Sahih Muslim, xadiiska 147
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Zuhayr ibn Harbwuxuu u sheegay Muslimزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ
- 2Umar ibn Yunus al‑Hanafiعُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ
- 3Ikrima ibn Ammarعِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ
- 4Abu Kathirأَبُو كَثِيرٍ
- 5Abu Hurayraأَبُو هُرَيْرَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ - وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ - فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَبُو هُرَيْرَةَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلاَءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ " اذْهَبْ بِنَعْلَىَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ " فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلاَنِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ . فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلاَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ . فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَىَّ فَخَرَرْتُ لاِسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَىَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لاِسْتِي قَالَ ارْجِعْ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ . قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَخَلِّهِمْ " .
Waxaa ii sheegay Zuhayr ibn Xarb, waxaa noo sheegay Cumar ibn Yuunis al-Xanafii, waxaa noo sheegay Cikrimah ibn Cammaar, wuxuu yiri waxaa ii sheegay Abuu Kathiir, wuxuu yiri waxaa ii sheegay Abuu Hurayrah: Waxaan fadhinay agagaarka Rasuulka Allah ﷺ, waxaana nala joogay Abuu Bakar iyo Cumar oo dad kale la socdeen. Markaas ayaa Rasuulka Allah ﷺ dhexdeenna ka kacay oo naga maqnaaday, wuuna daahay, markaas waan ka welwelnay in cadow weeraro annagoo aan la joogin; sidaas darteed waan argaggaxnay oo istaagnay. Aniga ayaa ugu horreeyey ee argaggaxay. Sidaas darteed, waxaan u baxay inaan raadiyo Rasuulka Allah ﷺ ilaa aan imid beer ay leeyihiin Ansaarta, gaar ahaan Banii Najaar. Waan ku wareegay si aan albaab u helo balse waan waayay. Markaas waxaan arkay tog biyo yar (rabi') oo beerta ka soo galaya ceel dibadda ah—rabi' waa durdur yar—markaas waxaan isu duubay sidii dawaco oo kale, waxaanan galay meeshii uu Rasuulka Allah ﷺ joogay. Wuxuu yiri:
"Ma Abuu Hurayrah baa?" Waxaan iri: "Haa, Rasuulka Allow." Wuxuu yiri: "Maxaa kugu dhacay?" Waxaan iri: "Waxaad dhexdeenna joogtay, markaas waad kacday oo naga tagtay, waadna daahday, markaas waxaan ka cabsannay in cadow ku weeraro annagoo aan kula joogin, sidaas darteed waan argaggaxnay. Aniga ayaa ugu horreeyey ee argaggaxay. Markaan beertan imid, waxaan isu duubay sidii dawaco, dadkana way i daba socdaan." Wuxuu igu yiri: "Abuu Hurayrow," wuxuuna i siiyay labadiisa kabood. Wuxuu yiri: "Qaado labadan kabood ee aan leeyahay, qof kasta oo aad beertan dabadeeda kula kulanto oo qira in aan Ilaah jirin illaa Allah, isagoo qalbigiisu ku hubayo, ugu bishaaree Jannada." Qofkii ugu horreeyey ee aan la kulmay wuxuu ahaa Cumar. Wuxuu yiri: "Labadaan kabood maxay yihiin, Abuu Hurayrow?" Waxaan iri: "Kani waa kabaha Rasuulka Allah ﷺ, wuxuu igu soo diray in qof kasta oo aan la kulmo oo qira in aan Ilaah jirin illaa Allah, isagoo qalbigiisu ku hubayo, aan ugu bishaareeyo Jannada." Markaas Cumar gacantiisa ayuu laabta iga garaacay, waxaanan ku dhacay baridayda. Wuxuu yiri: "Soo noqo, Abuu Hurayrow." Markaas waxaan ku noqday Rasuulka Allah ﷺ, anigoo oohin qarka u saaran. Cumar ayaa i daba socday, wuuna i daba yimid. Rasuulka Allah ﷺ ayaa igu yiri: "Maxaa kugu dhacay, Abuu Hurayrow?" Waxaan iri: "Cumar baan la kulmay, waxaanan u sheegay farriintii aad igu soo dirtay. Laabta ayuu iga garaacay, baridayda ayaan ku dhacay, wuxuuna igu amray inaan soo noqdo." Markaas Rasuulka Allah ﷺ ayaa Cumar ku yiri: "Cumarow, maxaa kugu kallifay waxaad samaysay?" Wuxuu yiri: "Rasuulka Allow, aabbahay iyo hooyaday adigaa leh, ma waxaad Abuu Hurayrah ku soo dirtay kabahaaga si qof kasta oo uu la kulmo oo qira in aan Ilaah jirin illaa Allah, isagoo qalbigiisu ku hubayo, ugu bishaareeyo Jannada?" Wuxuu yiri: "Haa." Cumar wuxuu yiri: "Ha samayn taas, waayo waxaan ka cabsanayaa in dadku ku tashadaan oo kaliya, ee u daa inay camal fiican sameeyaan." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Markaas u daa."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Iimaanka dhabta ah ee tawxiidku wuxuu rajo ka bixiyaa Jannada, iyadoo camalka wanaagsanina muhiim yahay.
Saxaabadu way welwelsanaayeen markii Nebigu ﷺ muddo dheer maqnaa. Wuxuu Abuu Hurayra faray inuu dadka ugu bishaareeyo Jannada haddii ay si daacad ah oo hubaal ah u rumaysan yihiin midnimada Alle. Cumar wuxuu ka baqay inay taas ku tiirsanaadaan oo ay camalka wanaagsan ka tagaan.
Rumaynta in Alle keligiis xaq u leeyahay in la caabudo.
In si daacad ah loo rumaysan yahay qirashada iimaanka, ee aan erayada keliya lagu dhawaaqin.
In loo qaato in wax ku filan yihiin, taas darteedna aan dadaal dambe la samayn.
Culimadu waxay adkeeyaan in qirashada iimaanku u baahan tahay rumayn daacad ah, ballanqaadkeeduna aanu fasax u ahayn in la dayaco camalka wanaagsan. Cumar wuxuu tilmaamay tixgelin ku saabsan sida dadka loola taliyo: farriin run ah ayaa si khaldan loo fahmi karaa haddii aan macnaheeda la sharraxin. Nebigu ﷺ wuxuu xaqiijiyey digniinta, wuxuuna faray in dadka loo daayo inay camalkooda sii wataan. Afarta mad-habood ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin in iimaanka iyo camalku labaduba muhiim yihiin, inkastoo ay si faahfaahsan uga hadlaan sida camalku iimaanka ula xiriiro.
- Qirashada iimaanka ku dhawaaq adigoo si daacad ah u rumaysan, rumayntaasna ku hag doorashooyinkaaga.
- Sii wad salaadda, wanaagga iyo xilkasnimada; rajada Alle dadaalka ma beddesho.
- Bishaaree dadka si xikmad leh, oo bixi sharraxaad ka hortagta inay gunaanad khaldan ka qaataan.
Werintan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jirta waxay iftiiminaysaa qirashada ah inaan ilaah xaq lagu caabudo jirin Alle mooyee, waxayna gacan ka geysataa fahamka nuxurka tawxiidka.
Sahih Muslim · #146 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay la xidhiidhaa ballanqaadka Jannada iyo macnaha iimaanka daacadda ah.
40 Hadith van an-Nawawi · #3 (Sahih)Werintani waxay xustaa qirashada iimaanka iyo camalka wanaagsan inay ka mid yihiin ku dhaqanka Islaamka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.