Sahih Muslim, xadiiska 1930
Waxaa weriyey Amr ibn Abasa al-Sulami. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Amr ibn Abasa al-Sulami
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَعْقِرِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا شَدَّادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو عَمَّارٍ، وَيَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، - قَالَ عِكْرِمَةُ وَلَقِيَ شَدَّادٌ أَبَا أُمَامَةَ وَوَاثِلَةَ وَصَحِبَ أَنَسًا إِلَى الشَّامِ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَضْلاً وَخَيْرًا - عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ قَالَ عَمْرُو بْنُ عَبَسَةَ السُّلَمِيُّ كُنْتُ وَأَنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَظُنُّ أَنَّ النَّاسَ عَلَى ضَلاَلَةٍ وَأَنَّهُمْ لَيْسُوا عَلَى شَىْءٍ وَهُمْ يَعْبُدُونَ الأَوْثَانَ فَسَمِعْتُ بِرَجُلٍ بِمَكَّةَ يُخْبِرُ أَخْبَارًا فَقَعَدْتُ عَلَى رَاحِلَتِي فَقَدِمْتُ عَلَيْهِ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُسْتَخْفِيًا جُرَءَاءُ عَلَيْهِ قَوْمُهُ فَتَلَطَّفْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ بِمَكَّةَ فَقُلْتُ لَهُ مَا أَنْتَ قَالَ " أَنَا نَبِيٌّ " . فَقُلْتُ وَمَا نَبِيٌّ قَالَ " أَرْسَلَنِي اللَّهُ " . فَقُلْتُ وَبِأَىِّ شَىْءٍ أَرْسَلَكَ قَالَ " أَرْسَلَنِي بِصِلَةِ الأَرْحَامِ وَكَسْرِ الأَوْثَانِ وَأَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ لاَ يُشْرَكُ بِهِ شَىْءٌ " . قُلْتُ لَهُ فَمَنْ مَعَكَ عَلَى هَذَا قَالَ " حُرٌّ وَعَبْدٌ " . قَالَ وَمَعَهُ يَوْمَئِذٍ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ مِمَّنْ آمَنَ بِهِ . فَقُلْتُ إِنِّي مُتَّبِعُكَ . قَالَ " إِنَّكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ يَوْمَكَ هَذَا أَلاَ تَرَى حَالِي وَحَالَ النَّاسِ وَلَكِنِ ارْجِعْ إِلَى أَهْلِكَ فَإِذَا سَمِعْتَ بِي قَدْ ظَهَرْتُ فَأْتِنِي " . قَالَ فَذَهَبْتُ إِلَى أَهْلِي وَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَكُنْتُ فِي أَهْلِي فَجَعَلْتُ أَتَخَبَّرُ الأَخْبَارَ وَأَسْأَلُ النَّاسَ حِينَ قَدِمَ الْمَدِينَةَ حَتَّى قَدِمَ عَلَىَّ نَفَرٌ مِنْ أَهْلِ يَثْرِبَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَقُلْتُ مَا فَعَلَ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَقَالُوا النَّاسُ إِلَيْهِ سِرَاعٌ وَقَدْ أَرَادَ قَوْمُهُ قَتْلَهُ فَلَمْ يَسْتَطِيعُوا ذَلِكَ . فَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَعْرِفُنِي قَالَ " نَعَمْ أَنْتَ الَّذِي لَقِيتَنِي بِمَكَّةَ " . قَالَ فَقُلْتُ بَلَى . فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَمَّا عَلَّمَكَ اللَّهُ وَأَجْهَلُهُ . أَخْبِرْنِي عَنِ الصَّلاَةِ قَالَ " صَلِّ صَلاَةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أَقْصِرْ عَنِ الصَّلاَةِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ حَتَّى تَرْتَفِعَ فَإِنَّهَا تَطْلُعُ حِينَ تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ وَحِينَئِذٍ يَسْجُدُ لَهَا الْكُفَّارُ ثُمَّ صَلِّ فَإِنَّ الصَّلاَةَ مَشْهُودَةٌ مَحْضُورَةٌ حَتَّى يَسْتَقِلَّ الظِّلُّ بِالرُّمْحِ ثُمَّ أَقْصِرْ عَنِ الصَّلاَةِ فَإِنَّ حِينَئِذٍ تُسْجَرُ جَهَنَّمُ فَإِذَا أَقْبَلَ الْفَىْءُ فَصَلِّ فَإِنَّ الصَّلاَةَ مَشْهُودَةٌ مَحْضُورَةٌ حَتَّى تُصَلِّيَ الْعَصْرَ ثُمَّ أَقْصِرْ عَنِ الصَّلاَةِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَإِنَّهَا تَغْرُبُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ وَحِينَئِذٍ يَسْجُدُ لَهَا الْكُفَّارُ " . قَالَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَالْوُضُوءُ حَدِّثْنِي عَنْهُ قَالَ " مَا مِنْكُمْ رَجُلٌ يُقَرِّبُ وَضُوءَهُ فَيَتَمَضْمَضُ وَيَسْتَنْشِقُ فَيَنْتَثِرُ إِلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا وَجْهِهِ وَفِيهِ وَخَيَاشِيمِهِ ثُمَّ إِذَا غَسَلَ وَجْهَهُ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ إِلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا وَجْهِهِ مِنْ أَطْرَافِ لِحْيَتِهِ مَعَ الْمَاءِ ثُمَّ يَغْسِلُ يَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ إِلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا يَدَيْهِ مِنْ أَنَامِلِهِ مَعَ الْمَاءِ ثُمَّ يَمْسَحُ رَأْسَهُ إِلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا رَأْسِهِ مِنْ أَطْرَافِ شَعْرِهِ مَعَ الْمَاءِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ إِلاَّ خَرَّتْ خَطَايَا رِجْلَيْهِ مِنْ أَنَامِلِهِ مَعَ الْمَاءِ فَإِنْ هُوَ قَامَ فَصَلَّى فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَمَجَّدَهُ بِالَّذِي هُوَ لَهُ أَهْلٌ وَفَرَّغَ قَلْبَهُ لِلَّهِ إِلاَّ انْصَرَفَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ " . فَحَدَّثَ عَمْرُو بْنُ عَبَسَةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ أَبَا أُمَامَةَ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ أَبُو أُمَامَةَ يَا عَمْرَو بْنَ عَبَسَةَ انْظُرْ مَا تَقُولُ فِي مَقَامٍ وَاحِدٍ يُعْطَى هَذَا الرَّجُلُ فَقَالَ عَمْرٌو يَا أَبَا أُمَامَةَ لَقَدْ كَبِرَتْ سِنِّي وَرَقَّ عَظْمِي وَاقْتَرَبَ أَجَلِي وَمَا بِي حَاجَةٌ أَنْ أَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَلاَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ لَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا - حَتَّى عَدَّ سَبْعَ مَرَّاتٍ - مَا حَدَّثْتُ بِهِ أَبَدًا وَلَكِنِّي سَمِعْتُهُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ .
