Sahih al-Bukhari, xadiiska 5041
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ حَدِيثِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَؤُهَا عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ فَانْتَظَرْتُهُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَبَبْتُهُ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقُلْتُ لَهُ كَذَبْتَ فَوَاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُوَ أَقْرَأَنِي هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقُودُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا وَإِنَّكَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ. فَقَالَ " يَا هِشَامُ اقْرَأْهَا ". فَقَرَأَهَا الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَكَذَا أُنْزِلَتْ ". ثُمَّ قَالَ " اقْرَأْ يَا عُمَرُ ". فَقَرَأْتُهَا الَّتِي أَقْرَأَنِيهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَكَذَا أُنْزِلَتْ ". ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ".
Waxaa nooga warramay Abuu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Curwah, oo ka soo xigtay xadiiska Miswar bin Makhramah iyo Cabdiraxmaan bin Cabdi Al-Qaari, inay maqleen Cumar bin Al-Khadhaab oo leh: Waxaan maqlay Hishaam bin Xakiim bin Xizaam oo akhrinaya Suurat Al-Furqaan intii uu noolaa Rasuulka Allah ﷺ. Waan dhageystay akhriskiisa, waxaanan ogaaday inuu ku akhrinayo xuruuf badan oo uusan Rasuulka Allah ﷺ i barin. Waxaan sigtay inaan qabto anigoo salaadda ku jira, laakiin waan sugay ilaa uu salaadda ka baxo. Markaas baan qabtay oo aan iri, 'Yaa ku baray Suuraddan aan kaa maqlay?' Wuxuu yiri, 'Rasuulka Allah ﷺ ayaa i baray.' Waxaan ku iri, 'Been baad sheegtay! Wallaahi, Rasuulka Allah ﷺ ayaa aniga i baray Suuraddan aan kaa maqlay.' Kadibna waan kaxeeyey oo aan u geeyey Rasuulka Allah ﷺ, waxaanan iri, 'Rasuulkii Allow ﷺ! Waxaan maqlay ninkan oo akhrinaya Suurat Al-Furqaan qaab aadan i barin, adiguna waxaad i bartay Suurat Al-Furqaan.' Nebigu ﷺ wuxuu yiri, 'Hishaamow, akhri.' Wuxuu akhriyey qaabkii aan horey uga maqlay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri, 'Sidan baa loo soo dejiyey.' Kadib wuxuu yiri, 'Akhri, Cumaroow.' Waxaan akhriyey qaabkii uu i baray. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri, 'Sidan baa loo soo dejiyey.' Kadib Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri, 'Qur'aanka waxaa lagu soo dejiyey toddoba xaraf, ee akhriya wixii idiin fudud.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qur’aanku wuxuu leeyahay qaabab akhris oo la soo waxyooday; akhri waxa kuu fudud.
Cumar wuxuu maqlay Hishaam oo suuradda al-Furqaan u akhrinaya qaab aanu aqoon, markaas ayuu salaadda ka dib u geeyay Nebiga ﷺ. Nebigu ﷺ wuxuu xaqiijiyay in labada qaabba la soo waxyooday.
Erey tilmaamaya qaabab kala duwan oo Allah soo waxyooday oo Qur’aanka loo akhriyo. Culimadu si ballaaran ayay uga hadleen macnaha saxda ah.
Suuradda shan iyo labaatanaad ee Qur’aanka.
Nebigu ﷺ wuxuu oggolaaday in qofku adeegsado qaabka akhriska ee la soo waxyooday ee u fudud.
Culimadii hore waxay werintan ka fahmeen in Qur’aanka lagu soo weriyay dhowr qaab oo waxyooday, iyo in saxaabada uu Nebigu ﷺ wax baray aanay si aan sal lahayn isugu eedayn karin arrintaas. Culimadu way ku kala aragti duwan yihiin fasiraadda toddobada ahruf; si toos ah uguma dhigaan toddobada imaam ee qiraa’ada ee caanka ah. Xaqiijinta Nebigu ﷺ waxay caddaynaysaa in labada akhris ee dhacdadan ay sax ahaayeen.
- Qofka si degdeg ah ha ugu eedayn qalad haddii akhriskiisa Qur’aanku ka duwan yahay; marka hore weydii halka uu ka bartay, dabadeedna qof aqoon leh ha qiimeeyo.
- Qur’aanka ka baro macallimiin lagu kalsoon yahay, kuna dhegganow qaabab akhris oo la aqoonsan yahay oo la soo weriyay.
- Fududee akhriska Qur’aanka: dooro qaab sax ah oo aad si taxaddar leh u baran karto una adeegsan karto.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.