Sahih al-Bukhari, xadiiska 6802
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ الْجَرْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَفَرٌ مِنْ عُكْلٍ، فَأَسْلَمُوا فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ، فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَأْتُوا إِبِلَ الصَّدَقَةِ، فَيَشْرَبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا، فَفَعَلُوا فَصَحُّوا، فَارْتَدُّوا وَقَتَلُوا رُعَاتَهَا وَاسْتَاقُوا، فَبَعَثَ فِي آثَارِهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ، فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ، ثُمَّ لَمْ يَحْسِمْهُمْ حَتَّى مَاتُوا.
Waxaa nooga warramay Cali binu Cabdillaah, waxaa nooga warramay Al-Waliid binu Muslim, waxaa nooga warramay Al-Awzaacii, waxaa ii warramay Yaxye binu Abii Kathiir, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Qilaabah Al-Jarmii, oo ka weriyey Anas - Allaha ka raalli noqdee - wuxuu yiri: Waxaa u yimid Nabiga ﷺ koox reer Cukl ah, wayna islaameen, laakiin cimilada Madiina way ku xanuunsadeen. Markaasuu Nabigu ﷺ amray inay u tagaan geela sakada oo ay ka cabaan kaadidiisa iyo caanihiisa. Way sameeyeen oo way bogsadeen, balse way riddoodeen (diinta ka baxeen), waxayna dileen ilaaliyeyaashii geela, geeliina way kaxeysteen. Markaasuu Nabigu ﷺ cid dabagal ku sameysay diray, waa la soo qabtay oo loo keenay. Wuxuu amray in laga gooyo gacmaha iyo lugaha, indhahana laga beeliyo, kadibna aan la gubin (dhaawaca) ilaa ay ka dhintaan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Tuugadii weerarka geysatay waxaa loo ciqaabay dil, dhac iyo riddo xoog lagu muujiyey.
Koox rag ah oo ka tirsanaa qabiilka ʿUkl ayaa timid Madiina, wayna xanuunsadeen. Nebigu ﷺ wuxuu u oggolaaday inay caano iyo kaadi ka isticmaalaan geela sadaqada si ay isugu daaweeyaan. Markii ay bogsadeen, waxay dileen xoolo-dhaqatadii oo dhaceen geela; dabadeed waa la baacsaday oo la qabtay.
Sadaqo waajib ah ama ikhtiyaari ah; halkan waxaa loola jeedaa geel sadaqo ahaan loo qoondeeyey.
Xuduudaha iyo xeerarka ciqaabta ee fiqiga Islaamku u nisbeeyo Alle.
Ciqaabta culus ee werintu ku sheegtay dembiilayaasha; tani ma aha awood ay shakhsiyaad gaar ahi leeyihiin.
Culimada hore waxay dhacdadan ku xidhaan xeerarka ku saabsan dhac hubaysan iyo rabshadaha waddooyinka (ḥirābah), iyadoo nooca dembiga iyo cawaaqibtiisu saamaynayaan ciqaabta. Waxay sidoo kale caddeeyaan in dembiilayaasha aan loo maxkamadayn riddo keliya: werintu waxay xustaa dilka iyo dhaca geela. Madhaahibta fiqigu waxay tilmaamaan in fulinta xuduuddu tahay arrin u taalla maamulka awoodda u leh iyo go’aan garsoor, ee aanay ahayn in qofku iskii u ciqaabo. Culimadu sidoo kale waxay ka hadlaan sida werintani ula xidhiidho mamnuucidda in maydka la jaro iyo qoraallada kale ee ku saabsan sida loola dhaqmo maxaabiista.
- Ciqaabta iyo garsoorka u daa garsoorayaasha iyo maamullada awoodda u leh; weligaa ha ka aargoosan naftaada.
- Ilaali dadka safarka ku jira, xoolo-dhaqatada iyo cid kasta oo khatar ugu jirta rabshad ama dhac, dembiyadanna u gudbi hay’adaha awoodda u leh.
- Si taxaddar leh ugu akhri werinnada ciqaabta marka la eego duruufahooda sharciyeed, hana ka goyn doodda culimada.
Noocani sidoo kale wuxuu ka warramayaa raggii ʿUkl iyo ciqaabtii ka dambaysay dilkii xoolo-dhaqatada iyo dhicii geela.
Sahih al-Bukhari · #6804 (Sahih)Anas wuxuu mar kale ku sifaynayaa imaanshaha ragga, xanuunkooda, daaweyntooda iyo dembiyadooda.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Xadiiskani wuxuu xusayaa sababaha xaddidan ee, sida werintu sheegtay, si sharci ah loogu qaadi karo nolosha qof Muslim ah; tani waxay iftiiminaysaa culayska dilka iyo ciqaabta dembiyada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.