  3. Runta si geesinimo leh u sheeg, balse sidoo kale tixgeli duruufaha oo dooro hab xikmad leh oo dadka kale lagu ilaaliyo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.