Sahih al-Bukhari, xadiiska 78
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ، خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ قَالَ الأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى، فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَىٌّ نَعَمْ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ " بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لاَ. فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى، عَبْدُنَا خَضِرٌ، فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً، وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ، فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ، فَكَانَ مُوسَى صلى الله عليه وسلم يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ. فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ. قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي. فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَوَجَدَا خَضِرًا، فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ".
Waxaa nooga warramay Abu Al-Qaasim, Khaalid bin Khali, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Muxammad bin Xarb, wuxuu yiri: Al-Awzaaci wuxuu yiri: Waxaa noo sheegay Az-Zuhri, oo ka weriyey Cubaydullaahi bin Cabdullaahi bin Cutbah bin Mascuud, oo ka weriyey Ibn Cabbaas, in isaga iyo Al-Xurr bin Qays bin Xisn Al-Fasaari ay isku khilaafeen saxaabigii Muuse. Markaas waxaa agtooda maray Ubayy bin Kacab, markaasuu Ibn Cabbaas u yeeray oo ku yiri: 'Aniga iyo saaxiibkaygan waxaan isku khilaafnay saxaabigii Muuse ee uu Muuse weydiiyey jidka uu kula kulmi lahaa. Ma maqashay Rasuulka Allah ﷺ oo arrinkiisa xusaya?' Ubayy wuxuu yiri: 'Haa, waxaan maqlay Nabiga ﷺ oo arrinkiisa xusaya, leh:
"Intii uu Muuse la joogay koox reer Banii Israa'iil ah, waxaa u yimid nin oo ku yiri: 'Ma taqaannaa qof kaa cilmi badan?' Muuse wuxuu yiri: 'Maya.' Markaas Allah Cazza wa Jalla wuxuu u waxyooday Muuse: 'Haa, addoonkeenna Khadir.' Markaasuu Muuse weydiiyey jidka uu kula kulmi lahaa. Allah wuxuu uga dhigay kalluunka calaamo, waxaana lagu yiri: 'Markaad kalluunka weydo, dib u noqo, halkaasaad kula kulmi doontaaye.' Markaasuu Muuse ﷺ raacay raadkii kalluunka badda dhexdeeda. Dhallinyarkii Muuse wuxuu ku yiri Muuse: 'Ma xusuusataa markii aan magangalnay dhagaxa? Anigu waan illaaway kalluunkii, mana jirin cid aan Shaydaan ahayn oo iga illowsiisay inaan xuso.' Muuse wuxuu yiri: 'Taasi waa tii aan doonaynay.' Markaasay dib ugu noqdeen raadkoodii, waxayna heleen Khadir. Wixii dhexmarayna Allah wuxuu ku sheegay Kitaabkiisa.""
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Muuse ﷺ wuxuu si khushuuc leh aqoon uga raadsaday Al-Khidr, isagoo raacaya tilmaanta Alle.
Addoonkii Alle ee Muuse ﷺ kula kulmay, sida werintani sheegtay, si uu aqoon uga barto.
Tilmaan uu Alle siiyay Muuse ﷺ si uu u garto goobta kulanka.
In isla jidka dib loogu noqdo si loo gaaro meeshii kalluunku ka lumay.
Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in aqoontu aanay qof keliya ku koobnayn, iyo in xataa nabi uu qof kale wax ka baran karo, inta ay ku jirto waxa Alle baray. Werintani waxay ammaanaysaa khushuuca, su’aalaha si taxaddar leh loo weydiiyo, iyo samirka raadinta aqoonta. Ibnu Xajar, isagoo sharraxaya Saxiix al-Bukhaari, wuxuu sheegay in Muuse ﷺ raacay tilmaantii Alle si uu ula kulmo Al-Khidr; dhacdooyinka xigayna waxaa lagu sheegay suuradda Al-Kahf.
- Aqoonso xadka aqoontaada, oo weydii dadka aqoonta u leh marka aanad arrin hubin.
- Aqoonta ku raadso samir, tilmaamaha lagu kalsoon yahayna tallaabo tallaabo u raac.
- Si xushmad leh u dhegayso qofka kula hadlaya, khilaafkana ku miisaan werino lagu kalsoon yahay.
Werintani, oo ku jirta isla kitaabka, waxay sidoo kale ka hadlaysaa kulankooda iyo socdaalkoodii xigay, sidaasna waxay sii faahfaahinaysaa macnaha raadinta aqoonta.
Sahih al-Bukhari · #79 (Sahih)Halkaas, Nabigu ﷺ wuxuu aqoonta iyo hanuunka loo soo diray ku barbardhigay roob dhulka nooleeya.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.