Sahih al-Bukhari, xadiiska 74
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ. فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي، هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ، جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لاَ. فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى بَلَى، عَبْدُنَا خَضِرٌ، فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ، فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً، وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ، فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ، وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ، فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ. قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَوَجَدَا خَضِرًا. فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ فِي كِتَابِهِ ".
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Ghurayr Al-Suhri, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahiim, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay aabbahay, oo ka weriyey Saalix, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, in Cudaylaahi bin Cabdullaahi uu uga warramay Ibnu Cabbaas, in isaga iyo Al-Xurr bin Qays bin Xisn Al-Fasaari ay isku khilaafeen saxaabigii Muuse. Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: Waa Khidir. Markaas waxaa agtooda soo maray Ubayy bin Kacab, markaas buu Ibnu Cabbaas u yeeray oo ku yiri: Aniga iyo saaxiibkay waxaan isku khilaafnay saxaabigii Muuse ee uu Muuse weydiiyey jidka uu ku heli lahaa. Ma maqashay Nebiga ﷺ oo arrinkiisa sheegaya? Wuxuu yiri: Haa, waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh: 'Intii uu Muuse fadhiyey meel ay joogeen reer Banii Israaiil, waxaa u yimid nin oo ku yiri: Ma taqaannaa qof adiga kaa cilmi badan? Muuse wuxuu yiri: Maya. Markaas baa Allah u waxyooday Muuse: Haa, addoonkeenna Khidir. Muuse wuxuu weydiiyey jidka uu ku gaaro, markaas buu Allah kalluunka calaamad uga dhigay, waxaana lagu yiri: Haddaad kalluunka weydo, dib u noqo, halkaas baad ku kulmi doontaa. Muuse wuxuu raacay raadkii kalluunka badda dhexdeeda. Wiilkii adeegaha u ahaa Muuse ayaa ku yiri: Ma xusuusataa markii aan dhagaxa hoos galnay? Annigu kalluunkii waan illaaway, mana jirin cid aan Shaydaan ahayn oo iga illowsiisay inaan xuso. Muuse wuxuu yiri: Taasi waa tii aan doonaynay! Markaas bay dib ugu noqdeen raadkoodii, waxayna heleen Khidir. Arrinkoodii wixii ku dhacayna Allah — Kor ahaaye oo Weynaade — Kitaabkiisa buu ku sheegay.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Muuse wuxuu bartay in ay jirto aqoon ka sarraysa tiisa, wuxuuna si is-hoosaysiin leh ugu baxay raadinteeda.
Ibnu Cabbaas iyo Al-Xurr ibn Qays waxay isku khilaafeen cidda ahayd saaxiibkii Muuse. Ibnu Cabbaas wuxuu Ubayy ibn Kacab weydiiyay inuu Nebiga ﷺ ka maqlay arrintan.
Addoonkii Alle ee Muuse la kulmay, aqoontana ka bartay.
Kalluunku wuxuu tilmaam u ahaa meesha uu Muuse kula kulmi lahaa Al-Khadir.
Wehelkii Muuse ee safarka kula jiray.
Culimada hore waxay ka fahmeen in aqoontu aanay ku wada urursanayn hal qof, xitaa nabi wuxuu raadin karaa aqoon uu Alle qof kale siiyay. Warkani wuxuu ammaanayaa is-hoosaysiinta, dulqaadka iyo in lala tashado dad lagu kalsoon yahay marka khilaaf jiro. Safarkii Muuse wuxuu sidoo kale muujinayaa in raadinta aqoontu u baahan tahay dadaal iyo feejignaan.
- Marka khilaaf jiro, qir waxa aanad garanayn oo weydii qof aqoon leh oo lagu kalsoon yahay.
- Waxbarashada sii wad xitaa haddii aad aqoon badan leedahay, macallimiintana ula dhaqan si is-hoosaysiin leh.
- Daraasaddaada si taxaddar leh u sii diyaari, si fiicanna ula soco halka aad horay uga joogtay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.