Waxaa ii warramay Axmed bin Jacfar al-Macqirii, waxaa noo warramay an-Nadr bin Muxammad, waxaa noo warramay Cikrama bin Cammaar, waxaa noo warramay Shaddaad bin Cabdullaahi Abuu Cammaar iyo Yaxya bin Abii Kasiir, iyagoo ka werinaya Abuu Umaama —Cikrama wuxuu yiri: Shaddaad wuxuu la kulmay Abuu Umaama iyo Waathila, wuxuuna Anas ku wehliyey safarkii Shaam, isagoo ku ammaanay fadli iyo khayr badan—Abuu Umaama wuxuu yiri: Camru bin Cabasa as-Sulami wuxuu yiri: Anigoo xilligii Jaahiliyada ku jira ayaan u malayn jiray in dadku baadi ku sugan yihiin oo aanay wax sax ah haysan, iyagoo sanamyada caabudaya. Markaas ayaan maqlay nin Makka jooga oo warar sheegaya, markaasaan rakaatadayda fuushay oo u imid. Rasuulka Allah ﷺ xilligaas wuu dhuumanayey maxaa yeelay qoomkiisu way dhibi jireen. Markaasaan si tartiib ah u galay Makka ilaa aan u tagay, waxaanan ku iri: 'Adigu kumaad tahay?' Wuxuu yiri: 'Anigu Nabi baan ahay.' Waxaan iri: 'Nabi maxaa weeye?' Wuxuu yiri: 'Allah baa i soo diray.' Waxaan iri: 'Maxaad lagu soo diray?' Wuxuu yiri: 'Waxaa laygu soo diray inaan xiriiriyo qaraabada, inaan jebiyo sanamyada, iyo in Allah la kaliyeelo oo aan cidna lala wadaajin.' Waxaan ku iri: 'Yaa arrintan kugula jira?' Wuxuu yiri: 'Xor iyo addoon.' Weriyuhu wuxuu yiri: Maalintaas waxaa la joogay Abuu Bakar iyo Bilaal oo ka mid ahaa kuwii rumeeysay. Waxaan iri: 'Anigu waan ku raacayaa.' Wuxuu yiri: 'Maanta taas ma kari kartid. Miyaadan arkayn xaaladdayda iyo tan dadka? Ku noqo ehelkaaga, haddaad maqasho inaan soo muuqdayna ii kaalay.' Wuxuu yiri: Markaasaan ehelkaygii u tegey. Rasuulka Allah ﷺ ayaa Madiina yimid, aniguna ehelkaygaan ku dhex jiray, wararka ayaan raadin jiray oo dadka waydiin jiray markuu Madiina yimid. Ilaa ay ii yimaadeen koox reer Yathrib (Madiina) ah. Waxaan ku iri: 'Ninkan Madiina yimid xaggiisay maraysaa?' Waxay yiraahdeen: 'Dadku xaggiisa bay u degdegayaan, qoomkiisuna way dili rabeen balse ma awoodin.' Markaasaan Madiina imid oo u galay, waxaan ku iri: 'Rasuulkii Allow, ma i garanaysaa?' Wuxuu yiri: 'Haa, adigu waxaad tahay ninkii igula kulmay Makka.' Wuxuu yiri: Markaasaan iri: 'Haa.' Waxaan iri: 'Nabigii Allow, ii sheeg waxa Allah ku baray oo aanan anigu aqoon. Iga warran salaadda.' Wuxuu yiri: 'Tukado salaadda subax, kadibna ka joogso salaadda ilaa qorraxdu ka soo baxdo oo kor u kacdo, maxaa yeelay marka ay soo baxdo waxay soo baxdaa labada gees ee Shaydaanka dhexdooda, xilligaasna gaaladu way u sujuudaan. Kadibna tukado, maxaa yeelay salaadda waa la joogaa oo Malaa'igtu way xaadir tahay, ilaa hoosku gaaro waran dhererkiis. Kadibna ka joogso salaadda, maxaa yeelay xilligaas Jahannamo waa la shidaa. Haddana markay hadhku soo noqoto tukado, maxaa yeelay salaadda waa la joogaa oo Malaa'igtu way xaadir tahay, ilaa aad ka tukato salaadda casir. Kadibna ka joogso salaadda ilaa qorraxdu ka dhacdo, maxaa yeelay waxay u dhacdaa labada gees ee Shaydaanka dhexdooda, xilligaasna gaaladu way u sujuudaan.' Wuxuu yiri: Markaasaan iri: 'Nabigii Allow, iga warran weysada.' Wuxuu yiri: 'Midkiin ma jiro oo weysadiisa u diyaariya, afka luqluqda, sanka biyaha ku nuuga oo ka tuufa, illaa