Sahih Muslim, xadiiska 329
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ، - وَاللَّفْظُ لأُمَيَّةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ} قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَىْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنَ الأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالْجِهَادُ وَالصَّدَقَةُ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الآيَةُ وَلاَ نُطِيقُهَا . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ " . قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ . فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ} فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا} قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا} قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ} قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلاَنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ} قَالَ نَعَمْ .
Waxaa ii warramay Muxammad bin Minhaal Ad-Dariir iyo Umeyyah bin Bisdaam Al-Cayshiyi — erayaduna waa kuwa Umeyyah — waxay yiraahdeen: Waxaa noo warramay Yaziid bin Zureyc, waxaa noo warramay Rawx — oo ah ina Al-Qaasim — oo ka weriyey Al-Calaa', oo ka weriyey aabihiis, oo ka weriyey Abuu Hureyra, oo yiri: Markii lagu soo dejiyey Rasûlullah ﷺ aayadda: {Allah baa leh waxa samooyinka ku jira iyo waxa dhulka ku jira, haddaad muujisaan waxa naftiinna ku jira ama aad qarsataan, Allah wuu idinkula xisaabtami doonaa. Wuxuu u dhaafaa cidduu doono, wuxuuna cadaabaa cidduu doono; Allahna wax walba wuu karaa}, arrintaasi way ku culaysatay Asxaabtii Rasûlullah ﷺ. Markaasay u yimaadeen Rasûlullah ﷺ, jilbaha ayay dhulka dhigeen, waxayna yiraahdeen: 'Rasûlullahoow! Waxaa nalagu waajibiyey camallo aan awoodno sida salaadda, soonka, jihaadka iyo sadaqada. Haddana waxaa lagugu soo dejiyey aayaddan oo aanan awood u lahayn.' Rasûlullah ﷺ wuxuu yiri: 'Ma waxaad rabtaan inaad tiraahdaan sidii ay u yiraahdeen Ahlu Kitaabkii idinka horreeyey:
"Waan maqalnay waanna caasinay"? Maya, ee dhaha: "Waan maqalnay waanna adeecnay; dambi-dhaaf baan kaa baryeynaa Rabbigayoow, xaggaagaana loo noqonayaa."' Way yiraahdeen: 'Waan maqalnay waanna adeecnay; dambi-dhaaf baan kaa baryeynaa Rabbigayoow, xaggaagaana loo noqonayaa.' Markii dadku aayaddaas akhriyeen oo carrabkoodu la qabsaday, Allah wuxuu dabadeed soo dejiyey: {Rasulku wuxuu rumeeyey wixii Eebihiis laga soo dejiyey, Mu'miniintuna way rumeeyeen. Dhammaantood waxay rumeeyeen Allah, Malaa'igtiisa, Kutubtiisa iyo Rusushiisa. Kama kala soocno mid ka mid ah Rusushiisa. Waxayna yiraahdeen: Waan maqalnay waanna adeecnay; dambi-dhaaf baan kaa baryeynaa Rabbigayoow, xaggaagaana loo noqonayaa.} Markii ay sidaas sameeyeen, Allah Ta'aalaa wuxuu nasakhay xukunkii hore, wuxuuna Allah Casa wa Jalla soo dejiyey: {Allah naf uguma takliifo waxaan awoodeeda ahayn. Waxay kasbatay baa u wanaag ah, waxay kasbatayna baa u ciqaab ah. Rabbigayoow, ha noo qaban haddaan illowno ama aan khaladno.} Wuxuu yiri: Haa. {Rabbigayoow, ha nagu dulsaarin culays sidii aad ugu dushaysay kuwii naga horreeyey.} Wuxuu yiri: Haa. {Rabbigayoow, ha nagu qaadin waxaanan awood u lahayn.} Wuxuu yiri: Haa. {Noo dhaaf, noo dembi-dhaaf, noona naxariiso. Adigu waxaad tahay Mawlanadayada, ee nooga guulee dadka gaalada ah.} Wuxuu yiri: Haa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mu’minku wuxuu amarka Alle kaga jawaabaa addeecid, wuxuuna weydiistaa dambi-dhaaf.
Saxaabadu way ku adkaatay markii la soo dejiyey Qur’aanka 2:284, waxayna Nebiga ﷺ weydiisteen fasiraad. Wuxuu baray inay yidhaahdaan: ‘Waan maqalnay waana adeecnay’ oo ay dambi-dhaaf Alle weydiistaan. Dabadeed waxaa la soo dejiyey aayadaha 2:285–286, kuwaas oo xaqiijinaya in Alle aanu nafna ku khasaarin wax ka baxsan awooddeeda.
Mu’minku wuu aqbalaa hanuunka Alle, wuxuuna ku dadaalaa inuu ku dhaqmo.
Waxyi dambe oo beddela xukun hore; culimadu way ka doodaan fasiraadda saxda ah ee aayadaha.
Alle qofka kuma waajibiyo wax ka baxsan awooddiisa.
Fasiriintii hore waxay adkeeyaan in saxaabadu, markii waxyigu ku cuslaaday, aanay diidin ee ay Nebiga ﷺ u noqdeen oo ay muujiyeen addeecid iyo dambi-dhaaf-doon. Aayadaha ugu dambeeya ee suuradda Al-Baqara waxay xoojinayaan masuuliyadda qofka, naxariista Alle iyo muhiimadda ducada. Culimadu waxay ka doodaan xidhiidhka Qur’aanka 2:284 iyo 2:286; werintani waxay sheegaysaa in culayskii hore la qaaday. Afarta madhab ee sunniga ah kama soo saaraan in qofku ka xoroobayo waajibaadka diineed ee caadiga ah, balse waxay aqoonsan yihiin in masuuliyaddu ku xidhan tahay awoodda, khaladka iyo hilmaankuna aanay la mid ahayn caasinimo kas ah.
- Haddii xukun diineed kugu adkaado, qof aqoon leh weydii inuu kuu fasirto halkii aad ka diidi lahayd.
- Erayada ‘waan maqalnay waana adeecnay’ ficil ku muuji adigoo maanta si taxaddar leh u gudanaya hal waajib oo aad taqaan.
- Alle dambi-dhaaf weydiiso markaad wax illowdo ama khalad samayso, wixii loo baahdana sax.
Werintan saxiixa ah ee ku jirta isla qaybta Saxiix Muslim waxay kaabaysaa ka doodista masuuliyadda iyo aayadaha ugu dambeeya ee Al-Baqara.
Sahih Muslim · #330 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay si toos ah uga horraysaa ama uga dambaysaa qoraalka aasaasiga ah, waxayna bixinaysaa macne dheeraad ah oo ku saabsan fariinta aayadaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.