Sahih al-Bukhari, xadiiska 7367
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، فِي أُنَاسٍ مَعَهُ قَالَ أَهْلَلْنَا أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَجِّ خَالِصًا لَيْسَ مَعَهُ عُمْرَةٌ ـ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ ـ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صُبْحَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَحِلَّ وَقَالَ " أَحِلُّوا وَأَصِيبُوا مِنَ النِّسَاءِ ". قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ وَلَمْ يَعْزِمْ عَلَيْهِمْ وَلَكِنْ أَحَلَّهُنَّ لَهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّا نَقُولُ لَمَّا لَمْ يَكُنْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ خَمْسٌ أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ إِلَى نِسَائِنَا فَنَأْتِي عَرَفَةَ تَقْطُرُ مَذَاكِيرُنَا الْمَذْىَ قَالَ وَيَقُولُ جَابِرٌ بِيَدِهِ هَكَذَا وَحَرَّكَهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " قَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي أَتْقَاكُمْ لِلَّهِ وَأَصْدَقُكُمْ وَأَبَرُّكُمْ وَلَوْلاَ هَدْيِي لَحَلَلْتُ كَمَا تَحِلُّونَ فَحِلُّوا فَلَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ ". فَحَلَلْنَا وَسَمِعْنَا وَأَطَعْنَا.
Waxaa nooga warramay Al-Makki bin Ibrahim, oo ka weriyey Ibn Jurayj, wuxuu yiri: Wuxuu yiri Cataa': Wuxuu yiri Jaabir. Wuxuu yiri Abu Cabdillaahi, waxaana yiri Muxammad bin Bakr: Waxaa nooga warramay Ibn Jurayj, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cataa', waxaan maqlay Jaabir bin Cabdillaahi oo dad dhexdiisa ku leh:
"Annaga, asxaabtii Rasuulka Allah ﷺ, waxaan xidhannay ixraamka Xajka oo kaliya annagoon Cumro la socon." Wuxuu yiri Cataa' oo ka weriyey Jaabir: "Nabigu ﷺ wuxuu yimid subaxdii afraad ee bisha Dul-Xijjah. Markii aan nimid, Nabigu ﷺ wuxuu na amray inaan furanno ixraamka, isagoo leh: 'Furta ixraamka oo u taga xaasaskiinna.'" Wuxuu yiri Cataa' oo ka weriyey Jaabir: Kuma uusan waajibin, laakiin wuu u xalaaleeyey. Kadibna wuxuu maqlay annagoo leh: 'Markii ay shan maalmood oo kaliya noo dhaxeysay annaga iyo Carafaad, ayuu na amray inaan furno ixraamka si aan xaasaskeenna ugu tagno, marka ma Carafaad baan tagnaa iyadoo xubinteenna taranku ay dheecaan ka da'ayso?' Jaabirna gacantiisa ayuu sidaas u dhaqaajiyey si uu u muujiyo. Markaas ayaa Rasuulka Allah ﷺ istaagay oo yiri: 'Waad ogtihiin inaan ahay kan idiinku Alle-ka-cabsi badan, idiinkuna run sheeg badan, idiinkuna samafal badan. Haddaan haysan lahayn xayawaanka qurbanka (hadyiga), waan furan lahaa ixraamka sidiinna oo kale, ee furta ixraamka. Haddaan horay u ogaan lahaa waxaan dambe u ogaaday, ma soo kexeysteen hadyiga.' Sidaas ayaan ku furannay ixraamka, waana maqalnay oo adeecnnay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu xujaajta u oggolaaday inay ka baxaan ixraamka, wuxuuna sharxay sababta uu isagu ugu sii jiray.
Asxaabtu waxay ixraam u galeen Xajka iyagoo aan Cumro niyaysan. Markii ay Makka yimaadeen, Nabigu ﷺ wuxuu amray inay ixraamka ka baxaan; labalabeyntoodii iyo sharraxaaddiisuna waxay ku xusan yihiin werinta lafteeda.
Xaaladda cibaado ee Xajka ama Cumrada, oo leh xeerar dhaqan gala marka la niyaysto oo la galo.
Xoolo allabari ah oo xujaajtu u kaxeeyaan xaramka si halkaas loogu qalo.
Bannaan ay xujaajtu isugu yimaadaan maalinta sagaalaad ee Dul-Xijjah, taas oo ah qayb muhiim ah oo Xajka ka mid ah.
Culimo ay ka mid tahay Ibnu Xajar waxay arrintan ka fahmeen in xujaajta ixraamka u galay Xajka oo keliya ay cibaadadooda u beddeli kareen oo ixraamka ka bixi kareen, dabadeedna mar kale ixraam u geli kareen Xajka. Nabiga ﷺ isagu wuxuu ku sii jiray ixraamka maadaama uu watay xoolihii allabariga. Madhhabyadu waxay ka hadlaan xeerarka iyo shuruudaha gaarka ah ee beddeliddaas; werintuna waxay sidoo kale muujinaysaa in tilmaanta diinta si cad loo sharraxo iyo in asxaabtu ugu dambayn adeeceen.
- Marka aadan fahmin ujeeddada xeer diini ah, weydii in laguu sharraxo.
- Raac hanuunka nabiga ee lagu kalsoon yahay, xataa marka uu ka duwan yahay filashadaadii hore.
- Dadka kale si deggan ugu sharax sababta ficil la oggol yahay uu xeerarka waafaqsan yahay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.