Sahih Muslim, xadiiska 1739
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Zurara
- 1Muhammad ibn al‑Muthanna al‑Anaziwuxuu u sheegay Muslimمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ
- 2Muhammad ibn Abu Adiمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ
- 3Sa'idسَعِيدٍ
- 4Qatadaقَتَادَةَ
- 5Zuraraزُرَارَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، أَرَادَ أَنْ يَغْزُوَ، فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ فَأَرَادَ أَنْ يَبِيعَ عَقَارًا لَهُ بِهَا فَيَجْعَلَهُ فِي السِّلاَحِ وَالْكُرَاعِ وَيُجَاهِدَ الرُّومَ حَتَّى يَمُوتَ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ لَقِيَ أُنَاسًا مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَنَهَوْهُ عَنْ ذَلِكَ وَأَخْبَرُوهُ أَنَّ رَهْطًا سِتَّةً أَرَادُوا ذَلِكَ فِي حَيَاةِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَهَاهُمْ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " أَلَيْسَ لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ " . فَلَمَّا حَدَّثُوهُ بِذَلِكَ رَاجَعَ امْرَأَتَهُ وَقَدْ كَانَ طَلَّقَهَا وَأَشْهَدَ عَلَى رَجْعَتِهَا فَأَتَى ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَنْ قَالَ عَائِشَةُ . فَأْتِهَا فَاسْأَلْهَا ثُمَّ ائْتِنِي فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهَا فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا لأَنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهِمَا إِلاَّ مُضِيًّا . - قَالَ - فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ فَانْطَلَقْنَا إِلَى عَائِشَةَ فَاسْتَأْذَنَّا عَلَيْهَا فَأَذِنَتْ لَنَا فَدَخَلْنَا عَلَيْهَا . فَقَالَتْ أَحَكِيمٌ فَعَرَفَتْهُ . فَقَالَ نَعَمْ . فَقَالَتْ مَنْ مَعَكَ قَالَ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ . قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ خَيْرًا - قَالَ قَتَادَةُ وَكَانَ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ . فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ بَلَى . قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ الْقُرْآنَ . - قَالَ - فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ وَلاَ أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَمُوتَ ثُمَّ بَدَا لِي فَقُلْتُ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ { يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ} قُلْتُ بَلَى . قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ حَوْلاً وَأَمْسَكَ اللَّهُ خَاتِمَتَهَا اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا فِي السَّمَاءِ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ التَّخْفِيفَ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ . - قَالَ - قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ مَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهَا إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يَنْهَضُ وَلاَ يُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي التَّاسِعَةَ ثُمَّ يَقْعُدُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ وَهُوَ قَاعِدٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ فَلَمَّا أَسَنَّ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَنَعَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مِثْلَ صَنِيعِهِ الأَوَّلِ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَىَّ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا غَلَبَهُ نَوْمٌ أَوْ وَجَعٌ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلاَ أَعْلَمُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ صَلَّى لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً غَيْرَ رَمَضَانَ . - قَالَ - فَانْطَلَقْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسِ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ لَوْ كُنْتُ أَقْرَبُهَا أَوْ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي بِهِ . - قَالَ - قُلْتُ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا حَدَّثْتُكَ حَدِيثَهَا .
Maxamed bin Al-Muthanna Al-Canezi ayaa nooga warramay, Maxamed bin Abi Cadiyi ayaa nooga warramay, Saciid ayaa ka warramay, Qataadah ayaa ka warramay, Zuraarah ayaa ka warramay, in Sacad bin Hishaam bin Caamir uu damcay inuu u baxo jihaadka jidka Allah, markaasuu Madiina yimid isagoo doonaya inuu iibiyo guri uu halkaas ku lahaa si uu hub iyo fardo ugu soo iibsado, dabadeedna uu ula dagaallamo Roomaanka ilaa uu ka dhinto. Markii uu Madiina yimid, wuxuu la kulmay dad reer Madiina ah oo arrintaas ka reebay, una sheegay in lix nin oo koox ahi ay arrintan oo kale damceen xilligii noloshii Nebiga ﷺ, balse Nebigu ﷺ uu ka reebay oo yiri:
