Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4143

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَسْرُوقُ بْنُ الأَجْدَعِ، قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ رُومَانَ ـ وَهْىَ أُمُّ عَائِشَةَ رضى الله عنها ـ قَالَتْ بَيْنَا أَنَا قَاعِدَةٌ أَنَا وَعَائِشَةُ إِذْ وَلَجَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَتْ فَعَلَ اللَّهُ بِفُلاَنٍ وَفَعَلَ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ رُومَانَ وَمَا ذَاكَ قَالَتْ ابْنِي فِيمَنْ حَدَّثَ الْحَدِيثَ‏.‏ قَالَتْ وَمَا ذَاكَ قَالَتْ كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ وَأَبُو بَكْرٍ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ فَخَرَّتْ مَغْشِيًّا عَلَيْهَا، فَمَا أَفَاقَتْ إِلاَّ وَعَلَيْهَا حُمَّى بِنَافِضٍ، فَطَرَحْتُ عَلَيْهَا ثِيَابَهَا فَغَطَّيْتُهَا‏.‏ فَجَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُ هَذِهِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَذَتْهَا الْحُمَّى بِنَافِضٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلَعَلَّ فِي حَدِيثٍ تُحُدِّثَ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ فَقَعَدَتْ عَائِشَةُ فَقَالَتْ وَاللَّهِ لَئِنْ حَلَفْتُ لاَ تُصَدِّقُونِي، وَلَئِنْ قُلْتُ لاَ تَعْذِرُونِي، مَثَلِي وَمَثَلُكُمْ كَيَعْقُوبَ وَبَنِيهِ، وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ، قَالَتْ وَانْصَرَفَ وَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عُذْرَهَا ـ قَالَتْ ـ بِحَمْدِ اللَّهِ لاَ بِحَمْدِ أَحَدٍ وَلاَ بِحَمْدِكَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Abuu Cawaanah, oo ka weriyey Xuseyn, oo ka weriyey Abii Waa’il, oo yiri: Waxaa ii warramay Masruuq bin Al-Ajda’, oo yiri: Waxaa ii warrantay Ummu Ruumaan — iyadoo ah hooyada Caa’isha (Allaah ha ka raalli noqdee) — waxay tiri: Aniga iyo Caa’isha oo fadhina, ayaa waxaa soo gashay haweeney reer Ansaar ah, waxayna tiri:

“Allaah ha ciqaabo qofkaas!” Ummu Ruumaan baa ku tiri: “Maxaa dhacay?” Waxay tiri: “Wiilkaygu wuxuu ka mid ahaa kuwii faafiyey sheekadaas.” Ummu Ruumaan baa tiri: “Sheeko noocee ah?” Waxay tiri: “Sidaas iyo sidaas…” oo waxay ka warrantay sheekadii oo dhan. Markaas Caa’isha baa tiri: “Rasuulullaah ﷺ ma maqlay arrintaas?” Haweeneydii baa tiri: “Haa.” Caa’isha baa mar kale tiri: “Abuu Bakrna ma maqlay?” Waxay tiri: “Haa.” Markaas Caa’isha way miyir beeshay, markii ay soo miiraabtayna waxaa ku dhacay xummad qarqaryo leh. Waxaan dul saaray dharkeedii waana daboolay. Markaas Nabigu ﷺ waa yimid, wuxuuna yiri: “Maxaa ku dhacay tan?” Waxaan iri: “Rasuulullaahow ﷺ, waxaa ku dhacday xummad qarqaryo leh.” Wuxuu yiri: “Malaha waa sheekada la isla dhexmarayo darteed?” Waxaan iri: “Haa.” Markaas Caa’isha way fariisatay oo tiri: “Wallahi, haddaan dhaarto ima rumaysanaysaan, haddaan hadlana ima cafiyaysaan. Tusaalahayga iyo kiinkuba waa sidii Yacquub iyo wiilashiisa: ‘Allaah uunbaa laga kaalmaystaa waxaad sheegaysaan.’” Kadib Nabigu ﷺ waa ka tegay isagoon wax odhan, markaas Allaah wuxuu soo dejiyey aayado caddeynaya daahirnimadeeda. Caa’isha waxay tiri: “Waxaan ugu mahadcelinayaa Allaah, mana ugu mahadcelinayo cid kale, adigana kuugu mahadcelin mayo.”

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Dembi-la’aanta Caa’isha waxaa Allah muujiyey kaddib markii lagu been-abuuray.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay ka warramaysaa wixii ka dambeeyey been-abuurkii Caa’isha lagala dhex faafiyey safarkii Banu al-Mustaliq. Allah wuxuu caddeeyey inaysan waxba galabsan aayadaha ka hadlaya been-abuurka ee suuradda An-Nuur (24:11–20).

Erayada adag oo la sharxay
been-abuurka

Eedeyntii beenta ahayd ee Caa’isha lagaga faafiyey Madiina.

qandho gariir la socota

Qandho ay weheliso gariir xooggan.

Allah waa Kan gargaarkiisa la weydiisto

Caa’isha oo Allah ka bariday inuu ka garab galo eedeymaha.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay tilmaameen in waxyigu si cad u xaqiijiyey in Caa’isha aysan waxba galabsan, iyo in eedeymaha aan salka lahayn ay geystaan dhaawac weyn. Allah u noqoshadeedu waxay muujinaysaa samir iyo ku kalsoonaanta caddaaladda Rabbaaniga ah. Werintani waxay kaloo ina baraysaa in qofka la dulmiyey uu Allah u noqdo, iyo inaan eedeymo la faafin caddayn la’aan.

Casharrada maanta
  1. Ha faafin eedeyn ilaa aad xaqiiqooyinka iyo kalsoonida isha warka hubiso.
  2. Marka lagu dulmiyo, Allah ka raadso gargaar oo samir, xataa haddii dadka kale ku rumaysan waayaan.
  3. Naxariis kula hadal dadka ay saameeyeen been-abuurka iyo wararka xanta ahi.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.