Sahih Muslim, xadiiska 1904
Waxaa weriyey Ubayy ibn Ka'b. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ubayy ibn Ka'b
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ كُنْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ يُصَلِّي فَقَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ قِرَاءَةً سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَلَمَّا قَضَيْنَا الصَّلاَةَ دَخَلْنَا جَمِيعًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ هَذَا قَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ وَدَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَءَا فَحَسَّنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَأْنَهُمَا فَسُقِطَ فِي نَفْسِي مِنَ التَّكْذِيبِ وَلاَ إِذْ كُنْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا قَدْ غَشِيَنِي ضَرَبَ فِي صَدْرِي فَفِضْتُ عَرَقًا وَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَرَقًا فَقَالَ لِي " يَا أُبَىُّ أُرْسِلَ إِلَىَّ أَنِ اقْرَإِ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي .
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Cabdullaahi bin Numayr, waxaa nooga warramay aabbahay, waxaa nooga warramay Ismaaciil bin Abii Khaalid, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Ciise bin Cabdirraxmaan bin Abii Laylaa, oo ka weriyey awowgiis, oo ka weriyey Ubayy bin Kacab, wuxuu yiri:
"Waxaan joogay masaajidka markaas waxaa soo galay nin tukanaya oo Qur'aanka ku akhriyey qaab aan diiday. Markaas waxaa soo galay nin kale oo ku akhriyey qaab ka duwan kii saaxiibkiis. Markii aan dhammaynay salaadda, dhammaanteen waxaan u nimid Rasuulka Allah ﷺ, waxaanan iri: 'Ninkan wuxuu ku akhriyey qaab aan diiday, mid kalena wuxuu ku akhriyey qaab ka duwan kii saaxiibkiis.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu amray inay akhriyaan, wayna akhriyeen, Nabigu ﷺ wuxuu ansixiyey akhriskooda. Taas darteed, naftayda waxaa ka dhacay shaki xitaa aanan dareemin xilligii Jaahiliyada. Markii Rasuulka Allah ﷺ arkay xaaladda i haysta, wuxuu igu dhuftay laabta, markaas baan dhidid badan daadiyey, waxaana mooday inaan eegayo Allah Cazza wa Jalla anigoo cabsi darteed gariiraya. Wuxuu igu yiri: 'Ubayyow, waxaa la ii soo diray farriin ah in Qur'aanka lagu akhriyo hal xaraf (qaab/lahjad), waxaanan ugu jawaabay: "U fududee ummaddayda." Mar labaad ayaa la ii soo diray in lagu akhriyo laba xaraf, waxaanan mar kale ugu jawaabay: "U fududee ummaddayda." Markii saddexaad ayaa la ii soo diray in lagu akhriyo toddoba xaraf, waxaana la yiri: "Jawaab kasta oo aad celiso waxaad leedahay codsi aad Allah weydiisan karto." Waxaan iri: 'Allahayow! Dambi dhaaf ummaddayda, dambi dhaaf ummaddayda,' codsigayga saddexaadna waxaan u dhigtay maalinta abuurka oo dhan ay ii imaan doonaan, xitaa Ibraahiim (nabadgelyo korkiisa ha ahaatee) si uu u weydiisto shafeeco."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qur’aanka waxaa loo fududeeyay qaabab akhris oo kala duwan oo la soo waxyooday.
Ubey ibn Kacab wuxuu maqlay laba nin oo siyaabo kala duwan u akhrinaya, arrintaasna wuxuu u bandhigay Nabiga ﷺ. Nabigu ﷺ wuu aqbalay akhriskooda, wuxuuna sheegay in hal qaab laga dhigay toddoba ahruf.
Qaab akhris oo waxyi lagu soo dejiyay. Culimadu way ka doodeen macnaha saxda ah; halkan eraygu wuxuu tilmaamayaa kala duwanaanshaha bannaan ee akhrinta Qur’aanka.
Toddoba qaab akhris oo Ilaahay oggolaaday. Tani macnaheedu ma aha in Qur’aanku yahay toddoba kitaab oo kala duwan.
Maalinta dadka oo dhan Ilaahay hortiisa lagu soo ururinayo, lagana xisaabinayo.
Culimadii hore, oo uu ka mid yahay an-Nawawi sharaxaaddiisa Saxiix Muslim, waxay toddobada ahruf u arkeen fududayn bulshada loogu sameeyay akhrinta Qur’aanka. Waxay adkeeyeen in qaababka kala duwan ee waxyiga lagu soo dejiyay uu Nabigu ﷺ aqbalay, sidaas darteedna aan akhris sax ah lagu diidin kala duwanaanshihiisa. Xadiisku sidoo kale wuxuu muujinayaa in Nabigu ﷺ Ilaahay uga baryay fududayn iyo dembi-dhaaf ummaddiisa. Fasiraadda saxda ah ee toddobada ahruf waa arrin ay culimadii hore ku kala aragti duwanaayeen; xadiisku ma dejinayo xeer gaar ah oo ku saabsan salaadaha maalinlaha ah oo ay afarta mad-hab ku kala duwan yihiin.
- Ha ku degdegin inaad diiddo akhris sababta oo keliya ah inuu si kale u dhawaaqo; aqoon-yahanno weydii qaababka akhris ee la aqoonsan yahay.
- Cibaadada u fududee dadka, adigoo ku jira xuduudaha waxyigu dhigay.
- Dadka kale dembi-dhaaf ugu ducee, su’aalaha daacadda ahna ugu jawaab samir iyo naxariis.
Werintan saxiixa ah ee isla silsiladda ku jirta waxay soo bandhigaysaa nooc kale oo wada hadalka ku saabsan qaababka akhris ee kala duwan ee la oggol yahay.
Sahih Muslim · #1902 (Sahih)Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay tilmaamaysaa in akhrinta Qur’aanka loo fududeeyay bulshada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.