"Miyaanan idiinku jirin tusaale fiican?" Markii arrintaas loo sheegay, wuxuu dib ugu laabtay xaaskiisii uu hore u furay, wuxuuna markhaati ka dhigtay inuu dib ugu celiyay. Kadib wuxuu u tagay Ibnu Cabbaas oo weydiiyay salaadda Witirka ee Rasuulka Allah ﷺ. Ibnu Cabbaas baa yiri: "Ma kugu hagaa qofka adduunka ugu aqoonta badan Witirka Rasuulka Allah ﷺ?" Wuxuu yiri: "Waa kuma?" Wuxuu yiri: "Waa Caa'isho." Sidaas darteed, u tag oo weydii, kadibna ii imow oo iga warbixi jawaabteeda. Markaasaan u tagay Xakiim bin Aflax oo ka codsaday inuu ii raaco xaggeeda, balse wuxuu yiri: "Anigu uma dhowaanayo, waayo waxaan ka reebay inay labadaas kooxood midkoodna ka hadasho, wayse diiday oo way sii wadday." Wuxuu yiri: "Markaasaan dhaar ku saaray, wuuna ila yimid." Waxaan tagnay xaggii Caa'isho, oggolaansho ayaan weydiisanay, wayna noo oggolaatay, waana u galnay. Waxay tiri: "Ma Xakiim baa?" Way garatay. Wuxuu yiri: "Haa." Waxay tiri: "Yaa kula socda?" Wuxuu yiri: "Waa Sacad bin Hishaam." Waxay tiri: "Hishaam kee?" Wuxuu yiri: "Bin Caamir." Markaasay u ducaysay oo khayr ka sheegtay — Qataadah wuxuu yiri: Wuxuu ku shahiiday dagaalkii Uxud. Waxaan iri: "Hooyada Mu'miniinta, ii sheeg akhlaaqda Rasuulka Allah ﷺ." Waxay tiri: "Miyaadan Qur'aanka akhrin?" Waxaan iri: "Haa." Waxay tiri: "Akhlaaqda Nebiga Allah ﷺ waxay ahayd Qur'aanka." Wuxuu yiri: "Waxaan damcay inaan istaago oo aan cidna waxba weydiin ilaa aan ka dhinto, balse fikrad bay igu soo dhacday, waxaanan iri: Ii sheeg salaadda habeenkii ee Rasuulka Allah ﷺ." Waxay tiri: "Miyaadan akhrin {Yaa Ayyuhal-Muzammil}?" Waxaan iri: "Haa." Waxay tiri: "Allah Cazza wa Jalla wuxuu bilowga Suuraddan ku waajibiyey salaadda habeenkii, markaasuu Nebiga Allah ﷺ iyo asxaabtiisu tukadeen muddo sanad ah. Allah wuxuu samada hayay dhammaadka Suuraddan laba iyo toban bilood, ilaa uu Allah ka soo dejiyey dhammaadka Suuraddan fududaynta, markaasay salaadda habeenkii noqotay sunne (tatawwuc) kadib markii ay faral ahayd." Wuxuu yiri: Waxaan iri: "Hooyada Mu'miniinta, ii sheeg Witirka Rasuulka Allah ﷺ." Waxay tiri: "Waxaan u diyaarin jirnay cadaygiisa iyo biyaha weysadiisa, Allah ayaana habeenka intuu doono toosin jiray. Wuu cadaysan jiray, weyseysan jiray, wuxuuna tukan jiray sagaal rakcadood, ma fariisan jirin ilaa rakcadda sideedaad, markaasuu Allah xusi jiray, ammaani jiray, baryi jiray, kadibna wuu istaagi jiray isagoon salaan naqsan. Dabadeed wuu tukan jiray rakcadda sagaalaad, markaasuu fariisan jiray, Allah xusi jiray, ammaani jiray, baryi jiray, kadibna wuu salaami jiray salaan aan maqli karnay. Intaas kadib wuxuu tukan jiray laba rakcadood isagoo fadhiya salaanta dabadeed, taasina waa kow iyo toban rakcadood, wiilkaygiyow. Markii Nebiga Allah ﷺ da'diisu sii korortay oo hilibku ku batay, wuxuu witri jiray toddobo, labada rakcadoodna wuxuu ka yeeli jiray sidii hore oo kale, taasina waa sagaal, wiilkaygiyow. Nebiga Allah ﷺ hadduu tukado salaad, wuxuu jeclaan jiray inuu ku daawamo. Haddii hurdo ama xanuun ka adkaado oo uu kari waayo salaadda habeenkii, wuxuu maalinta tukan jiray laba iyo toban rakcadood. Mana ogi in Nebiga Allah ﷺ uu Qur'aanka oo dhan hal habeen akhriyay, ama habeen dhan ilaa subax tukanayay, ama bisha oo dhan soomayay Ramadaan mooyaane." Wuxuu yiri: Markaasaan u tagay Ibnu Cabbaas oo uga warramay xadiiskeedii, wuxuuna yiri: "Way run sheegtay, haddaan u dhowaan lahaa ama u gali lahaa, waan u tegi lahaa si ay afkeeda iiga maqashiiso." Wuxuu yiri: Waxaan iri: "Haddaan ogaan lahaa inaadan u galayn, kama sheekeeyeen xadiiskeeda."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi ﷺ wuxuu ku adkaysan jiray salaadda habeenkii, wuxuuna dooran jiray joogtayn dhexdhexaad ah.
Salaad habeen oo leh tiro rakcadood oo kisi ah, badanaa lagu soo gabagabeeyo salaadda habeenka.
Hal cutub oo salaadeed, oo ay ka mid yihiin istaag, akhris, rukuuc iyo sujuud.
Laamo yar ama qalab kale oo ilkaha lagu nadiifiyo.
Culimadu waxay halkan ka fahmeen in salaadda habeenku, kaddib markii waajibnimadii bilowga ahayd laga qaaday, ay noqotay cibaado sunne ah. Werintani waxay sidoo kale muujinaysaa in Nebi ﷺ uu tukaday tirooyin kala duwan oo rakcado ah, isla markaana uu la qabsaday cibaadadiisii joogtada ahayd markii uu gaboobay. Tusaalihiisu wuxuu adkaynayaa joogtaynta iyo dhexdhexaadnimada labadaba: wuxuu jeclaa cibaado joogto ah, balse kama dhigin mid aan loo baahnayn in la adkeeyo. Caa’isha markii ay ku tilmaantay in akhlaaqdiisu ahayd Qur’aanka, waxay muujinaysaa in hab-dhaqankiisu ficil ahaan u muujinayay hanuunka Qur’aanka.
- Dooro salaad habeen oo aad awooddo, kuna joogtee si joogto ah, xataa haddii ay gaaban tahay.
- Cibaadadaada la jaanqaad markaad xanuunsan tahay ama daallan tahay, kuna soo noqo markaad awooddo.
- Qur’aanka ha ku koobnaan akhrintiisa ee hanuunkiisa u oggolow inuu akhlaaqdaada qaabeeyo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.