Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4053

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Jabir ibn Abdullah

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Ahmad ibn Abu Surayjwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ
  2. 2Ubaydullah ibn Musaعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى
  3. 3Shaybanشَيْبَانُ
  4. 4Firasفِرَاسٍ
  5. 5Ash‑Sha'biالشَّعْبِيِّ
  6. 6Jabir ibn Abdullahجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما أَنَّ أَبَاهُ، اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، فَلَمَّا حَضَرَ جِذَاذُ النَّخْلِ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي قَدِ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَةٍ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ كَأَنَّهُمْ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ لَكَ أَصْحَابَكَ ‏"‏‏.‏ فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ عَنْ وَالِدِي أَمَانَتَهُ، وَأَنَا أَرْضَى أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلَّمَ اللَّهُ الْبَيَادِرَ كُلَّهَا وَحَتَّى إِنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهَا لَمْ تَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً‏.‏

Tarjumaad

Jaabir bin Cabdullaahi – raalli Allaah ka ahaadee – wuxuu yiri: Aabbahay wuxuu ku shahiiday maalintii dagaalkii Uxud, wuxuuna ka tagay deyn iyo lix gabdhood. Markii la gaaray xilligii goosashada timirta, ayaan u imid Rasuulka Allaah ﷺ waxaanan ku iri: 'Waad ogtahay in aabbahay uu ku shahiiday maalintii Uxud, uuna ka tagay deyn badan, waxaanan jeclahay inay daynleydu ku arkaan.' Wuxuu igu yiri ﷺ: 'Tag oo timir kasta tuur gaar ah u samee.' Waan sameeyay kadibna waan u yeeray. Markii ay arkeen isaga, waxay ila noqdeen sidii dad aad ii cadaaweynaya xilligaas. Markuu arkay ficilkooda, wuxuu saddex jeer ku wareegay tuurtii timirta ugu weyneyd, kadibna wuu ku fariistay wuxuuna yiri: 'U yeer asxaabtaada (daynleyda).' Wuxuu sii waday inuu u miiso ilaa Allaah ka bixiyay deyntii aabbahay. Waxaan ku qanci lahaa in Allaah bixiyo deynta aabbahay xitaa haddaan aniga iyo walaalahay gabdhaha ah aysan helin xabbad timir ah. Laakiin Allaah wuxuu badbaadiyay dhammaan tuurarihii timirta, xitaa tuurtii uu Nabigu ﷺ ku fariistay waxay u ekeyd sidii aan xabbad keliya laga qaadin.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Allah wuxuu barakeeyey goosashada timirta, taas oo keentay in deyntii aabbihii Jaabir si buuxda loo bixiyo.

Asalka iyo sababta

Aabbihii Jaabir wuxuu ku shahiiday Dagaalkii Uxud, wuxuuna ka tegay deyn badan iyo lix gabdhood. Markii timirtu bislaatay, Jaabir wuxuu Nebiga ﷺ ka codsaday inuu goobjoog ka noqdo arrinta deyn-bixiyeyaasha.

Erayada adag oo la sharxay
Tuulmooyinka timirta

Tuulmooyin timir ah oo kala gaar ah, nooc kastana meel la isugu geeyey.

Deyn-bixiyeyaasha

Dadka qof lacag ama hanti ku leeyahay.

Amaanah

Waajib la aaminay; halkan waa deyntii weli la bixin lahaa.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay dhacdadan ka fahmeen in deynta si dhab ah loo bixiyo, qofka dhintayna aanu dhaxlayaashiisa uga tegin waajibaad la dayacay. Nebigu ﷺ wuxuu Jaabir ku taageeray inuu goobta joogo oo bixinta deynta si nidaamsan u dhacdo; tani waxay muujinaysaa naxariista loo hayo ehelka dhintay iyo deyn-bixiyeyaasha. Culimadu sidoo kale waxay aqoonsan yihiin barakada aan caadiga ahayn ee qisada, iyaga oo aan taas uga dhigin ballan guud oo sheegaya in deyntu iskood u baaba'do. Warintani ma tilmaamayso wax khilaaf ah oo u dhexeeya afarta mad-hab ee sunniga ah oo ku saabsan xeerarka bixinta deynta.

Casharrada maanta
  1. Caddee deymaha kaa maqan, una samee qorshe la taaban karo oo aad ku bixinayso.
  2. Si wax ku ool ah u taageer ehelka qof dhintay marka ay khasab ku noqoto inay maareeyaan waajibaad maaliyadeed.
  3. Si caddaalad ah ula dhaqan deyn-bixiyeyaasha, una sheeg si cad waxa la bixinayo iyo goorta la bixinayo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.