dambiyada wajigiisa, afkiisa iyo sankiisu ka daataan. Markuu wajigiisa dhaqo siduu Allah faray, dambiyada wajigiisu waxay ka daataan cirifyada gadhkiisa biyaha la socda. Markuu gacmaha mayro ilaa xusulka, dambiyada gacmihiisu waxay ka daataan farahiisa biyaha la socda. Markuu madaxa masaxo, dambiyada madaxiisu waxay ka daataan cirifyada timihiisa biyaha la socda. Markuu cagaha mayro ilaa kuraanta, dambiyada lugahiisu waxay ka daataan faraha cagaha biyaha la socda. Hadduu istaago oo tukado, Allahna mahadiyo, ammaano, weyneeyo siduu mudan yahay, qalbigiisana u daacad yeelo Allah, wuxuu ka noqonayaa dambigiisa isagoo daahir ah sida maalintii hooyadii dhashay.' Camru bin Cabasa xadiiskan wuxuu u sheegay Abuu Umaama oo ka mid ahaa Saxaabada Rasuulka Allah ﷺ. Abuu Umaama wuxuu ku yiri: 'Camru bin Cabasow, fiiri waxaad leedahay, ninkan meel qudha (weysada iyo salaadda) abaalmarintan oo kale lagu siiyey!' Camru wuxuu yiri: 'Abuu Umaamow, da'daydu way weynaatay, lafahayguna way jilceen, ajalkayguna wuu soo dhowaaday. Waxba iguma kallifayaan inaan been ku sheego Allah ama Rasuulka Allah ﷺ. Haddaan Rasuulka Allah ﷺ hal mar, laba jeer, ama saddex jeer (xataa toddoba jeer) ka maqli lahaa, weligay kama warrameen, laakiin waxaan ka maqlay wax ka badan intaas.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Camr ibn Cabasa wuxuu bartay waqtiyada salaadda, weysada iyo cibaadada daacadda ah.
Camr ibn Cabasa wuxuu u safray Makka si uu ula kulmo Nebiga ﷺ, dabadeedna Madiina ayuu wax ka weydiiyey salaadda iyo weysada.
Waa hadal tusaale ah oo ka digaya waqtiyada qorraxdu soo baxayso iyo marka ay dhacayso; Muslimiinta waxaa lagula talinayaa inaysan waqtiyadaas tukan salaado sunno ah.
Waa tilmaam muujinaysa marka qorraxdu cirka sare ka joogto oo xilliga duhurnimadu bilaabmayo.
In salaadda lagu tukado feejignaan iyo u-heellanaan daacad ah, iyadoo Allah la ammaanayo lana weyneynayo.
Culimadu waxay ka fahmeen in salaadaha sunno laga fogaado marka qorraxdu soo baxayso, marka ay cirka ugu sarrayso iyo marka ay dhacayso; faahfaahinta xukunkuna way ku kala duwan tahay madh-habyada fiqiga. Salaadaha faralka ahi waxay leeyihiin waqtiyo go’an. Werintani waxay sidoo kale adkaynaysaa in weysadu tirtirto dembiyada, iyo in ballanka dembi-dhaafka buuxa uu ku xiran yahay ammaan daacad ah iyo u-heellanaan salaadda dhexdeeda.
- Baro waqtiyada salaadda oo qorshee salaadaha sunnada si aad uga fogaato waqtiyada aan lagu talin.
- Weysada si taxaddar leh u qaado, una arag fursad aad ku bilowdo toobad iyo rajo dembi-dhaaf.
- Salaadda ka hor si ula kac ah waqti u qaado si aad qalbigaaga ugu jeediso Allah oo aad si daacad ah u ammaanto.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa waqtiyada salaadda laga reebay, waxayna caddaynaysaa xuduudaha waqtiyadaas.
Sahih Muslim · #1929 (Sahih)Cuqba ibn Caamir wuxuu sheegay waqtiyo uu Nebigu ﷺ salaadda reebay ama ka digay, taas oo kaabaya tilmaamaha waqtiyada ee werintan.
Sahih Muslim · #1931 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa tukashada waqtiyada aan la oggolayn ama aan lagu talin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.