Xuduudda iyo Ciqaabta Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6804

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Xuduudda iyo Ciqaabta Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Anas ibn Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ وُهَيْبٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ رَهْطٌ مِنْ عُكْلٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانُوا فِي الصُّفَّةِ، فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبْغِنَا رِسْلاً‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ مَا أَجِدُ لَكُمْ إِلاَّ أَنْ تَلْحَقُوا بِإِبِلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ فَأَتَوْهَا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا حَتَّى صَحُّوا وَسَمِنُوا، وَقَتَلُوا الرَّاعِيَ وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم الصَّرِيخُ، فَبَعَثَ الطَّلَبَ فِي آثَارِهِمْ، فَمَا تَرَجَّلَ النَّهَارُ حَتَّى أُتِيَ بِهِمْ، فَأَمَرَ بِمَسَامِيرَ فَأُحْمِيَتْ فَكَحَلَهُمْ وَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ، وَمَا حَسَمَهُمْ، ثُمَّ أُلْقُوا فِي الْحَرَّةِ يَسْتَسْقُونَ فَمَا سُقُوا حَتَّى مَاتُوا‏.‏ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ سَرَقُوا وَقَتَلُوا وَحَارَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, ka soo xigtay Wuhayb, ka soo xigtay Ayuub, ka soo xigtay Abuu Qilaabah, ka soo xigtay Anas — raḍiyallaahu canhu — wuxuu yiri: Waxaa Nebiga ﷺ u yimid koox dad ah oo reer Cukl ah, waxayna deganaayeen As-Suffah, balse way bukooden maadaama cimilada Madiina aysan ku fiicnayn. Markaas bay yiraahdeen,

"Rasuulallaahow, na sii caano." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Idiin heli maayo wax aan ka ahayn inaad raacdaan geela Rasuulka Allah ﷺ." Sidaas daraadeed way tageen oo waxay cabeen caanaha iyo kaadida geela ilaa ay ka bogsoodeen oo buurnaan ka heleen. Kadibna waxay dileen adhijirkii waxayna kaxeysteen geelii. Markaas baa qaylo-dhaan u timid Nebiga ﷺ, wuxuuna diray ciidan dabagal ah. Maalintii intaysan dhammaan baa la soo qabtay oo loo keenay. Nebigu ﷺ wuxuu amray in musmaarro la kululeeyo, indhahana lagaga gubo, gacmahooda iyo lugahoodana la gooyo, iyadoon la daawayn. Kadibna waxaa lagu tuuray Xarrada, biyana way weydiisteen laakiin lama siin ilaa ay ka dhinteen. Abuu Qilaabah wuxuu yiri: Way xadeen, way dileen, waxayna la dagaallameen Allah iyo Rasuulkiisa.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Warbixintu waxay ka hadlaysaa ciqaabta dilka, dhaca iyo boobka rabshadaha wata.

Asalka iyo sababta

Anas ibn Maalik wuxuu sheegayaa in koox rag ah oo ka soo jeeday qabiilka ‘Ukl ay ku xanuunsadeen Madiina, la daryeelay, dabadeedna ay dileen adhijirkii oo ay geeleen. Nebiga ﷺ wuxuu amray in la baadi-goobo oo maxkamad la soo taago.

Erayada adag oo la sharxay
Xuduud

Ciqaabo shareecadu si go’an u qeexday; fulintoodu waxay u taal hay’adaha awoodda u leh iyo habraacyada garsoorka.

Xiraabah

Rabshad hubaysan ama dhac xoog ah oo khatar gelisa ammaanka dadka iyo waddooyinka.

Al-Xarra

Dhul dhagax iyo laaf ah oo ku yaal agagaarka Madiina.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay dhacdadan kaga hadlaan ciqaabta xiraabada, maadaama dembiilayaashu isku geeyeen dil iyo dhac rabshado wata. Qur’aanka, aayadda 5:33, wuxuu xusayaa ciqaabo kala duwan oo loogu talagalay kuwa dagaal kula jira Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ, dhulkana fasahaad ka abuura; fuqahaduna waxay ka doodeen sida ciqaabtu ula jaanqaaddo dembiga la galay. Madh-habyadu waxay ka hadlaan caddaynta, awoodda hay’adaha iyo sida saxda ah ee ciqaabta loo fuliyo. Warbixintani fasax uma siinayso shakhsiyaadka inay iyagu ciqaabo fuliyaan: maxkamadaynta iyo xukunku waa shaqada hay’adaha awoodda u leh. Culimadu sidoo kale waxay ka hadlaan adkaanta sida loola dhaqmay, iyagoo ku xidhaya culayska dembiyada, balse taas kama soo saaraan fasax guud oo lagu xadgudbo.

Casharrada maanta
  1. Caawi dadka u baahan, balse taxaddar ku habboon samee markaad qof ku aamminayso hanti ama xoolo.
  2. Rabshadaha iyo xatooyada u sheeg hay’adaha awoodda u leh; marnaba ha isku dayin inaad adigu garsoore noqoto ama ciqaab fuliso.
  3. Xusuusnow in caddaaladdu u baahan tahay ilaalinta dhibbanayaasha iyo hannaan sharci oo taxaddar leh, oo ay maamulaan hay’adaha awoodda u leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.