Sahih al-Bukhari, xadiiska 79
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn al‑Alawuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ
- 2Hammad ibn Usamaحَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ
- 3Burayd ibn Abdullahبُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ
- 4Abu Burdaأَبِي بُرْدَةَ
- 5Abu Musaأَبِي مُوسَى
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنَ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا، فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتِ الْمَاءَ، فَأَنْبَتَتِ الْكَلأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ، وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتِ الْمَاءَ، فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ، فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا، وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى، إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لاَ تُمْسِكُ مَاءً، وَلاَ تُنْبِتُ كَلأً، فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقِهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ، فَعَلِمَ وَعَلَّمَ، وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا، وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتِ الْمَاءَ. قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ، وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنَ الأَرْضِ.
Abuu Muusa wuxuu ka wariyey in Nabigu (ﷺ) yiri:
"Tusaalaha hanuunka iyo cilmiga uu Allah igu soo diray wuxuu la mid yahay roob badan oo ku da'ay dhul. Qayb ka mid ah waxay ahayd carro wanaagsan oo biyaha nuugtay, kadibna dhalisay dhir iyo cows badan. Qayb kalena waxay ahayd carro adag oo biyaha celisay, markaasaa Allah dadka ugu manneystay, way cabbeen, xoolahana way waraabiyeen, beero bayna ku fashaan. Qayb saddexaadna waxay ahayd carrada qallalan ee aan biyaha celin karin, dhirna aan dhalin karin. Kaasi waa tusaalaha qofka fiqiga diinta Allah u yeeshay, kuna anfacsaday wixii Allah igu soo diray, oo bartay waxna baray. Tusaalaha qofka aan taas dan ka gelin, aanna qaadan hanuunka Allah ee laygu soo dirayna waa sida carradaas qallalan."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu aqoonta iyo hanuunka ku barbardhigay roob quudiya qalbiyada barwaaqada leh.
Tilmaamaha Eebbe iyo aqoonta ku saabsan diinta ee uu Nabigu ﷺ soo gaarsiiyey.
Tusaale u ah qof fahma aqoonta, ku dhaqma, dadka kalena bara.
Tusaale u ah qof xifdiya oo ilaaliya aqoonta si dadka kale ay uga faa'iidaystaan.
Culimada sharraxaadda ee hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay adkeeyaan in dadku si kala duwan uga falceliyaan waxyiga isku midka ah: qaar baa fahma aqoonta oo ku dhaqma, qaar kalena way xafidaan oo gudbiyaan, halka kuwo kalena ay ka jeestaan. Tusaalahani wuxuu ammaanayaa fahamka iyo gudbinta lagu kalsoon yahay labadaba; aqoontu waxay si gaar ah qiimo u yeelataa marka ay dadka anfaco.
- Maalin kasta akhri qayb yar oo Qur'aanka ah ama sharraxaad lagu kalsoon yahay, kana qaado hal cashar oo aad ficilkaaga ku dabaqdo.
- Aqoonta aad si fiican u hubisay si la fahmi karo u gudbi, adigoon sheegan wax ka badan inta aad ogtahay.
- Haddii aadan weli wax fahmin, weydii caalim lagu kalsoon yahay, hana ka xidhmin hanuunka.
Xadiiskan isla kitaabkan ku jira wuxuu ka hadlayaa qiimaha aqoonta, wuxuuna la jaanqaadayaa muhiimadda ay leedahay helidda iyo gudbinta hanuunka.
Sahih al-Bukhari · #78 (Sahih)Xadiiskan isla cutubka ku jira wuxuu dhammaystirayaa ka hadalka sida aqoonta loo kasbado iyo kaalinta ay diinta ku leedahay.
Sahih al-Bukhari · #80 (Sahih)Xadiiskani wuxuu ka digayaa in aqoontu lunto, wuxuuna xoojinayaa muhiimadda barashada, ilaalinta iyo waxbaridda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.